MURİS MUVAZAASI VE İNANÇLI İŞLEM HUKUKSAL SEBEBİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVALARI

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf)

14       .Hukuk Dairesi Başkanı

Ankara – 2023

Hüseyin Kovan

Dördüncü Baskı        : Temmuz, 2023

ISBN                            : 978-605-264-342-6

Strazburg Caddesi No: 10/B Sıhhiye-Ankara

Tel : (0312) 231 17 00

Fax : (0312) 231 17 10

Mustafa Kemal Caddesi No: 60/C (Anadolu Adliyesi Karşısı) Kartal-İstanbul

Tel : (0216) 305 72 81

Strazburg Caddesi No: 17/B Sıhhiye-Ankara

^ : adalety@adaletyayinevi.com

Bursa Adliye Sarayı Zemin Kat Bursa

O : facebook.com/adaletyayinevi ^ : twitter.com/adaletyayinevi

Nimet Yıldız

Yasin Özbudak

Repro Bir Matbaacılık Kağ. Rekl. Tasarım Tic. Ltd. Şti.

İvedik OSB Matbaacılar Sitesi 1514 Cad. No: 23-25 Yenimahalle-Ankara

Sertifika No: 47381

insanlığın geri kalanından farklı bir kanaate sahipse, nasıl o kişinin gücü olsa insanlığı susturma hakkı yoksa, insanlığında o kişiyi susturma hakkı yoktur.

Stuart Mili

Ancak kanun koyucu, böylesine pratik ve teorik önemi haiz olan bir hukuksal kurumu düzenleme konusunda sadece Türk Borçlar Kanu- nu’nun 19. maddesi (Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun m. 18) ile ye­tinmiştir. Dolayısıyla hukukumuzun kısmen sükût ettiği bu alanda top­lumsal ihtiyaçlara cevap verme ve ortaya çıkan sorun ve uyuşmazlıkları en uygun şekilde çözüme kavuşturma vazifesi öğreti ve uygulamaya düşmüştür.

İşte elinizdeki bu kitapla öğretinin ve Yargıtay içtihatlarının ışığı al­tında uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar başarılı bir şekilde tespit edilmiş ve her sorunun çözümü güncel Yargıtay içtihatları çerçevesinde ele alınmıştır. Kendisi de uygulamanın bizzat içinde yer alan müellif Hâkim Hüseyin Kovan, bilgi ve tecrübesiyle bu alanda önemli bir esere imza atmış, birbiri ile iç içe geçen ve karmaşık bir görünüm arz eden ku­rumlar arasındaki ilişkiyi yalın ve basit bir şekilde ele almıştır. Kitabın formatının “100 Soruda” biçiminde belirlenmesi yöntemsel açıdan sorun­ların ve çözümlerin tespitini de kolaylaştırmıştır. Bu sebeple eserin, uy­gulamada ortaya çıkan sorunların hızlı ve hukuka en uygun şekilde çö­züme kavuşturulmasında etkin bir işleve sahip olacağı ve Türk Huku­kuna önemli bir katkı sağlayacağına canı gönülden inanıyorum. Gerek bu zor ve zahmetli eserin oluşumundaki çabaları gerekse Türk Huku- ku’na katkıları dolayısıyla Hâkim Hüseyin KovanT kutluyor ve eserinin hayırlı olmasını diliyorum.

Prof. Dr. Hüseyin ALT AŞ

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Öğretim Üyesi

İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………………………………………………… 9

100 SORUDA MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI

TAPU İPTAL VE TESCİL – TAZMİNAT DAVALARI İLE İNANÇLI İŞLEM HUKUKSAL
NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL -TEŞCİL-TAZMİNAT DAVALARI

SORU – 1 MURİS MUVAZAASI NEDİR?…………………………………………………………………………. 19

SORU-2 TAPUDAKİ SATIŞ DEĞERİ İLE DAVAYA KONU TAŞINMAZIN GERÇEK DEĞERİ ARASINDA FAHİŞ FARK BULUNMASI MUVAZAA İÇİN TEK BAŞINA YETERLİ MİDİR?………… 21

SORU – 3 MUVAZAALI İŞLEM TARİHİNDE MİRASÇI OLMAYAN VEYA MURİS İLE EVLİ BULUNMAYAN VEYA SAKLI PAY SAHİBİ OLMAYAN MİRASÇILAR MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTALİ VE TESCİLİ DAVASI AÇABİLİRLER Mİ?…………………………………………………………………………………… 34

SORU -4 DAVACI MİRASÇI, MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇACAĞI TAPU İPTAL TESCİL DAVASINDA NEYİ TALEP EDECEKTİR……………….. 41

SORU-5 MİRASÇILARDAN BİR TANESİNİN KENDİ MİRAS PAYI İÇİN AÇMIŞ OLDUĞU MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTALİ VE TESCİLİ DAVASI AÇILDIKTAN SONRA, DAVA AÇMAYAN BİR MİRASÇININ ÖLMESİ HALİNDE, DAVACI, ÖLEN MİRASÇIDAN GELEN MİRAS PAYI YÖNÜNDEN AYNI KİŞİYE KARŞI MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ?………………………………………………………………………………………… 49

SORU – 6 MURİS MUVAZASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA KADASTRO KANUNUNUN 12/3 MADDESİ UYGULANIR MI?………………………… 51

SORU-7 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL- TESCİL DAVASINDA DAVALININ YARGILAMA SIRASINDA SUNDUĞU, DAVACININ DAVADAN FERAGAT ETTİĞİ VE YA SULH OLDUKLARINA DAİR BELGENİN HATA VE HİLE İLE ALINDIĞINI, DAVACI, DAVANIN HER AŞAMASINDA İLERİ SÜREBİLİR Mİ?………………………… 53

SORU-8 MEHİR OLARAK VERİLEN TAŞINMAZ NEDENİYLE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDİNİNE DAYALI TAPU İPTAL- TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ?…………………… 57

SORU-9 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL

TESCİL DAVASI VE TENKİS DAVASI AYRI AYRI AÇILABİLİR Mİ?……………………… 64

SORU-10 KİŞİ TAPUDA KENDİ ADINA ASALETEN VEYA VELAYETEN YAPTIĞI İŞLEMİN MUVAZAALI OLDUĞUNU İDDİA EDEBİLİR Mİ?……………………………………………………………… 66

SORU-12 MURİS MUVAZAASI HUKAKSAL NEDENİNE DAYALI AÇILAN TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASINDA DAVACILARIN BİR KISMI DAVASINI TENKİS OLARAK ISLAH EDERLERSE NE OLUR?……………………………………………………………………………………………… 77

SORU-13 MURİSİN İNTİFA HAKKINI KENDİ ÜZERİNDE BIRAKARAK TAŞINMAZIN ÇIPLAK MÜLKİYETİNİ SATMASI HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ?……………………………………. 86

SORU-14 MURİSİN KENDİ PARASI İLE ÜÇÜNCÜ KİŞİLERDEN, MİRASÇILARDAN BİRİ ADINA TAŞINMAZ SATIN ALMASI HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ?……………………………….. 92

SORU-15 MAHKEME, YARGITAY BOZMA İLAMINDAN SONRA ÖNCEKİ GEREKÇESİNİ DEĞİŞTİREREK ÖNCEKİ KARARIN AYNISINI VERİR İSE BU KARAR DİRENME KARARI SAYILIR MI?…………………………………………………………………………………………. 102

SORU-16 MURİSİN KENDİNE AİT TAŞINMAZI GAYRİ MEŞRU BİR İŞ İÇİN ÜÇÜNCÜ KİŞİYE TEMLİK ETMESİ VEYA MİRASÇILARA GİZLİ BAĞIŞ HALİNDE, MİRASÇILAR O KİŞİ ALEYHİNE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK TENKİS DAVASI AÇABİLİRLER Mİ?………………………………………………………………………………….. 105

SORU -17 TENKİS DAVASI REDDEDİLEN BİR KİŞİ AYNI OLAY NEDENİYLE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYANARAK TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ?………………………………………………………………………………………………………….. 113

SORU-18 EŞLER ARASI BAĞIŞ, ŞUFA HAKKININ KULLANILMASINI ENGELLER Mi?…………… 116

SORU-19 EŞİNDEN BOŞANAN KİŞİNİN KATILMA ALACAĞINA İLİŞKİN EŞİNİN KENDİSİNDEN MAL KAÇIRMAK İÇİN MUVAZAALI OLARAK TAŞINMAZI DEVRETTİĞİ İDDİASI İLE TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ?……………………………………………………. 121

SORU-20 20.03.1957 TARİH 1956/12 ESAS, 1957/2 KARAR SAYILI İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARININ UYGULANABİLMESİ İÇİN DEVREDEN VE DEVRALAN KİŞİNİN MİRASÇILIK İLİŞKİSİ BULUNMASI GEREKİR Mİ? YOKSA AKRABA OLMASI YETERLİ MİDİR?……………………………………………………………………………………………….. 128

SORU-21 TRAMPA HALİNDE ŞUF’A HAKKI KULLANILABİLİR Mİ? TRAMPA EDİLEN MALLAR ARASINDAKİ DEĞER FARKI TEK BAŞINA İŞLEMİN TRAMPA OLMADIĞININ İSPATI İÇİN YETERLİ MİDİR?…………………………………………………………………………….. 135

SORU-22 TAPUDAKİ MALİKLERDEN BİR TANESİ HİSSESİSİNİ EŞİNE BAĞIŞLAMASI HALİNDE DİĞER MALİKLER ANILAN TEMLİKİN MUVAZAALI OLDUĞU İDDİASIYLA ŞUFA HAKKI NEDENİ İLE TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ?……………….. 144

SORU-24 VEKALET GÖREVİNİ KÖTÜYE KULLANMA VE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL İDDİASI AYNI DAVA İÇİNDE BİRLİKTE İLERİ SÜRÜLEBİLİR Mİ?………………………………… 152

SORU-25 MURİSİN MİRASÇILARI ARASINDA MAL PAYLAŞTIRMAK AMACI İLE TAPUDA YAPTIĞI MUVAZAALI İŞLEMLER HAKKINDA 01/04/1974 GÜN 1/2 YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARI UYGULANABİLİR Mİ?…………………………………………….. 162

SORU-30 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL
TESCİL DAVASI SONUNDA, DAVANIN KABULÜ YÖNÜNDE VERİLEN
KARAR KESİNLEŞMEDEN ÖNCE DAVACI, DAVADAN FERAGAT EDER
İSE, MAHKEMECE NASIL BİR KARAR VERİLMELİDİR?………………………………… 197

SORU-31 TAPUDA KAYITLI OLMAYAN BİR TAŞINMAZ HAKKINDA MURİS
MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL
DAVASI AÇILABİLİR Mİ?………………………………………………………………………… 200

SORU-32 A) TAPUDA SATIŞ İŞLEMİ OLARAK GÖRÜLEN BİR GAYRİMENKULÜN
ALICISI VEYA SATICISI BU İŞLEMİN GERÇEKTE SATIŞ OLMADIĞINI VE
MUVAZAALI OLDUĞUNU İDDİA EDEBİLİR Mİ?…………………………………………. 204

B) TARAFLAR ARASINDAKİ SATIŞ İŞLEMİNİN GERÇEKTE SATIŞ
OLMADIĞINI, MUVAZAALI OLDUĞUNU ÜÇÜNCÜ KİŞİLER İLERİ
SÜREBİLİR Mİ?…………………………………………………………………………………….. 216

SORU

SORU

34 MUVAZAALI İŞLEMLERDE TAPUYA GÜVEN İLKESİ KORUNUR MU?………………. 221

37 VERMİŞ OLDUĞU BİR PARA BORCUNA TEMİNAT AMACI İLE İNANÇLI
OLARAK TAPUDAN GAYRİMENKULÜ TEMLİK ALAN KİŞİ,
GAYRİMENKULÜ, ÜÇÜNCÜ KİŞİYE TEMLİK EDERSE………………………………….. 284

A)     GAYRİMENKULÜ BORCUNA TEMİNAT AMACI İLE İNANÇLI
OLARAK TEMLİK EDEN GERÇEK MALİK, SON TAPU MALİKİNE KARŞI
TAPU İPTAL DAVASI AÇABİLİR Mİ?………………………………………………………… 284

B)     GAYRİMENKULÜNÜ BORCUNA TEMİNAT AMACI İLE İNANÇLI
OLARAK TEMLİK EDEN MALİK, İNANÇLI İŞLEMİN DİĞER TARAFINA
KARŞI TAZMİNAT DAVASI AÇABİLİR Mİ? AÇABİLİR İSE MAHKEME
NASIL BİR KARAR VERECEKTİR?…………………………………………………………….. 284

38 MURİS MUVAZAASI NEDENİYLE AÇILACAK TAPU İPTALİ VE TESCİL
DAVALARINDA DAVA AÇMAK İÇİN ÖNGÖRÜLMÜŞ HERHANGİ BİR
ZAMANAŞIMI VEYA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VAR MIDIR?………………………….. 293

40 MUVAZAALI İŞLEMİN ÜZERİNDEN UZUN YILLAR GEÇTİKTEN SONRA,
MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTALİ VE
TESCİLİ DAVASI AÇILMASI HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI OLARAK
DEĞERLENDİRİLEBİLİR Mİ?…………………………………………………………………… 302

41 TAPUDAKİ MUVAZAALI İŞLEMİ VELAYETEN YAPAN KİŞİNİN O İŞLEMİN
MUVAZAALI OLDUĞUNA DAYANARAK HAK İDDİA EDEBİLİR Mİ?………………. 307

SORU-43 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN BİR TAPU İPTAL DAVASINDA YAPILAN YARGILAMASI SONUCUNDA

SORU -44 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVASININ YEMİN İLE ÇÖZÜME KAVUŞTURULMASI MÜMKÜN MÜDÜR?…………………………………………………………………………………………………………. 320

SORU-45 MUVAZAALI OLARAK BOŞANDIĞI GEREKÇESİ İLE ÖLÜM AYLIĞININ SGK TARAFINDAN KESİLMESİ ÜZERİNE, KURUM İŞLEMİNİN İPTALİ VE KESİLEN ÖLÜM AYLIKLARININ FAİZİ İLE İSTENMESİ HALİNDE DAVACI NEYİ NASIL İSPAT ETMELİDİR?…………….. ……………………………………………………….. 323

SORU-46 MUVAZAA HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI SIRA CETVELİNE İTİRAZ DAVASI AÇILABİLMESİ İÇİN DAVA AÇAN KİŞİNİN ALACAĞININ NE ZAMAN DOĞMUŞ OLMASI GEREKİR?……………………………………………………………………………….. 348

SORU -47 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTALİ VE TESCİLİ DAVASINDA DAVACI DAVASINI ISLAH EDEREK TENKİS TALEBİNE DÖNÜŞTÜRÜR İSE MAHKEME NASIL BİR KARAR VERECEKTİR?…………………. 359

SORU-48 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYANILARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA HARÇ VE AVUKATLIK ÜCRETİ NEYE GÖRE BELİRLENECEKTİR? 372

SORU-49 MURİSİN KOOPERATİF HİSSESİNİ TEMLİK ETMESİ HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?.. 381

SORU-51 MURİSİN İKİNCİ EŞİNE TEMLİK ETTİĞİ BİR TAŞINMAZI, EŞİNİN SATARAK YERİNE BAŞKA BİR TAŞINMAZ SATIN ALMASI HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?………………… 400

SORU – 54 MURİS SAĞLIĞINDA MİRASÇILARDAN BİRİSİ ADINA BANKAYA PARA YATIRSA LEHİNE PARA YATIRILAN MİRASÇI ALEYHİNE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI İPTAL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?……………………………………………………. 418

SORU-55 MURİS TEMLİK ETTİĞİ BİR TAŞINMAZ HAKKINDA, DAHA SONRA SAĞLIĞINDA TEMLİK ETTİĞİ KİŞİYE KARŞI O TEMLİKİN HATA VEYA HİLE İLE YAPILDIĞI İDDİASI İLE TAPU İPTAL DAVASI AÇMIŞ İSE, KİŞİ ÖLDÜKTEN SONRA MİRASÇILAR BU TEMLİKİN MUVAZAALI OLDUĞU İDDİASI İLE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇABİLİRLER Mİ ?………………………………. 423

SORU-56 MURİSİN EVLİ İKEN BİR BAŞKA BAYAN i İLE İLİŞKİSİNİ DEVAM ETTİRMEYE YÖNELİK OLARAK ONA BİR TAŞINMAZ TEMLİK ETMESİ HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİDE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?… 426

SORU-57 MURİSİN TORUNUNA TAŞINMAZ TEMLİK ETMESİ NEDENİ İLE AÇILAN MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASINDA, MURİSİN MİRASÇILAR ARASINDA MAL PAYLAŞTIRMA AMACI İLE BU TEMLİKİ YAPTIĞI İLERİ SÜRÜLEBİLİR Mİ ?…………………………………………………………….. 430

SORU – 58 MİRASÇILARDAN BİR KISMI,MURİSİN, TEMLİK TARİHİ İTİBARİYLE FİİL EHLİYETİNE HAİZ OLMADIĞI VE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL SEBEBİNE DAYALI OLARAK MİRAS PAYLARI ORANINDA TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇMALARI HALİNDE, MURİSİN TEMLİK TARİHİNDE FİİL EHLİYETİ OLMADIĞI YARGILAMA SIRASINDA ADLİ TIP RAPORU İLE TESPİT EDİLİR İSE,MAHKEME,MURİS MUVAZAASI KOŞULLARI YÖNÜNDEN BİR İNCELEME YAPACAK MIDIR, YAPMAYACAK İSE NASIL BİR KARAR VERECEKTİR………………………………………………………………………… 437

SORU-59 MİRASÇILARDAN BİR KISMI MURİSİN TEMLİK TARİHİ İTİBARİ İLE FİİL EHLİYETİNE HAİZ OLMADIĞI VE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK MİRAS PAYLARI ORANINDA TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇMALARI HALİNDE YAPILAN YARGILAMADA MURİSİN TEMLİK TARİHİ İTİBARİ İLE FİİL EHLİYETİNE HAİZ OLDUĞUNUN ADLİ TIP RAPORU İLE ANLAŞILMASI HALİNDE, MAHKEMECE DAVACILARIN DAYANDIKLARI İKİNCİ HUKUKİ SEBEP OLAN MURİS MUVAZAASI YÖNÜNDEN İNCELEME YAPMAYA DEVAM EDEBİLECEK MİDİR?…………………. 450

SORU – 60 MURİS İKİ TAŞINMAZINI MİRASÇILARDAN MAL KAÇIRMA AMACI İLE İKİ AYRI KİŞİYE TAPUDA SATIŞ ŞEKLİNDE TEMLİK ETSE, MİRASÇILARDAN BİR KISMI, TAŞINMAZIN BİRİSİ YÖNÜNDEN AÇTIĞI DAVAYA,DİĞER TAŞINMAZ MALİKİNİ DE DAVAYA DAHİL EDEBİLİRLER Mİ ?…………………………………………………………………………………. 456

SORU-62 DAVANIN ISLAH EDİLMESİ HALİNDE TENKİS DAVASINDAKİ HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE YÖNÜNDEN DAVA TARİHİ Mİ YOKSA ISLAH TARİHİ Mİ DİKKATE ALINIR?……. 465

SORU – 63 MİRAS BIRAKAN KENDİ TAŞINMAZLARINI SATARAK BAZI MİRASÇILAR ADINA BANKAYA PARA YATIRSA YADA TAŞINMAZ SATIŞ BEDELLERİNİ BU MİRASÇILARA ELDEN VERSE MURİS MUVAZAASI OLUR MU?……………………………………….. 469

SORU-64 EVLAT EDİNENDEN ÖNCE ÖLEN EVLATLIĞIN MİRASÇILARI EVLAT EDİNEN ALEYHİNE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇABİLİRLER Mİ ?………………………………………………………………………………… 472

SORU-65 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA TEREKEYE TEMSİLCİ ATANMASI HALİNDE, DAVA AÇAN MİRASÇI VEYA MİRASÇILARIN DAVAYI TAKİP YETKİSİNDE BİR DEĞİŞİKLİK OLUR MU ?………………………………………………………………………………………………….. 474

SORU-69 TENKİS DAVASI KABUL EDİLEN MİRASÇI AYNI OLAY NEDENİ İLE
MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK İLGİLİ
KİŞİ ALEYHİNE TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ ?………………………… 497

SORU – 72 MURİS, MİRASÇILARDAN BİR TANESİ İLE ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ KARŞILIĞI BİR TAŞINMAZINI ONA TEMLİK ETMİŞ ANCAK TAPUDA HENÜZ İŞLEM YAPILMAMIŞ İSE, DİĞER MİRASÇILAR, MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?……………………………. 508

SORU-73 KENDİSİ LEHİNE MİRASTAN FERAGAT SÖZLEŞMESİ YAPILAN KİŞİ,MİRASTAN FERAGAT EDEN KİŞİNİN MİRAS HAKKININ DA KENDİSİNE VERİLMESİ İÇİN,MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAKTAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ ?……………………………………………………………………………………… 510

SORU-74 MURİS KENDİSİNE AİT BİR ARACI SATIŞ YOLU İLE BİR BAŞKA KİŞİYE TEMLİK ETSE MİRASÇILAR ARACI SATIN ALAN KİŞİYE KARŞI MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK ARAÇ SATIŞ SÖZLEŞMESİNİN İPTALİ İLE KENDİ ADLARINA MİRAS PAYI ORANINDA TESCİL DAVASI AÇABİLİRLER Mİ ?………… 515

SORU – 75 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN BİR DAVADA DAVACI DAVASINI ISLAH EDEREK TAZMİNATA DÖNÜŞTÜRÜR VEYA DOĞRUDAN TAZMİNAT DAVASI OLARAK AÇARSA,HÜKME ESAS ALINACAK TAZMİNAT MİKTARI NASIL BELİRLENECEKTİR……………………………………………………………………….. 528

SORU-76 MURİSİN KIZININ EVLİLİĞİNİ KURTARMAK İÇİN VEYA DAMADINI EKONOMİK ÇIKMAZDAN KURTARMAK AMACI İLE YAPTIĞI TEMLİKLERE KARŞI MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK TAPU İPTAL VE TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ?………………………………………………………………………. 534

SORU-77 MURİSİN LİMİTED ŞİRKET HİSSELERİNİ TEMLİK ETMESİ HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI HİSSE DEVRİNİN İPTALİ DAVASI AÇILABİLİR Mİ?………………………………………………………………………………………………………….. 537

SORU-78 DAHA ÖNCE AÇILAN VE USULDEN RED EDİLEN BİR DAVA YENİ AÇILAN DAVADA KESİN HÜKÜM TEŞKİL EDER Mİ ?…………………………………………………………………….. 544

SORU – 79 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA BİRDEN FAZLA DAVALI BULUNMASI HALİNDE DAVANIN KABULÜ NEDENİ İLE DAVACIYA VERİLECEK OLAN VEKALET ÜCRETİ NASIL VE NEYE GÖRE BELİRLENECEKTİR?……………………………………………………………………… 547

SORU -80 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA BİRDEN FAZLA DAVACI BULUNMASI HALİNDE VEKALET ÜCRETİ NASIL VE NEYE GÖRE BELİRLENECEKTİR?…………………………………….. 550

SORU-81 MURİSİN TAPU TAHSİS BELGESİNDEKİ HAKLARINI TEMLİK ETMESİ HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mi ?……………………………………………………………………………………………………. 553

SORU-83 MURİS TARAFINDAN ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ GEREĞİ TEMLİK EDİLEN TAŞINMAZ VEYA TAŞINMAZLARDIR EDİM KARŞILIĞI OLMAKLA MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI AÇILAN DAVALAR RED Mİ EDİLMELİ ? YOKSA GÖZETİLECEK BAŞKACA İLKELER VAR MI DIR ?………………………………. 568

SORU -84 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA BİRDEN FAZLA TAŞINMAZ BULUNMASI VE TAŞINMAZLARIN BULUNDUĞU YERLERDE AYRI AYRI DAVA AÇILMASI HALİNDE BU DAVALAR BİRLEŞTİRİLMELİ Mİ YOKSA DAVALAR AYRI AYRI TAŞINMAZLARIN BULUNDUĞU YERLERDE GÖRÜLMEYE DEVAM MI EDİLMELİDİR ?……………… 574

SORU -85 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA DOSYADAKİ VERASET İLAMI GERÇEĞİ YANSITMASA,YADA TAPU KAYDI İFRAZ GÖRMÜŞ OLSA HAKİM MEVCUT VERASET İLAMINA GÖRE VE ESKİ TAPU KAYDINA GÖRE Mİ HÜKÜM KURMALI YOKSA DOĞRU MİRAS PAYINA VE TAPUNUN EN SON PARSEL NUMARASINA GÖRE Mİ HÜKÜM KURMALIDIR?………………………………………………………………………………………………………….. 579

SORU-86 MURİS TARAFINDAN MİRASÇILARDAN BİRİSİNE VERİLEN VEKALET İLE MURİSE AİT BİR TAŞINMAZIN SATILARAK PARASININ BİR KISIM MİRASÇILARIN HESABINA YATIRILMIŞ OLMASI HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK TAZMİNAT

SORU – 87 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN TAPU
İPTAL TESCİL DAVALARININ YARGILAMASI SIRASINDA DAVALI TAŞINMAZI
ÜÇÜNCÜ KİŞİYE TEMLİK EDERSE MAHKEME NE YAPMALIDIR ?…………………. 587

SORU – 88 MURİS SAĞ İKEN OĞLUNA TAPUDAN SATIŞ ŞEKLİNDE TEMLİK ETTİĞİ

SORU-89 MURİSİN SAĞLIĞINDA AÇIP RED EDİLEN MUVAZAA NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI MİRASÇININ AÇMIŞ OLDUĞU MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI YÖNÜNDEN KESİN HÜKÜM TEŞKİL EDER Mİ ?…………………………………………………………………………………………… 592

SORU-90 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESCİL DAVASI AÇAN MİRASÇI YARGILAMA SIRASINDA DAVASINI “TAPU İPTAL TESCİL OLMADIĞI TAKTİRDE TENKİS ” OLARAK ISLAH EDEBİLİR Mİ ?……………………………………. 595

SORU-92 MURİSİN KADASTRO TESPİT ÇALIŞMASI SIRASINDA KENDİSİNE AİT TAŞINMAZI, SATTIĞINI VE KULLANAN KİŞİ ADINA TESCİL EDİLMESİNE MUVAFAKAT ETTİĞİNİ BEYAN ETMESİ İŞLEMİNE KARŞI MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL

SORU-93 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYANAN TAPU İPTAL TESCİL DAVALARINDA TAŞINMAZ ÜZERİNE KONULAN TEDBİRİN, TAŞINMAZ ÜZERİNDEKİ İPOTEKLERE ETKİSİ NEDİR ?…………………………………………………………………… 614

SORU-94 MURİSİN ÇOK SAYIDAKİ TAŞINMAZINI ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ UYARINCA TORUNUNA TEMLİK ETMESİ HALİNDE BU KİŞİ ALEYHİNE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL VE TESÇİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?……………………………………………………………………………………. 620

SORU-95 MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI TAPU İPTAL TESÇİL DAVALARINDA TARAFLARA SON SÖZLERİ SORULMADAN HÜKÜM KURULUR İSE BU BOZMA NEDENİ OLUR MU………………………………………………………………………………… 623

SORU-97 MURİS TARAFINDAN TAŞINMAZIN EŞİNE EVLİLİK HEDİYESİ OLARAK
VERİLMESİ HALİNDE MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE
DAYALI TAPU İPTAL TESÇİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?…………………………………. 639

SORU-98 DAVACI TARAFINDAN ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ
GEREĞİNCE TEMLİK EDİLEN TAŞINMAZIN MURİS TARAFINDAN
DİĞER MİRASÇILARDAN MAL KAÇIRMA KASTI İLE TEMLİK EDİLDİĞİ
İDDİASI İLE AÇILAN DAVADA DAVA KONUSU TAŞINMAZIN Ö.B.S.

SORU-99 TENKİS DAVASINDA FAZLAYA DAİR HAKLARINI SAKLI TUTAN
DAVACI,SONRA AÇTIĞI BAKİYE ALACAK MİKTARI YÖNÜNDEN
ÖNCEKİ BİLİRKİŞİ RAPORUNA GÖRE HÜKÜM KURULABİLİR Mİ ?……………….. 645

SORU-100 MURİS SAĞ İKEN ÇOCUKLARI KENDİ ARASINDA MİRAS PAYLARINI
BİRBİRLERİNE DEVİR EDEBİLİRLER Mİ?……………………………………………………. 646

Uygulamada ve öğretide “Muris muvazaası” olarak tanımlanan muva­zaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaa da miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazı­nı devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bı­rakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu ta­şınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 72 sayılı İnançları Birleştirme kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni kanunun 706 Borçlar Kanunu’nun 213 (TBK 237) ve Tapu Ka- nunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bu­lunduğundan, sözleşme geçersizdir.

Borçlu yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulu­namaz.” demektedir.

Muvazaa “Tarafların 3. kişileri aldatmak amacıyla fakat kendi irade­lerine uymayan aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır…” şeklinde tanımlanabilir. Bilindi­ği gibi muvazaa iki türlü olabilir taraflar herhangi bir hukuki işlem yap­mayı istemezler. Yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli işlem açıklamasında bulunurlar yâda taraflar gerçekten hukuki işlem yapmak isterler. Ancak onu saklamak amacıyla başka bir işlemin kurulduğu gö­rünümünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar.

(HGK 04.05.1960 gün 2/24 Esas, -24 Karar yine HGK’nun 03.06.1964 gün 2/422 Esas, -398 Karar…)

Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı ister ikinci bir işlem yapmayı arz etmiş olsunlar görünüşteki işlem tarafların gerçek iradeleri­ni yansıtmadığından ötürü herhangi bir sonuç doğurmadığı gibi gizli işlem “bağış” da şekli aykırılıktan dolayı geçersizdir. Mutlak Butlan ile batıl olan işlem başlangıcından itibaren hükümsüzdür. Onay ile ya da zaman geçmekle geçerlilik kazanmaz.

“HGK.01.03.2000 tarih 2000/1-126 Esas 2000/143 Karar”

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1333 doğumlu mirasbırakan Bedia N. D/nun 05.01.2004 tarihinde ölümü üzerine davacı ve davalı ye­ğenlerinin mirasçı kaldıkları, mirasbırakanın dava konusu 32 ada 8 par­sel sayılı taşınmazda bulunan 13 noTu meskeni intifa hakkını üzerinde bırakarak 07.04.1993 tarihinde satış yolu ile davalı yeğeni Fatma İlknur’a temlik ettiği, taşınmaz üzerindeki intifa hakkının 30.04.2004 tarihinde terkin edildiği ve davalının bu taşınmazı 04.11.2010 tarihinde dava dışı 3. kişiye satış yolu ile temlik ettiği, eldeki davada davacı vekilinin 21.02.2013 tarihli duruşmada tanık deliline dayanmadığını, bedeller ara­sında fahiş fark olduğunu, 12.11.2013 tarihli duruşmada İstanbul Anado­lu 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/5 Esas 2013/109 Karar sayılı dosyasına delil olarak dayandığını beyan ettiği, eldeki davada kesinleş­mesi beklenilen İstanbul Anadolu 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/5 Esas 2013/109 Karar sayılı 21.03.2013 tarihli kararının incelenme­sinde, tarafların aynı olup dava konusunun ise tarafların bir başka halası olan Azade Nevin Alpagut’un başka bir taşınmazla ilgili olarak 23.12.1993 tarihinde davalıya yaptığı satış işlemi nedeniyle tazminat is­teğine ilişkin olduğu ve davanın kabulüne dair verilen kararın derecattan geçerek 06.10.2015 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yap­mak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu’nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan,

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşme­yi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun(HMK) 190. maddesinde, “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.”; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun(TMK) 6. maddesin­de, “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hak­kını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” şeklinde yer alan hükümlerle, açılmış bir davada ispat yükünün kural olarak davacı­ya yüklendiği tartışmasızdır.

Somut olaya gelince, davacı tanık deliline dayanmamıştır. Davacı tarafça delil olarak dayanılan ve mahkemece güçlü delil kabul edilen İs­tanbul Anadolu 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/5 Esas 2013/109 Karar sayılı dosyasında mirasbırakan ve çekişmeli taşınmazın farklı olup eldeki dava açısından güçlü delil teşkil etmeyeceği, öte yandan bedeller arasındaki farkın da tek başına muvazaanın kanıtı olamayacağı, topla­nan deliller yukardaki ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde HMK 190. ve TMK 6. maddeleri gereğince davacı tarafça muvazaa iddiasının kanıt- lanamadığı açıktır.

Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanıl­gılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un

“l.HD,19.12,2019 tarih 2016/13736 Esas 2019/6739 Karar”

Yukarıda değinilen somut olgular, açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, miras bırakanın gerçek irade ve amacının diğer mirasçılardan mal kaçırma olmadığı, akitte gösterilen bedel ile gerçek bedel arasında, fahiş fark var ise de bu hususun tek başına muvazaa’nın kanıtı sayılamayacağından, davanın reddi gerekirken, delillerin takdi­rinde yanılgıya düşülerek, yazılı şekilde karar verilmesi nedeniyle kara­rın BOZULMASINA

“l.HD.01.04.2014 tarih 2013/19672 Esas 2014/6895 Karar”

…Somut olaya gelince çekişme konusu taşınmazın… 1990 tarihinde miras bırakan tarafından Almanya’da bulunan oğlunun eşi davalıya temlik edildiği davalının temlik işlemi sırasında kendisine vekille temsil ettirdiği, tanık beyanlarına göre satış bedelinin bir kısmı ile davacının borcunu ödediği, kalan bedelin terekeden çıkmaması da temlik ile ölüm tarihi arasındaki süre göz önüne alındığında olağan bulunduğu, miras bırakanın 1992 yılında da 3. kişiye İstanbul da bulunan bir başka taşın­mazını da sattığı dosya kapsamında sabittir. Bu durumda dava konusu temlikin muvazaalı değil gerçek satış niteliğinde bulunulduğu sonucuna varılmaktadır. Salt bedeller arasındaki oransızlığın da tek başına muva­zaanın kanıtlanmasına yeterli olmayacağı da kuşkusuzdur. Hal böyle olunca davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlen­dirme ile kabulü yönünde hüküm kurulması doğru değildir.

“l.HD.31.12. 2004 tarih 2004/14161 Esas 2004/14960 Karar”

Taraflar arasındaki “Tapu îptali, Tescil ve Tenkis” davasından dolayı yapı­lan yargılama sonunda; Sarıyer 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın kabu­lüne dair verilen 20.06.2008 gün ve 2006/183 E.- 2008/202 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1.Hukuk Dai- resi’nin 17.02.2009 gün ve 2008/11225 E., 2009/1940 K. sayılı ilamı ile;

(…Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil ve tenkis isteklerine ilişkindir.

Dosya içeriğinden toplanan delillerden; tarafların ortak miras bırakanı Gülseren’nin maliki olduğu 35 ada 13 parsel sayılı taşınmazdaki 4/16 payının intifa hakkını üzerinde bırakarak çıplak mülkiyetini 21.10.1999 tarihli akitle davalıya satış yoluyla temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Davacılar, miras bırakan Gülseren’nin davalıya yapmış olduğu temlikin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki da­vayı açmışlardır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanım­lanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşın­mazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bı­rakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşın­mazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafla­rın gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706 (yeni 782), Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 2 6. maddelerinde ön­görülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan, gizlenen gerçek irade ile amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan, bu yön­deki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendi­rilmesi de büyük önem taşınmaktadır.

Öte yandan, miras bırakanın sağlığında mal varlığının tamamını veya bir kısmını,mirasçıları arasında hoşgörü ile karşılanabilecek makul ölçüler içerisinde paylaştırmışsa, mirasçısından mal kaçırma iradesinden söz etme olanağı yoktur. O halde, miras bırakanın denkleştirme yapıp yapmadığı üzerinde durulması, miras bırakandan tüm mirasçılarına intikal eden, taşınır, taşınmaz ve hakların araştırılması,tapu kayıtları ve varsa öteki delil ve belgelerin mercilerinden getir­tilmesi, her bir mirasçıya geçirilen malların ve hakların nitelikleri ile değerleri

Somut olaya gelince, davacıların miras bırakan Gülseren’nin oğulları, da­valı Sevgi Silva A.’ın ise kızı olduğu, miras bırakan Gülseren’in sağlığında da­valı ile birlikte aynı çatı altında hayatını idame ettirdiği ve hasta olması sebebiy­le davalının; annesi olan murisin gerekli her türlü tedavisi ile ilgilendiği, tüm sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını karşıladığı ve murise hayatı boyunca bir evla­dın ebeveynine bakmakla ve göstermekle yükümlü olduğu şartların fevkinde il­gisini ve hizmetini esirgemediği dosya kapsamı ile sabittir.

Oysa çekişme konusu taşınmazın satış şeklinde davalıya temlik edildiği gö­rülmektedir. Hemen belirtilmelidir ki, satışa konu edilen bir malın devrinin be­lirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin bir başka ifade ile ma­lın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet veya bir emekte olabileceği kabul edilmelidir. Esasen yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında miras bırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabi­lirliğinin kabulü gerekir. Bir başka ifade ile murisin iradesi önem taşır.

O halde, yukarıda değinilen somut olgular açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, miras bırakının yapmış olduğu temlikle ilgili olarak gerçek amaç ve iradesinin mirasçıdan mal kaçırmak olmadığı ve bu amaçla temlikin gerçekleştirilmediği kabul edilmelidir.

Hal böyle olunca açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulmuş olması doğru değildir…)

Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yar­gılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil ve ten­kis isteklerine ilişkindir.

Mahkemenin; ”Toplanan kanıtlardan murisin sağlığında dava konusu ta­şınmazdaki payının çıplak mülkiyetini davalıya bağışladığı ancak yapılan işle­min satış şeklinde gösterildiği gerçekte bu temlikin ivazsız ve bağış niteliğinde olduğu; temlikin diğer mirasçıları miras hakkından yoksun bırakmak amacı ile yapıldığı anlaşılmıştır.” gerekçesiyle “davanın kabulüne” dair verdiği karar; Özel Daire’ce yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuş; Yerel Mahkemece, önce­ki kararda direnilmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava ko­nusu taşınmazın davalıya temlikinin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak isimlendirilen muva­zaa türünün Türk Hukukunda büyük yeri ve önemi vardır. Muvazaa davaları­nın büyük bölümü muris muvazaasına ilişkin bulunmaktadır.

Muris muvazaası da taraf muvazaası gibi pozitif hukukumuzda ayrıntılı biçimde düzenlenmemiş, sadece Borçlar Kanununun 18.maddesinde nispi (mev- suf-vasıflı) muvazaa olarak soyut bir şekilde hükme bağlanmıştır. Ancak bu yönde pek çok davaların bulunması, toplumun gereksinmeleri ve zorlamaları ile, muris muvazaası gerek öğretide ve gerekse uygulamada geniş boyutları ile ele alınmış, bu yönde görüş ve kurallar geliştirilmiştir.

Muris muvazaasında, miras bırakan ile sözleşmenin karşı tarafı, arala­rında yaptıkları bağış sözleşmesini genellikle satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile gizlemektedirler. Başka bir anlatımla, miras bırakan ile karşı taraf malın gerçekten temliki hususunda anlaşmışlardır. Görünüşteki ve giz­lenen sözleşmelerin her ikisinde de samimi olarak temlik istenmektedir. Ne var ki, görünüşteki satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesinin vasfı (nite­liği) muvazaalı sözleşme ile değiştirilmekte, ayrıca gizli bir bağış sözleşmesi düzenlenmektedir. Görünüşteki sözleşmenin vasfı (niteliği) tamamen değişti­rildiğinden, muris muvazaası aynı zamanda “tam muvazaa” özelliği de ta­şınmaktadır.

Muris muvazaası da öteki nispi (mevsuf-vasıflı) muvazaalar gibi dört un­surdan oluşur.

a-Görünüşteki Sözleşme: Miras bırakanın, mirasçıdan mal kaçırmak, onla­rın kendilerinden mal kaçırıldığı yönünde yapacakları itirazları, açacakları dava­ları önlemek, başka bir anlatımla onları aldatmak için, karşı taraf ile anlaşarak, gerçek iradesine uygun düşmeyecek ve hiçbir hüküm ve sonuç doğurmayacak biçimde düzenlediği sözleşmeye görünüşteki sözleşme denir.

b-Uçüncü Şahısları (Mirasçıları) Aldatmak Amacı: Muris muvazaasına bu açıdan bakıldığında, öteki nispi muvazaalardan farkı mirasçıları aldatmak ama­cıyla yapılmasıdır. Daha açık anlatımıyla, muris muvazaasında aldatmak iste­yen (muvazaalı işlem yapan) miras bırakan, aldatılmak istenen ise mirasçıdır. Oysa muris muvazaası dışında kalan mutlak ve nispi muvazaalarda aldatılmak istenen üçüncü kişinin mirasçı olması şart değildir.

Miras bırakan sağlığında mallarını mirasçıları arasında, makul ölçüler içe­risinde, dengeli bir biçimde paylaştırmışsa, artık mirasçıdan mal kaçırmak, onla­rı aldatmak kastı ve iradesi bulunmadığından, muris muvazaasından söz etmek mümkün olmaz.

Bu gibi temliklerde miras bırakanın amacı mirasçıdan mal kaçırmak değil, mallarını sağlığında mirasçılar arasında pay etmektir. Uygulamada “denkleş­tirme” olarak da tanımlanan bu paylaştırmanın kabulü için, miras bırakanın tüm mirasçılar arasında paylaştırma yapması, paylaştırmada tam bir eşitlik ol­masa dahi makul ve hoşgörü ile karşılanabilecek bir denge kurması gerekir.

Miras bırakan sadece mirasçılardan birine veya birkaçına pay vermişse veya paylaştırmada makul ve hoşgörü sınırlarını aşan bir dengesizlik bulu­nuyorsa, paylaştırma değil mirasçıdan mal kaçırma amacı üstün tutulmuş sayılacağından, aldatmak unsuru teşekkül edecektir. Bu takdirde de pay al­mayan veya az pay verilen mirasçı veya mirasçıların dava açmak hakları do­ğacaktır.

Denkleştirmenin var olup olmadığının anlaşılabilmesi içim tüm mirasçıla­ra verilen mal ve kıymetlerin; tanık dinlemek, ilgili mercilerden bilgi ve belge istemek, tüm taraf delillerini toplamak, uzman bilirkişi aracığı ile her bir miras­çıya verilen mal ve değerleri birbirleri ile kıyaslamak gerekir.

c-Tarafların Beyanları ile İradeleri Arasında İsteyerek Meydana Getirdikle­ri Uyumsuzluğu Açıklayan Muvazaa Anlaşması: Muris muvazaasındaki mu­vazaa anlaşması, miras bırakan ile karşı taraf arasında görünüşte yapılan söz­leşmenin niteliğini değiştiren sözleşmedir.

Gerek “taraf” gerekse “muris muvazaasında” muvazaa anlaşmasının varlığı muvazaanın oluşması için şarttır. Muvazaa anlaşmasını miras bırakan bizzat veya vekili aracılığı ile yapabilir. Miras bırakanın görünüşteki sözleşmeyi bizzat yapması, muvazaa anlaşmasını vekili aracılığı ile yapmasına engel teşkil etmez.

Muvazaa anlaşmasının görünüşteki sözleşmeden önce veya en geç onunla ay­nı zamanda yapılması gerekir. Daha sonra yapılan sözleşme bu muvazaa sözleşme­sini değil, önceki geçerli sözleşmeyi değiştiren ikinci bir sözleşme niteliğini taşır.

d-Gizli Sözleşme: Muris muvazaasının son unsuru, tüm nispi muvazaa­larda olduğu gibi gizli sözleşmedir. Miras bırakan malını bağış yoluyla devret­mek istemekte, bu iradesine uygun bir sözleşme yapmaktadır. Ne var ki, bu söz­leşmeyi gerçek iradesine uygun olmayan başka nitelikteki bir sözleşmenin arka­sına gizlemektedir. Gerçek iradesine uygun olmayan, bilinen ve açıklanan söz­leşmeye “görünüşteki sözleşme”, gerçek iradesine uygun olan, ancak saklanan, gizli kalan sözleşmeye de “gizli sözleşme” denmektedir.

Muris muvazaasında gizli sözleşme daima bağış sözleşmesi şeklinde yapıl­maktadır. O halde muris muvazaasında öteki mirasçılardan gizlenen, malın temliki değil, temlik sözleşmesinin niteliğidir. Gizli sözleşme bulunmadığı tak­dirde muris muvazaasından söz etme olanağı yoktur.

Bu noktada; görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığın­dan, gizli sözleşme de şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar resmi sözleşmenin muvazaa nedeniyle geçersizliğinin tespitini ve tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtilmelidir ki; burada yapılan temlikin gerçek yönünün, eş söy­leyişle miras bırakanın irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçim­de ortaya çıkarılması önemlidir. Bunun için de, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul nedeninin bulunup bulunmadığı, bakım borçlusu ve diğer mirasçılarla ilişkileri, yaşı, sağlık durumu, temlik edilen malın tüm mame­lekine oranı gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Saklı pay sahibi olsun veya olmasın, her mirasçı mirastan mal kaçırmak amacıyla miras bırakan tarafından yapılan muvazaalı sözleşmenin geçersizliği­nin tespitini, bu sözleşmeye dayanılarak bir tapu kaydı oluşmuşsa tapu kaydının

Görülüyor ki, miras bırakanın iradesi ile mirasçının yararı çatışmaktadır. Bir bakıma mirasçı kanuni hakkını miras bırakana karşı korumaya çalışmakta­dır. Miras bırakanın iradesine karşı dava açmaktadır. Bu itibarla muris muva­zaası davasında mirasçının üçüncü kişi sıfatıyla hareket ettiği kuşkusuzdur.

Elbette miras bırakan saklı pay dışındaki mallarını kanunların öngördüğü biçimde serbestçe tasarruf etme ve başkasına dilediği gibi temlik etme hakkına sahiptir. Ancak mallarını kanuna uymayan şekilde temlik ettiği takdirde, öldük­ten sonra zarar gören mirasçının bu tasarrufa karşı koyma, geçersizliğinin tespi­tini isteme hakkının bulunduğunun da kabulü gerekir.

Öteki deyişle, miras bırakanın nasıl ki saklı pay dışındaki mallarını kanuna uygun biçimde devretme hakkı varsa, mirasçının da miras bırakanın kanuna aykırı biçimde düzenlediği ve kendisini miras hakkından yoksun bırakan hukuki tasarruflarına karşı koyma, yapılan temlik ve tescilin iptalini isteme hakkı var­dır.

Asıl olan miras bırakanın terekesinin kanunlarda öngörülen şekilde miras­çılarına intikal etmesidir. Miras bırakanın saklı pay dışındaki mallarda dilediği gibi tasarruf etme hakkı varsa da, bu temliki yaparken kanunlarda öngörülen şekil koşuluna uymak zorundadır. Şekil koşuluna uyulmadığı taktirde, kanun gereği malik olacak mirasçının şekil noksanlığından dolayı bu temlikin iptalini istemekte hukuki yararı vardır.

Bununla birlikte, miras bırakan bağış sözleşmesini görünüşte satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi ivazlı bir sözleşme arkasına gizleyerek, mirasçının saklı payını da temlik etmiştir. Miras bırakanın bu kötü niyeti ve onunla işbirliği içerisindeki karşı tarafın kötü niyete dayanan hakkı kanun tara­fından korunamaz.

Muris muvazaası davası açacak kişinin muvazaalı sözleşme yapan miras bırakanın mirasçısı olması yeterlidir. Saklı pay sahibi mirasçı olması gerekmez. Dava açan mirasçı üçüncü kişi durumunda olduğundan, davasını her türlü delil ile ispat edebilir. (Eraslan Özkaya, İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, Seçkin yayınevi, 2.baskı, s.343-482)

Tüm bu olayların gelişiminden, miras bırakanın hepatit hastalığı nedeniy­le, sağlık harcamalarının arttığı, kira gelirinden başka hiçbir gelirinin bulunma­dığı, karşılaştığı sağlık harcamalarına kaynak yaratmak için çekişmeli taşınmaz payını hayatı ve hastalığı boyunca yanında kalıp kendisiyle ilgilenen ve destek olan davalıya sattığı; her ne kadar taşınmazın akitteki bedeli ile gerçek değeri arasında fark bulunsa da, salt tapuda gösterilen değer ile gerçek değer arasındaki nispetsizliğin muvazaanın varlığına yeter delil sayılamayacağı, kaldı ki, ölene kadar taşınmazda oturmaya devam etmesi ve davalının kendisine sağladığı ba­kım ve desteğin yarattığı minnet duygusu dikkate alındığında, satışın gerçek değer üzerinden yapılmamasının mal kaçırma amacıyla hareket edildiği anlamı­nı doğurmayacağı sonuç ve kanaatine varılmaktadır.

Diğer taraftan; evladın elverdiğince ebeveynine bakıp yardım etmesi ahlaki bir görev ise de, görev sınırının aşıldığı, ana babanın normal bakımın ötesinde ihtimama muhtaç olduğu durumlarda evladın hizmetin karşılığında bir şey iste­mesi ve sunulan aşırı hizmetin semen olarak değerlendirilmesi gerektiği, hukuka uygun düşeceğinden, böyle bir durumda temlikin ivazlı olduğu kabul edilmelidir.

O halde, taraflar arasındaki pay devri isteminde, muris muvazaasının ol­mazsa olmaz unsurlarından “gizli sözleşme” unsuru bulunmadığından işlemin gerçekten satış olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı de­ğerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Bu nedenle, direnme kararının bozulması gerekmiştir.

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle direnme kararının yukarıda ve Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK’nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, oybirliği ile karar verildi.

“HGK.16.6.2010 tarih 2010/1-295 Esas 2010/333 Karar”

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delilerden, miras bırakan Keziban’ın 23.1.1996 tarihli akit ile 1 no lup meskenini kızı Mine’ye, 5.9.2005 tarihli akit ile 2 no lup meskenini kızı davalı Sevinç’e satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır..

İddianın ileri sürülüş biçimi ve içeriğinden davacının anılan temlik­lerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu ileri sürüp miras payı oranında iptal ve tescil isteğinde bulunarak eldeki davayı aç­tığı, davalıların ise miras bırakanın davacıya da taşınmaz devri yaptığını savundukları görülmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların, sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı miras bırakanın sözleşme­yi yapmakta haklı bir makul nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihinde ki gerçek değer arasındaki fark taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca yukarıdaki ilke ve olguları kapsar biçimde erekli araştırma ve incelemenin yapılması soruşturmanın eksiksiz tamamlan­ması, miras bırakanın mal paylaştırma iradesi ilamı ya da mal kaçırma amacıyla mı hareket ettiğinin duraksamaya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir diye yerel mahkemenin kararı­nın bozulması üzerine mahkeme önceki kararda direnmiştir.

Direnme kararının özel Daire bozma kararında gösterilen nedenler­den dolayı BOZULMASINA

“HGK.27.06.2012 tarih 2012/1-23 7 Esas 2012/417 Karar”

Hemen belirtmelidir ki, BK. nun 18. maddesinde deyimini bulan muvazaa (…tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görü­nüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır…) şeklinde tanımlanabilir. Bi­lindiği gibi, muvazaa iki türlü olabilir; taraflar herhangi bir hukuki işlem yapmayı (oluşturmayı) istemezler, yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar; yada taraflar gerçekten belli bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla başka bir işlemin kurulduğu görünümünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar (Hukuk Genel Kurulu 4.5.1960 gün ve 2/24 E, -24 K. Hukuk Genel Kurulu 3.6.1964 gün ve 2/422 E, -398 K. Hukuk Genel Kurulu aynı gün 2/335 E, -397 K. Hukuk Genel Kurulu 4.5.1966 gün ve 2/406 E, -132 K.; Hukuk Genel Kurulu 22.12.1982 gün ve 13/1905 E, -966 K.) Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar; görünüşteki işlem tarafların gerçek iradelerini yansıtma­dığından ötürü herhangi bir sonuç doğurmadığı gibi, gizli işlem (bağış) dahi şekli aykırılıktan dolayı geçersizdir (MK. m. 634, BK. m. 213, 2613 sayılı Kanun m. 26). Müeyyidesi mutlak butlan olan ve başlangıcından itibaren hükümsüzlük ifade eden işlem icazet (onay) ile yada zaman geçmekle geçerlilik kazanamayacağına göre, işlemden sonra mirasçılık sıfatını alan kişiler için geçerli hale gelemez. Bu tür işlemlerde temlike konu tapulu taşınmaz yada taşınmazların mülkiyeti yanlara temlik yapı­lana şeklen nakledilmiş gözükse de, gerçekte miras bırakanın mal varlı-

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak, mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 634, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Öte yandan; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çö­züme ulaştırabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iş sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması ge­nellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması ya­nında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmeside büyük önem taşı-

Hal böyle olunca, anılan ilkelere göre araştırma yapılması ve sonu­cuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, noksan soruşturma ile yeti­nilerek yazılı olduğu üzere karar verilmesi isabetsizdir…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama so­nunda; mahkemece önceki kararda direşilmiştir.

Yerel mahkeme ile özel daire arasındaki uyuşmazlık davaya konu temliki işlemin yapıldığı tarihte başkaca mirasçısının varlığına karşın o tarih itibariyle mirasçı sıfatını henüz kazanmayan ancak murisin ölüm gününde mirasçı olan kişi yönünden 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay inançları Birleştirme Kararının uygulama yeri bulup bulmayacağı, o kişi (davacı) tarafından işlemin iptali davasının açılıp-acılamıyacagı nokta­sında toplanmaktadır.

Söz konusu İnançları Birleştirme Kararında “bir kimsenin mirasçısı­nı miras hakkından yoksun etmek amacıyla tapu sicilinde kayıtlı taşın­maz malını gerçekte bağışlamak istediği halde, tapu sicil memuru önün­de iradesini satış doğrultusunda açıkladığının gerçekleşmesi durumun­da saklı pay sahibi olsun yada olmasın miras hakkı çiğnenen tüm miras­çıların görünürdeki satış sözleşmesinin muvazaalı olduğunu ve gizlenen bağış sözleşme sininde biçim koşulundan yoksun bulunduğunu, ileri sürerek dava açabilecekleri bu dava hakkının geçerli sözleşmeleri için düzenlenen Medeni Kanunun 507 ve 603. maddelerinin sağladığı haklara etkili olamayacağı” öngörülmüştür. Gerek kararın gerekçesinden gerek­se bağlayıcı olan sonuç bölümünden böyle bir davanın temlikin yapıldığı tarihte mirasçıhk sıfatını taşıyanların açabileceğini kabul etmek olanağı yoktur. Aksine değinilen kararda belirli bir mirasçı veya mirasçılardan söz edilmeyip genel “mirasçı” sözcüğü kullanılmak “miras hakkı çiğne­nen tüm mirasçılar” denmek suretiyle temlik tarihinde mevcut ve sonra­dan ortaya çıkabilecek mirasçılar bakımından ayrım yapılmış değildir, nitekim 22.5.1987 tarih 4/5 sayılı İnançları Birleştirme Kararının sonuç bölümünde de “miras bırakanın yaptığı temliki tasarruflardan zarar gö-

Hemen belirtmek gerekirki, Borçlar Kanununun 18. maddesinde de­yimini bulan muvazaa (, .. tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve fakat kendi iradelerine uymayan aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır…) şeklinde tanımlanabi­lir. Bilindiği gibi muvazaa iki türlü olabilir. Taraflar herhangi bir hukuki işlem yapmayı (oluşturmayı) istemezler. Yalnız görünüşte bir hukuki iş­lem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar, yada taraflar gerçekten bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla başka bir işlemin kurulduğu görünümünü yaratmak üzere idari açıklamasında bu­lunurlar (HGK. 4.5.1960 gün ve 2/24 Esas, 24 Karar. HGK. 3.6.1994 gün ve 442 Esas, 398 Karar, HGK. 3.6.1994 gün 335 Esas, 397 Karar. HGK. 4.5.1966 gün, 406 Esas, 132 Karar. HGK. 22.12.1982 gün 13/1905 Esas, 966 Karar).

Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar, görünüşteki işlem tarafların gerçek iradele­rini yansıtmadığından ötürü herhangi bir sonuç doğurmadığı gibi Me­deni Kanunun 634, Borçlar Kanunun 213, 2613 sayılı Kanunun 26. mad­desinde düzenlenen şekil koşulu bir geçerlilik koşulu sayıldığından ta­pulu taşınmazlar yönünden gizli işlem (bağış) dahi, şekle aykırılıktan dolayı geçersizdir. Kararlılık kazanmış Yargıtay İçtihatlarında ve bilim­sel alanda ortaklaşa kabul edildiği üzere muvazaalı işlemin müeyyidesi mutlak butlandır. Bu itibarla muvazaalı sözleşmeler başlangıçtan itiba­ren geçersiz olduklarından hiçbir hüküm ve sonuç doğurmazlar. Açılan dava sonunda verilen karar yenilik doğuran (inşai) bir karar değil açık­layıcı (ihdasi) bir karar durumundadır. Muvazaanın varlığı hiçbir süreye bağlı olmaksızın her zaman iddia ve isnat edilebilir. Muvazaa, istek ol­maksızın mahkemece kendiliğinden (resen) göz önünde tutulur. Belirli bir zaman geçmesi muvazaa sebebinin ortadan kalkması veya tarafları olur (icazet) vermesi ile muvazaalı sözleşmeler geçerli hale gelmezler. Bu tür işlemlerde temlike konu tapulu taşınmaz yada taşınmazların mülki­yeti temlik yapılana şeklen geçmiş gozüksede gerçekte miras bırakanın mal varlığından çıkmış sayılmaz. Bu husus 7.10.1953 gün 1953/8 Esas, 1953/8 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Kararında da aynen (… me­mur huzurunda bey akdi hakkında iradelerinin telahuk ettiği akitler be-

1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararının uygulanma­sını zorunlu kılan işlemlerde miras bırakan ile gerçekte kendisine bağış yapılan kişi öğretide “kolluksion” denilen hileli anlaşma yoluna baş­vurmakta bağışı satış gibi göstermektedirler. Bütün bu sistemlerin be­nimsendiği temel ilke uyarınca hiç kimse kendi yaptığı hileli anlaşmadan ve haksızlıktan her ne sebeple olursa olsun kısmende olsa kendisine çı­kar sağlayamaz (Hullus commodum ca pere potest ex sus insuria propria).

Öte yandan Medeni Kanunun 522. maddesi uyarınca (mirasçı ola­bilmek için murisin vafatında mirasçılığa ehil olarak sağ olmak lazım­dır). Başka bir koşul söz konusu olamaz. Yine aynı Kanunun 539. mad­desinde (miras açılınca mirasçılar onun tamamına sahip olurlar. Kanun- da-açıkça yazılı haller müstesna olmak üzere müteveffanın alacakları ve bilcümle hakları zilyet bulunduğu mallar mirasçılarına intikal eder) hükmü getirilmiştir. Medeni Kanunun deyinden açık hükümleri karşı­sında bir mirasçının daha önce değil, murisin ölüm tarihinde (mirasın açılma tarihinde) mirasçılığa ehil ve sağ olması esastır. İstikrar kazanmış Yargıtay İçtihatlarında murisin muvazaalı temliki yaptığı tarihteki ço­cukları ile bundan sonra ana rahmine düşen çocukları arasında dava hakkı yönünden hiçbir fark gözetilmemiştir. Medeni Kanunun 447. maddesinin (evlatlık ve füruu kendisini evlat edinen kimseye nesebi sa­hih füruu gibi mirasçı olurlar) hükmü gereğince füruu ve evlatlık ara­sında bir ayrım yapmakta olanaksızdır. Bunun yanında miras bırakanın başka bir mirasçısının muvazaa nedeniyle dava açıp tapu kaydının iptali

Öyle ise miras bırakanın muvazaalı temlikinden sonra evlat edindi­ği, veya evlendiği kişinin yahut ana rahmine düşen çocuğunun muris muvazaasına dayanarak tapulu taşınmazlar hakkında açtığı iptal ve tes­cil davalarında 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Ka­rarının uygulama yeri bulacağı buna bağlı olarak somut olayda da dava­cının dava açabileceği kabul edilmeli, işin esası araştırılarak sonucu doğ­rultusunda bit hüküm kurulmalıdır.

Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken; önceki kararda direnilmesi doğru değildir. Usul ve yasaya uygun bulunmayan direnme kararı bozulmalıdır.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK. nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.01.03.2000 tarih 2000/1-126 Esas 2000/143 Karar”

Davalı Zeliha, mirasbırakanın kendisine mirasının bir bölümünü ilk eşinden olan mirasçı çocuklarına devretmek istediğini söylediğini ve aracı olmasını istediğini, taşınmazları bu şekilde vekil aracılığı ile bedelsiz ola­rak devraldığını, daha sonra da diğer mirasçılara devrettiğini belirterek davanın reddini savunmuş, davalı Ahmet davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, davalılar Ahmet ve Zeliha’nın el ve işbirliği içerisinde mirasbırakanı zararlandırdıkları, çekişme konusu taşınmazların dava tarihinden önce 3. kişilere devri nedeniyle terditli olarak talep edilen tazminatın davalılardan tahsiline; davalı Efor Turizm Ltd Şti yönünden açılan davanın takip edilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılma­sına karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delilerden; 1932 doğumlu mirasbırakan Mus­tafa E/in 05.03.2009 tarihinde ölümüyle geride mirasçı olarak ikinci eşi olan davacı Müzeyyen, ilk eşinden olan davalı oğlu Ahmet ile dava dışı çocukla­rı Hatice, Fatma, Emiş ve Durali’yi bıraktığı, mirasbırakanın Alanya 4. No- terliği’nin 16.2.2007 tarih ve 16277 yevmiye nolu vekaletnamesi ile dava ko­nusu 205 ada 3, 217 ada 40 ve 56, 220 ada 1, 2 ve 7, 221 ada 1 ve 3, 222 ada 6 ile 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazlarını dilediği kişiye satmak üzere davalı oğlu Ahmet’i vekil kıldığı, vekilin vekaletnameye istinaden dava konusu taşınmazları 12.03.2007 tarihinde baldızı olan davalı Zeliha’ya temlik ettiği, Zeliha’nm temellük ettiği 205 ada 3, 217 ada 40 ve 56, 220 ada 1, 2 ve 7, 221 ada 1 ve 3 ile 222 ada 6 parsel sayılı taşınmazları 05.11.2008 tarihinde dava dışı Davut’a; 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazı 1/4’er pay ile dava dışı Hatice, Ayşe, Emiş ve Fatma’ya, Davut’un devraldığı 205 ada 3, 217 ada 40, 220 ada 1, 2 ve 7, 221 ada 1 ve 3 parsel sayılı taşınmazları 01.02.2010 tarihinde dava dışı Hayrettin’e; 217 ada 56 parsel sayılı taşınmazı 04.06.2009 tarihinde dava dışı Murat’a; 222 ada 6 parsel sayılı taşınmazı 05.03.2009 tarihinde dava dışı Bayram’a, Hatice, Ayşe, Emiş ve Fatma’nın devraldıkları 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazı 13.10.2008 tarihinde davalı E. Turizm Ltd Şti.’ye devrettiği anlaşılmaktadır.

Mirasbırakanın ölüm tarihine göre terekesi elbirliği mülkiyetine ta­bidir. Davacılar dışında başkaca mirasçılar bulunduğu dosya kapsamı ile sabittir. Terekeye karşı yapılan mülkiyetten kaynaklanan haksız fiil nite­liğindeki muris muvazaası ve elatmanın önlenmesi gibi davaların dışın­da ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması, hata, hile, gabin vs. gibi davalarda terekeyi temsil eden tüm mirasçıların bir arada hare­ket etmek suretiyle davayı birlikte açmaları, ayrıca, mirasçılardan birisi­nin terekeye iade şeklinde dava açması halinde de tüm mirasçıların da­vada muvafakatlerinin sağlanması, aksi takdirde terekenin atanacak temsilci marifetiyle davada temsil edilmesi ve yürütülmesi gerekeceği (Türk Medeni Kanunu’nun 640. maddesi) tartışmasızdır.

O halde, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuki sebebine da­yalı olarak 3. kişiye pay oranında açılan davanın dinlenme olanağının bulunduğu söylenemez.

Ne var ki, eldeki davada muris muvazaası hukuksal nedenine de dayanılmıştır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide ”muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanununun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu’nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hal böyle olunca, vekalet görevinin kötüye kullanılması iddiası bakı­mından davacı tarafından miras payı oranında açılan davanın dinlenemeye- ceğinin gözetilmesi, muris muvazaası hukuksal nedeniyle miras payı ora­nında istekte bulunulabileceğinden bu iddia bakımından inceleme yapılma­sı, toplanan ve toplanacak deliller doğrultusunda bir karar verilmesi gerekir­ken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.

Davalı Zeliha’nın değinilen yön itibariyle yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMA­SINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

Taraflar arasında görülen tapu iptali, tescil; olmadığı taktirde tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak veri­len karar davalı vekilince yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ile tüm mirasçılar adına tescil; olmadığı taktirde tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakan M. U. 28.10.2010 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak ilk eşi Teslime’den olma çocukları davacılar Nazife ve Haşan ile ikinci eşi davalı Fatma ve ikinci eşinden olma çocukları dava dışı Yaşar, Satı ve Güldane’nin kaldı­ğı anlaşılmaktadır.

Dava dilekçesi içeriği ve iddianın ileri sürülüş biçimine göre, dava­da elbirliği halinde mülkiyetin bulunduğu açıktır.

Bilindiği üzere elbirliği (İştirak) halinde mülkiyet, yasa veya yasada be­lirtilen sözleşmeler uyarınca aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya hakka birlikte malik olma durumudur.

Türk Medeni Kanununun 701-703. maddelerinde düzenlenen bu tür mülkiyetin (ortaklığın) tüzel kişiliği olmadığı gibi eşya üzerinde ortak­lardan her birinin doğrudan doğruya bir hakkı da yoktur. Mülkiyet bir bütün olarak ortaklardan tümüne aittir. Başka bir anlatımla ortaklık tas­fiye oluncaya kadar ortaklardan birinin ayrı mal veya hak sahipliği bu­lunmayıp, hak sahibi ortaklıktır. Değinilen mülkiyet türünde malikler mülkiyet payları ayrılmadığından paydaş değil, ortaktır. Bu kural, Türk Medeni Kanununun 701 maddesinde (… Kanun ve kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakla­rın belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malla­rın tamamına yaygındır.) biçiminde açıklanmıştır. Elbirliği (İştirak) ha­linde mülkiyetin bu özelliği itibariyle ortaklar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Şayet yasa veya elbirliği (iştirak) halinde mülkiyeti oluşturan anlaşmada ortaklık adına hareket etme yetkisinin kime ait olacağı belirtilmemişse, ortaklığın tasfiyesini isteme hakkı dı­şındaki tüm işlemlerde ortakların (iştirakçilerin) oybirliği ile karar alma­ları ve birlikte hareket etmeleri zorunluluğu vardır.

Türk Medeni Kanununun 702/2. maddesi bu yönde açık hüküm ge­tirmiştir. Ancak, açıklanan kural yargısal uygulamada kısmen yumuşa­tılmış bir ortağın tek başına dava açabileceği, ne var ki, davaya devam edebilmesi için öteki ortakların olurlarının alınması veya miras şirketine atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerektiği kabul edilmiştir. (1.10.1982 tarih 1982/3-2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı) Nite­kim bu görüş bilimsel alanda da aynen benimsenmiştir.

Somut olayda, elbirliği (iştirak) halinde mülkiyet söz konusu olup, da­va dışı ortaklar bulunmaktadır. Hal böyle olunca, davaya katılmayan ortak­lar Yaşar, Satı ve Güldane’nin olurlarının alınması yada miras şirketine M.K.nun 640. mad. uyarınca atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdü-

Kabule göre de, Kadastro Müdürlüğünün yazı cevabındaki ekli kro­kide ve fen memuru sıfatını taşıyan uzman bilirkişinin rapor ve kroki­sinde dava konusu 1 ada 1103 parselin 169 ada 2 parsel olduğu belirtil­miş ise de çekişmeli taşınmazın revizyon kayıtları getirtilmeksizin hü­küm kurulması da isabetsizdir.

Davalı vekilinin bu yöne değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabu­lüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.12.02.2014 tarih 2013/17585 Esas 2014/2216 Karar”

Taraflar arasındaki “tapu iptali, terekeye iade ya da tenkis” dava­sından dolayı yapılan yargılama sonunda; Bursa 2.Asliye Hukuk Mah­kemesince davanın kabulüne dair verilen 22.07.2008 gün ve 2005/334- 2008/366 K. sayılı kararın incelenmesi davacı ve davalı vekilleri tarafın­dan istenilmesi üzerine, Yargıtay l.Hukuk Dairesinin 06.05.2009 gün ve 2009/4226-5262 sayılı ilamı ile;

(…Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali, te­rekeye iade ya da tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakanın çekişme ko­nusu 46 parça taşınmazını 24.7.1986 ve 16.1.1987 tarihlerinde davalıya satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; elbirliği (İştirak) halinde mülkiyet, yasa veya yasada belirtilen sözleşmeler uyarınca aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya hakka birlikte malik olma durumudur.

M.K.nun 701-703.maddelerinde düzenlenen bu tür mülkiyetin (or­taklığın) tüzel kişiliği olmadığı gibi eşya üzerinde ortaklardan her birinin doğrudan doğruya bir hakkı da yoktur. Mülkiyet bir bütün olarak ortak­lardan tümüne aittir. Başka bir anlatımla ortaklık tasfiye oluncaya kadar ortaklardan birinin ayrı mal veya hak sahipliği bulunmayıp, hak sahibi ortaklıktır. Değinilen mülkiyet türünde malikler mülkiyet payları ayrıl­madığından paydaş değil, ortaktır. Bu kural, M.K.nun 701 maddesinde (… Kanun ve kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dola­yısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir.

M.K.nun 702/2.maddesi bu yönde açık hüküm getirmiştir. Ancak, açıklanan kural yargısal uygulamada kısmen yumuşatılmış bir ortağın tek başına dava açabileceği, ne var ki, davaya devam edebilmesi için öte­ki ortakların olurlarının alınması veya miras şirketine atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerektiği kabul edilmiştir. (11.10.982 tarih 1982/3-2 sayılı içtihadı Birleştirme Kararı) Nitekim bu görüş bilim­sel alanda da aynen benimsenmiştir.

Somut olayda, elbirliği (iştirak) halinde mülkiyet söz konusu olup, dava dışı ortaklar bulunmaktadır.

Hal böyle olunca, davaya katılmayan ortakların olurlarının alınması yada miras şirketine M.K.nun 640. mad. uyarınca atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerekirken, davanın görülebilirlik koşulu gözardı edilerek yazılı olduğu üzere davanın esası hakkında hüküm kurulması doğ­ru değildir…gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkindir.

Yerel mahkemece; davanın kabulüne, muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil ile tazminat davasının kabulüne; tenkis davası yönünden konu­su kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Özel Dairece; yukarıda yazılı gerekçelerle kararın bozulması üzeri­ne, yerel mahkemece önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı, davalı vekili tarafindan temyiz edilmiştir.

Açıklanan maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davaya katıl­mayan ortakların olurlarının alınması yada miras şirketine atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesinin gerekip gerekmediği; bu­rada varılacak sonuca göre, davanın görülebilirlik şartlarının yerine geti­rilip getirilmediği noktasında toplanmaktadır.

Davacı vekili, dava dilekçesinde ve yargılama safahatında miras bıra­kan tarafından davalıya yapılan satış işleminin muvazaalı olduğunu ileri sürerek temliki tasarrufun tümü ile iptaline, tapu kayıtlarının eski hale geti­rilmesine ve taşınmazların miras bırakanın terekesine iadesine karar veril­mesini talep etmiştir. Mahkemece, davacının talebi daraltılmak suretiyle, sadece davacıya ait payın iptaline ve davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Mahkemenin bu ilk kararı, davacı vekili tarafından da mi­ras bırakan tarafından gerçekleştirilen temliki tasarrufun tamamının iptaline karar verilmesi gerektiği yönünde temyiz edilmiş ve Özel Daire tarafından metni yukarıda aynen alınan karar ile bozulmuştur.

Bundan sonra, yerel mahkemece ilk kararda direnilmesine ve yine sadece davacıya düşen pay yönünden işlemin iptaline karar verilmiş ol­masına rağmen, bu karar davacı tarafından temyiz edilmemiş, sadece davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Görüldüğü üzere, davacı direnme kararını temyiz etmemekle, bu yön davalı bakımından usulü kazanılmış hak haline gelmiştir. Bozma ve direnme kararlarının kapsamları gözetildiğinde davalının kendi lehine olan direnme kararını, temyiz etmesinde usul hukukundaki aleyhe boz­ma yasağı karşısında bir hukuki yararı bulunmamaktadır.

O halde davalının, direnme kararını usul yönünden temyiz etme­sinde, bir hukuki yararı bulunmadığından davalının temyiz isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

2-     Davalı vekilinin esasa ilişkin temyiz itirazlarına gelince; Özel Daire tarafından işlemin muvazaalı olup olmadığı yönü incelenmemiş olduğun­dan dosyanın bu hususun incelenmesi için dairesine gönderilmesi gerekir.

Mahkeme kararının ve bozma ilamının içeriğine göre, işin esasının Özel Daire tarafından incelenmediği anlaşılmaktadır. İşin esasına yöne­lik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daire’ye gönde­rilmesi gerekmektedir.

1-     Davalı vekilinin usule ilişkin temyiz itirazlarının 1.bentte gösteri­len nedenlerle REDDİNE,

2-     Davalı vekilinin esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenebilmesi için, (2).bentte gösterilen nedenlerle dosyanın 1.HUKUK DAİRESİNE gönderilmesine

“HGK02.06.2010 tarih 2010/1-282 Esas 2010/315 Karar”

Değinilen bu ilkelere göre miras bırakanın muvazaalı temliki sonucu davalıya intikal eden çekişmeli taşınmazdaki annenin payı şeklen davalı adına kayıtlı olmasına karşın aslında anne Zöhre’nin mal varlığı içerisinde­dir. Annenin sağlığında dava açmamış olması hakkından feragat anlamına gelmeyeceği gibi, muvazaalı işleme de geçerlilik sağlamaz. Ayrıca davacının önceki davada çekişmeli taşınmazın terekeye döndürülmesin! istemeyip pay oranında dava açması, daha sonra ölen annesinin payı hakkında dava açma­sını engellemez, Yargıtay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre hakkı çiğnenen tüm mirasçılar, Borçlar Kanununun 18. maddesine dayanarak pay oranında iptal ve tescil davası açabilecekleri gibi, taşınmazın terekeye döndürülmesin! de isteyebilirler. Bunlardan birinin tercihi ötekine göre kişinin haklarında bir azalma veya çoğalma yaratmaz. Aksinin kabulü yukarıda açıklanan ilkelere ters düşer. Mahkemece davanın kabulü yönünde kurulan hüküm doğrudur. Davalının yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve ya­saya uygun olan hükmün ONANMASINA, (oyçokluğu ile)

“l.HD.20.01.1997 tarih 1996/15576 Esas 1997/458 Karar”

Diyerek Yüksek Yargıtay 1. HD ara murisin mirasçısının da ara mu­risin kök muris’ten gelen miras payından, kendi miras payı oranında dava açabileceğini oy çokluğu ile kabul etmiş olup ancak dairenin iki üyesi davacının önceden açtığı davada tereke adına istekte bulunabile­cek iken kendi miras payına hasren iptal istediğinden dava ve talep hak­kının miras payı ile sınırladığından sonradan davacının ara muristen gelen miras payı nedeniyle dava açamayacağını belirterek çoğunluğun görüşüne katılmamışlarıdır. Kanaatimce de çoğunluk kararı yerindedir. Çünkü davacının diğer mirasçılar sağ iken, tüm mirasçıların miras payı için dava açmaya zorlanamayacağı gibi esasen böyle bir dava açsa dahi bu durumda diğer mirasçıların muafakatları gerekmektedir. Esasen ara murisin ölümü ile davacı, ara murise mirasçı olmakla, ara muristen ken­disine gelecek miras payı yönünden gerçek anlamda hukuki menfaati de o zaman başlamaktadır. Davacıyı önceki davada sadece kendi miras payı için dava açtığı gerekçesiyle ara muristen gelen miras payı yönünden dava açamayacağını iddia etmek hukukun genel ilkelerine uygun bir söylem olmayacaktır, diye düşünüyorum.

Somut olayda miras bırakan kadastro tespitinden sonra öldüğüne göre 3402 Sayılı Yasanın 12/3.maddesinde öngörülen hak düşürücü sü­renin uygulanamayacağı tartışmasızdır.

Hal böyle olunca, işin esasına girilerek gerekli inceleme ve araştır­manın yapılması, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davacının bu yöne ilişkin temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3. madde­si yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’un 428.maddesi gereğince BOZUL­MASINA

“1HD.18.03.2014 tarih 201315749 Esas 2014/5818 Karar”

TAPU İPTAL TESCİL DAVASINDA DAVALININ YARGILAMA
SIRASINDA SUNDUĞU, DAVACININ DAVADAN FERAGAT ETTİĞİ
VE YA SULH OLDUKLARINA DAİR BELGENİN HATA VE HİLE İLE

ALINDIĞINI, DAVACI, DAVANIN HER AŞAMASINDA
İLERİ SÜREBİLİR Mİ?

Davanın devamı sırasında dayanılan bir belge yada sözleşmenin ge­çersizliği her zaman ileri sürülebileceği gibi davacı tarafından bu belge­lerin hata ve hile ile alındığı savunması da davanın genişletilmesi olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

Taraflar arasındaki “Tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kadıköy Asliye 4.Hukuk Mahkemesinin davanın reddine dair verilen 18.3.2010 gün ve 2008/ 52-2010/97 sayılı kararının incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 6.12.2010 gün ve 8199-12944 sayılı ilamı ile..

… Dava, tapu iptal, tescil ve tenkis isteklerine ilişkindir. Davacı, çe­kişme konusu taşınmazların miras bırakan tarafından mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak davalılara temlik edildiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Dosya içeriği ve toplanan delillere göre; davacı 25.12. 2009 tarihli di­lekçesi ile davadan feragat ettiğini bildirmiş, 28.12.2009 tarihli dilekçesi ile de, 01.09.2009 tarihli “Sulh Protokolü” başlıklı belgedeki edimler arasında fahiş fark olup, değerlerin de karşı tarafın beyan ettiği değerlerde olmadı­ğını, karşı tarafın beyanına kandığını, feragat beyanının ve taraflar arasın­daki Sulh Sözleşmesinin hile nedeniyle geçersizliğine karar verilmesini istemiş, Mahkemece davacının sulh sözleşmesi ve feragat dilekçesinin tan­zimi sırasında hataya düşürüldüğünü ispatlayamadığı gerekçesiyle dava- nm feragat nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Ne vaki, temyiz dilekçesine ekli olarak sunulan belgelerden davacı tarafından da­vanın reddine ilişkin olarak verilen karardan sonra 21.05.2010 tarihinde Kadıköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/239 E. Sayılı dava dosyası ile sulh sözleşmesinin iptali istemiyle dava açıldığı görülmektedir. Anılan davanın eldeki dava sonucu etkiyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, Kadıköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/239 E. sayılı dava dosyasının sonucunun beklenmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi için karar bozulmalıdır. Davacının bu yöne de-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmazsa tenkis istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı ikinci eşin miras bırakanı tarafından, önceki eş­ten olan davalı çocuklarına yapılan temliklerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olarak yapıldığı iddiası ile tapu iptali ve tescil, ol­mazsa tenkis isteği ile eldeki davayı açmıştır.

Yargılama sırasında davalılar vekili 16.11.2009 tarihli dilekçesinde ve akabinde 9.12.2009 günlü celsede; davacı ile sulh sözleşmesi yaptıkla­rını bildirerek, 1.9.2009 tarihli “Sulh Protokolü” başlıklı belgeyi ve buna dayalı olarak düzenlenen 25.12.2009 tarihli feragat dilekçesini mahkeme­ye ibraz etmiştir.

Mahkemece her iki belgeye karşı davacının beyanının alınması için isticvap davetiyesi gönderilmiştir. Davacı asil, 29.12.2009 günlü celsede, mahkemeye sunduğu 28.12.2009 tarihli dilekçesini tekrarladığını, dosya­ya konulmuş harici sulh ve buna dayalı feragatinin olmadığını, davaya devam edeceğini bildirmiştir.

Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 28.12.2009 havale tarihli dilekçede de, sulh sözleşmesinin ve buna dayalı olarak düzenlenen fera­gat dilekçesinin müvekkili davacının gerçek iradesini yansıtmadığı, sulh konusunda aldatıldığı, yanıltıldığı, edimler arasında fahiş fark olduğu ileri sürülmüştür.

Bu nedenle, öncelikle uyuşmazlığa ilişkin usul hükümlerinin irde- lenmesinde yarar vardır:

Bilindiği üzere, 4.2.2011 tarihinde yayımlanarak 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)’nun: 163. maddesinde:

“Yargılama sırasında, davaya ilişkin bir ön sorun ortaya çıkarsa, il­gili taraf, bunu dilekçe vermek suretiyle yahut duruşma sırasında sözlü olarak ileri sürebilir.”

164.maddesinde ise: “(1) Hâkim, taraflardan birinin ileri sürdüğü ön sorunu incelemeye değer bulursa, belirleyeceği süre içinde, varsa delille­riyle birlikte cevabmı bildirmesi için diğer tarafa tefhim veya tebliğ eder.

(2) Ön sorun hakkında iki taraf arasında uyuşmazlık varsa, hâkim gerekirse tarafları davet edip dinledikten sonra kararını verir.

hükümlerine yer verilmek suretiyle “ön sorun” kurumu düzenlen­miştir.

“Tahkikat esnasında davaya müteallik bir mesele hakkında tahkikat hakiminden karar almak isteyen taraf bunu tetkikata mahsus celsede şifa­hen veya celse haricinde iki nüsha olarak vereceği arzuhal ile talep eder.”

“Hadise hakkında iki taraf ihtilaf halinde ise tahkikat hakimi kararı­nı evrak üzerine veya kendilerini davet ve ifadelerini istima ettikten son­ra verir. Kanunen şekli mahsus tayin edilmiş olan ahval müstesnadır.”

224.maddede ise, “Kaide olarak tahkikat hakimi hadise hakkında bir celsede iki tarafı istima ve delailini tetkik ve kararını ita eder. İktizasına göre delillerin diğer celsede ikame ve tetkikine de karar verebilir.” şek­lindeki hükümlerle de “hadise” müessesesi düzenlenmiştir.

Anılan bu maddeler ile, devam eden bir davada ibraz edilen ve da­vanın sonucuna etkili olacak bir belgenin hata ve hileye dayalı olarak düzenlendiği iddiasının aynı dava içerisinde mülga 1086 sayılı HUMK hükümlerine göre hadise, yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK hüküm­lerine göre de ön sorun olarak incelenmesi, öngörülmüştür.

Aksine bir yaklaşımla, dava devam ederken, böyle bir iddia ile ilgili olarak ve bu belgelere dayanılarak başka bir mahkemede dava açılabile­ceğinin kabulü ise, asıl davanın görüldüğü mahkemenin yetkisinin sınır­landırılması anlamına gelir ki, bu kabul şekli hem usule hem de yargıla­maya hakim ilkelere aykırı olacaktır.

Öte yandan, davanın devamı sırasında bir hata-hile iddiasında bu- lunulmayıp da, karar kesinleştikten sonra böyle bir iddia ileri sürülürse bu iddianın ayrı bir davanın konusunu oluşturacağında ise hiç kuşku bulunmamaktadır.

Somut olayda, yargılama sırasında davalı tarafça ibraz edilen dava­cının sulh ve buna bağlı feragat beyanına ilişkin belgelere karşılık, davacı hata ve hile ile alındığı savunmasını getirmiştir.

Davacının hata iddiası ile ilgili olarak, mahkemece taraf delilleri topla­narak inceleme yapılması yerinde olup; esasen bu konuda Yerel Mahkeme ile Özel Daire arasında bu konuda bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.

Hemen belirtmekte yarar vardır ki, Özel Dairece, bozma ilamında her ne kadar hile iddiası ile ilgili olarak davacı tarafından hükümden sonra açıldığı anlaşılan Kadıköy Asliye 2.Hukuk Mahkemesinin 2010/239 Esas sayılı dosyasının sonucunun beklenilmesi gereğine işaret edilmişse de, bu bozma nedenine katılmak olanaklı değildir. Zira, yukarıda da açıklandığı üzere hile iddiası eldeki dosyada ön sorun (hadise) olarak ele alınıp incelenebileceğinden, anılan dosyanın beklenmesine gerek bu­lunmamaktadır.

Öte yandan, davanın devamı sırasında dayanılan bir belge ya da söz­leşmenin geçersizliği her zaman ileri sürülebileceğine ve davacı taraf ta, 28.12.2009 havaleli dilekçesinde hem hata hem de hile iddiasını ileri sür­düğüne göre, artık davacı yönünden iddianın genişletilmesinden bahsedi- lemeyeceği gibi buradaki iddia dava dilekçesinde ileri sürülen iddia ol­mayıp, davanın devamı sırasında ortaya çıktığı iddia edilen olayla (hata- hile) ilgili olduğundan iddianın genişletilmesinden de söz edilemez.

Hal böyle olunca, mahkemece, iddianın genişletildiğinden bahisle, hile iddiasının incelenmemesi doğru olmadığı gibi, Özel Dairenin 2010/239 Esaslı dava sonucu beklenmesine işaret eden bozma nedeni de yerinde değildir.

Mahkemece yapılacak iş; hile iddiasını da ön sorun (hadise) olarak ele alıp, eldeki dava içinde çözümlemek olmalıdır.

O halde, yerel mahkemece açıklanan tüm bu hususlar göz ardı edi­lerek, iddianın genişletildiğinden bahisle hile iddiasının incelenmemiş ve bu kararda direnilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup; kararın, yuka­rıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerle bozulması gerekir.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda gösterilen değişik nedenlerden dolayı 6217 sayılı Kanunun 3O.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. Maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK21.03.2012 tarih 2012/1-1 Esas 2012/236 Karar”

“l.HD.12.02.2020 tarih 2016/15517 Esas 2020/836 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 17.10.2019 Perşembe günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Avukat Muharrem K. ile temyiz edilen vekili Avukat Ali S. geldiler, duruşmaya başlandı, süre­sinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabu­lüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlen­di, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Mümine B. tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan babaları İsmet B.Tn 455 ve 1243 parsel sa­yılı taşınmazlarını dava dışı Olcay M.’yu ara malik olarak kullanarak 2. eşi olan davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, temlikin mirastan mal kaçırmak amaçlı ve muvazaalı olduğunu, ara malikin taşınmazlara hiçbir zaman zilyet olmadığını ileri sürerek miras payları oranında tapu iptali ve tescil istemişlerdir.

Davalı, taşınmazların rayiç bedellerini ödeyip satın aldığını, mirasbırakandan intikal eden yaklaşık 100 dönüm taşınmazın satılıp parasının mirasçılar arasında paylaşıldığını, kolon kanseri olan mirasbırakana yıllarca baktığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalının mirasbırakana ölene dek baktığı, mirasbırakanın başkaca taşınmazlarının bulunduğu, taşınmazların temlikindeki amacın mal kaçırma değil mehir olduğu gerekçesiyle da­vanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan İsmet B.’ın 23.09.1997 tarihinde 455 parsel sayılı taşınmazının (31.700m2, tarla) 200/317 payını davalıya; söz konusu taşınmazda geriye kalan 117/317 payı ile 1243 parsel sayılı taşınmazının (14.100 m2, tarla) tamamını

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide ”muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak miras­çısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğ­rultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 01.04.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere, görünürde­ki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanununun 706, Türk Borçlar Kanununun 237 ve Tapu Kanununun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşulla­rından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluş­turulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştı­rılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söy­leyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bı­rakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturul­ması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında, birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan ya­rarlanılmasında zorunluluk vardır.

Belirlenen bu olgular, yukarıda açıklanan ilkeler ile değerlendirildi­ğinde, dava konusu taşınmazın mirasbırakan tarafından ara malik kulla­nılarak davahya temlikinin muvazaalı olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken ya­nılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi isabetsizdir.

Davacıların yerinde görülen temyiz itirazının kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMKun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2019 tari­hinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz edenler vekili için 2.037.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edi­lenden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.17.10.2019 tarih 201618375 Esas 2019/5325 Karar”

Taraflar arasında görülen davada; Davacılar, miras bırakanın ma­liki olduğu 29 parsel sayılı taşınmazı davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, yapılan işlemin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu, imar sonucu 28935 ada 2 ve 28967 ada 8 parsellerde davalı­nın pay sahibi olduğunu ileri sürerek tapu iptali ile muris adına tesci­lini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, muvazaa iddiasının kanıtlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı vekilince süresinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Miras bırakan Mükremin’in 21.10.2008 tarihinde vefat ettiği, davacı­ların ilk eşten olma çocukları davalının 2.eş oldukları, murisin 29 parsel sayılı taşınmazını 21.12.2000 tarihinde intifa hakkını uhdesinde bıraka-

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 1/2 sa­yılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleş­me tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. madde­lerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava aça­rak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; murisin intifa hakkını üzerinde bırakarak satış suretiyle taşınmazın çıplak mülkiyetini davalıya devrettiği ve satışın sembolik bir değer gösterilerek yapıldığı kayden ve dosya kapsamıyla sabit ise de davalının taşınmazı satın alacak maddi bir alım gücünün bu­lunmadığı bu nedenle bedelsiz olarak temlikin gerçekleştirildiği tartış-

Hemen belirtilmelidir ki, T.M.K.’nun 6.maddesi gereğince iddia sa­hibi iddiasını ispatla yükümlüdür. Davacı tarafın gösterdiği tanıklar ta­şınmazı edinmesi bakımından davalının maddi gücünün bulunmadığını ve taşınmazın devrinin bedelsiz olduğunu belirtirken hiçbirisi murisin mirasçısından mal kaçırmak amacıyla temlikin gerçekleştirildiğini ima yollu dahi bildirmemiş, ortaya koymamışlardır. Aksine davacılardan E…., murisin davalı aleyhine açtığı ve boşanma ile sonuçlanan davada tanık sıfatıyla verdiği ifadesinde çekişmeli yerin (evin) tapusunun davalı ile murisin evlenirken muris tarafından davalıya verildiğini belirtmiş, mal kaçırma olgusundan hiç bahsetmemiştir.

Kaldı ki, murisin davacılardan (mirasçılarından) mal kaçırması için bir nedeninin varlığı ispat edilmiş değildir.

Oysa, davalı tanıkları taşınmazın davalıya bağışlandığını vurgula­yarak mehir olarak verildiğini ifade etmişlerdir.

Bilindiği üzere; mehir kocanın evlenme sözleşmesi anında ya da de­vamı sırasında bazen de sona ermesi halinde kadına belirli bir mal, para veya ekonomik değeri olan bir şeyi armağan etmesidir.

Medeni Kanun, evlenme sözleşmesi sırasında karı kocadan birinin diğerine bir mal veya para vermesini ya da vermeyi vaad edip bir süre ertelemesini yasaklamamıştır. Bu nedenle, eski hükümlere göre kurul­muş mehir, Medeni Kanun tarafından yasaklanmış bir hukuki ilişki ola­rak kabul edilemez. (2.12.1959 günlü 14/30 sayılı İçtihadı Birleştirme Ka­rarı gerekçesi). Mehr sözleşmeleri bu gün içinde geçerlidir. (Örnek: Yar­gıtay İkinci Hukuk Dairesi’nin 25.10.1965 günlü, 4557/5028 sayılı kararı)

Mehri müeccel, ileriye yönelik bir bağışlama vaadidir. Koca dışında üçüncü bir kişinin de bağışlama vaadi geçerlidir. Ancak, bu durum, Borçlar Kanununun 110. maddesinde yazılı üçüncü kişi yararına borç altına girme olmayıp, Borçlar Kanununun 238. maddesinde düzenlenmiş bağışlama vaadidir. Bağışlama vaadinin geçerliliği, yazılı olma koşuluna bağlıdır. Esasen taşınmazın sicil kaydı (mülkiyeti) da davalıya intikal ettirilmiştir. (B.K. M. 238/1). (4.HD. 18.2.1985 – 1984/9153 E, 1985/1223 K.

Bu açıklamalar karşısında temlikin gerçekleştirilme sebebinin mehir olduğu kabul edildiği takdirde murisin mirasçısından mal ka­çırma iradesiyle hareket ettiği düşünülemez. Öte yandan, devir olgusu gerçekten de, bedelsiz bir temlik olduğuna göre bağış niteliğini taşır ki, bu da B.K.’nun 18.maddesi kapsamında genel muvazaanın konusunu teşkil eder ve muris muvazaasında gözetilmesi gerekli 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İ.B.K.’nın konusu dışındadır.

O halde, B.K.’nun 18.maddesinden kaynaklanan genel muvazaa hu­kuksal nedenine dayanılarak açılmadığı ve buna bağlı sair bir istekte bu­lunmadığına ve ayrıca muris muvazaası iddiası da kanıtlanamadığı gö­zetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.

Davalının, temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle, hükmün (6100 sayılı H.M.K.’nun geçici 3.maddesi uyarınca) 1086 sayılı Yasanın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

(Oy çokluğu ile)

“l.HD.05.10.2011 tarih 2 011/8161 Esas 2011/9851 Karar”

Muris muvazaasına dayalı iptal davaları ile tenkis davaları, ileri sü­rülüş biçimleri, hukuksal esasları, kapsamları, hüküm ve sonuçları ba­kımından birbirinden tamamen farklı davalardır, bu nedenle hukuken ayrı açılmalarına bir engel yoktur. Ancak uygulamada genellikle bu iki dava terditli olarak aynı dava içerisinde karşımıza gelmektedir.

Taraflar arasındaki “tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Milas Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 12/5/1997 gün ve 1995/407-416 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 25/9/1997 gün ve 1997/10320-11103 sayılı ilamı ile; (…Dava, “muris muvazaası” hu­kuksal nedenine dayalı iptal ve tescil isteğine ilişkindir. Gerçekten, 2/5/1987 tarih, 4/5 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme kararına göre, bu tür davalar­da iptal isteği ile birlikte kademeli olarak tenkis talebinde de bulunulabilir. Bunun yanı sıra, ayrı bir tenkis davası açılmış ve henüz o dava sonuca bağ­lanmamış ise, daha kapsamlı olan iptal davası hükme bağlanabilir. Ne varki; önceden açılmış davada, davacı mirasçıların hakları tenkis hükümle­rine göre tanınmış ve buna ilişkin ilamda kesinleştiği takdirde kesinleşen tenkis ilamına rağmen iptale hükmedilmesine yasal olanak yoktur. Somut olayda davacıların açtıkları tenkis davasının eldeki davaya bakılırken so- nuçlandırıldığı ve tenkis ilamının da kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendir­meyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir…………………………………………………………………………………………………….. gerekçesiyle bo­zularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Muris muvazaasına dayalı iptal davaları ile tenkis davaları, ileri sü­rülüş biçimleri, hukuksal esasları, kapsamları, hüküm ve sonuçları ba­kımından birbirinden tamamen farklı davalardır. Bu iki dava 22/5/1987 tarih 1986/4 esas, 1987/5 karar sayılı İçtihatları Birleştirme kararında be­lirtildiği üzere aynı dava içerisinde kademeli istek olarak ileri sürülebile­ceği gibi, ayrı ayrıda açılabilir. Birbirlerinin açılmasını engelleyen bir ya­sa hükmü bulunmadığından davacılar, bunlardan birini ötekisine terci­hen açmaya zorlanamaz. Bu davalardan birinin önceden açılması, açık bir irade beyanı olmadan ötekisinden feragat anlamına da gelmez. Biri hakkında verilen hüküm ötekisi hakkında kesin hüküm oluşturmaz. Bu iki dava arasında derdestlik itirazı dinlenemez.

Öte yandan tenkis davaları geçerli temliki tasarruflar, muvazaa da­vaları ise temelde geçersiz tasarruflar hakkında açıldığından tenkis da­vasında sözleşmenin geçerli olduğu olgusu kabul edilmiş ve verilen hü­küm kesinleşmişse, aynı taraflar arasında görülen muvazaa davasında bu olgunun tarafları bağlayacağı ve temliki tasarrufun geçersizliğinin artık ileri sürülemeyeceği gerek uygulamada gerekse bilimsel alanda ortaklaşa kabul edilmektedir.

Somut olayda ise önce tenkis davası açılmış aynı taraflar arasında, aynı taşınmaz hakkında daha sonra açılan muvazaa davası görülmekte iken temliki tasarrufun geçerliliği kabul edilmek suretiyle tenkise hük­medilmiş temyiz itirazı üzerine “murisin davalı tarafından bakılıp göze­tildiği, minnet duygusu altında temlikte bulunduğu, miras yoluyla ken­disine intikal eden taşınmazları da davacılara verdiği, mahfuz hisseyi ihlal kastının bulunmadığı” gerekçesi ile verilen hüküm bozulmuş boz­maya uyularak verilen davanın reddine ilişkin karar kesinleşmiştir.

Açıklandığı üzere tenkis davasında temliki tasarrufun geçerli olduğu, bozmadan sonra tenkise dahi karar verilemeyeceği kabul edilip dava red­dedildiğine göre, kesin hükümle belirlenen bu olgu muvazaa davasında tarafları bağlar. Başka bir anlatımla sözleşmenin geçerli olduğuna ilişkin belirlenen bu olgudan sonra temlik tasarrufun geçersizliği ileri sürülemez.

Hal böyle olunca Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Da­ire bozma kararına uyularak muvazaa davasının reddine karar vermek gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu ne­denle Yerel Mahkemenin direnme kararı bozulmalıdır.

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.09.12.1998 tarih 1998/1-860 Esas 1998/894 Karar”

Dosya arasında bulunan resmi senette muris taşınmazı bedeli karşı­lığı sattığını belirtmiş, davacı baba da bedelini vererek taşınmazı davalı adına aldığını açıklamıştır. Diğer davacıların bu devrin danışıklı oldu­ğuna dair kendi miras haklarına dayanarak açtıkları bu davanın her tür­lü delil ile ispatı mümkün ise de, davacı Salih işlemde velayeten taraf olduğundan kendisinin bizzat yaptığı bu işlemin muvazaalı olduğunu iddia etmesi mümkün değildir. Burada bir hususu açıklamakda yarar vardır. Bir işlem ya muvazaalıdır ve bu nedenle davada taraf olanların tümü için geçersizdir veya değildir. İşlemin bazı davacılar için geçerli, bazıları için geçersiz olduğunu söyleme olanağı yoktur.Bu nedenle dava­cı Salih yönünden de geçersiz olduğu söylenebilir.Ancak burada bir ay­rım söz konusudur.Davacı her ne kadar tapudaki muvazaalı işlemde velayeten bulunmuş ise de işlemin tarafıdır,taşınmazı bedel ödeyerek davalı adına aldığını resmi memur huzurunda beyan etmiştir.O halde kendisinin de bir muvazaası söz konusudur ve kural olarak hiç kimse kendi muvazaasına dayanarak bir hak talep edemez.Kaldı ki böyle bir hak talebi herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğu,bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzenince korunamayacağını belirten T.M.Y. ikinci maddesine de aykırıdır.

Bu durumda davacı Salihin kendi muvazaasının sonuçlarından ya­rarlanması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bulunduğundan bu kişi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru olmamıştır. Davalının bu yöne ilişkin temyiz itirazları yerindedir. Kabu­lü ile açıklanan nedene hasren yerel mahkeme kararının HUMK.’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oyçokluğu ile karar verildi.

“l.HD.26.02.2009 tarih 2009/1721 Esas 2009/2493 Karar”

Taraflar arasındaki “tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Tekirdağ 2.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 25.12.2008 gün ve 2008/67 E.-370 K. sayılı kararın incelenmesi davalı tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1.Hukuk Dai­resinin 26.02.2009 gün ve 2009/1721 E.-2493 K. sayılı ilamı ile; (…Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil istemli ola­rak açılmış, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalının diğer temyiz itirazlarına gelince; işlemin danışıklı olduğu amacın terekeden mal kaçırma için muris tarafından yapıldığı belirlen­miş olduğundan kural olarak tüm davacılar yönünden davanın kabul edilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur.

Ancak davacılardan S………… davalı M……… ‘un babasıdır. Tapuda devir iş­leminin yapıldığı 1997 tarihinde davacının velayeti altındadır. Bu neden­le tapuda davalı adına satış gösterilerek yapılan intikalde davalının velisi olarak (davalının dava dışı olan annesi ile birlikte) işleme taraf olmuş ve davalı adına tapuda devir işlemini gerçekleştirmiştir.

Dosya arasında bulunan resmi senette muris taşınmazı bedeli karşılığı sattığını belirtmiş, davacı baba da bedelini vererek taşınmazı davalı adına aldığını açıklamıştır. Diğer davacıların bu devrin danışıklı olduğuna dair kendi miras haklarına dayanarak açtıkları bu davanın her türlü delil ile is­patı mümkün ise de, davacı S…. işlemde velayeten taraf olduğundan kendi­sinin bizzat yaptığı bu işlemin muvazaalı olduğunu iddia etmesi mümkün değildir. Burada bir hususu açıklamakta yarar vardır. Bir işlem ya muvazaa­lıdır ve bu nedenle davada taraf olanların tümü için geçersizdir veya değil­dir. İşlemin bazı davacılar için geçerli, bazıları için geçersiz olduğunu söy­leme olanağı yoktur. Bu nedenle davacı S…. yönünden de geçersiz olduğu söylenebilir. Ancak burada bir ayrım söz konusudur. Davacı her ne kadar tapudaki muvazaalı işlemde velayeten bulunmuş ise de işlemin tarafıdır, taşınmazı bedel ödeyerek davalı adma aldığını resmi memur huzurunda beyan etmiştir. O halde kendisinin de bir muvazaası söz konusudur ve ku­ral olarak hiç kimse kendi muvazaasına dayanarak bir hak talep edemez. Kaldı ki böyle bir hak talebi herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını ye­rine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğu, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzenince korunamayacağını belirten T.M.Y. ikinci maddesine de aykırıdır.

Bu durumda davacı S………… ‘in kendi muvazaasının sonuçlarından ya­rarlanması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bulunduğundan bu kişi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru olmamıştır….

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapı­lan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararı­na uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykı­rıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

Davalının temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Da­ire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.’un 429. maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.27.01.2010 tarih 2010/1-1 Esas 2010/32 Karar”

BULUNABİLİRLER Mİ?

TMK.nun 677 maddesine göre “Terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devri konusunda mirasçılar arasında yapılan sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.” Demektedir. Mirasçılar arasındaki miras payının devri yazılı olmak şartı ile geçerlidir. Temlik eden murisin mirasçıları, bu temlikin muvazaalı olduğu yönünde dava açmaları halinde, mahkemece muvazaa koşullarının oluşup oluşmadığı ayrıntılı olarak araştırılmalıdır.

Taraflar arasındaki “Tapu İptali ve Tescil” davasından dolayı yapı­lan yargılama sonunda; A… 5. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın “reddine” dair verilen 11.03.2009 gün ve 2007/184 E-2009/78 K. Sayılı ka­rarın incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargı­tay 1.Hukuk Dairesinin 07.07.2009 gün ve 2009/4698-8001 sayılı ilamı ile;

…Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişmeli taşınmaz 1967 tari­hinde ölen Ahmet’e ait iken eşi Şivazet’in 1/4 oranındaki kanuni miras payını 1.2.1989 tarihinde düzenlenen akit uyarınca 14.347.500-TL. bedelle davalı C.. T..’na temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Davacılar 1992 tarihinde ölen muris Şivazet’in torunları olup Şivazet’in yaptığı pay temlikinin kendilerinden mal kaçırmak amacıyla gerçekleştirildiğini ve muvazaa ile illetli olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmışlar. Mahkemece mirasçıların birbirleriyle miras payları yö­nünden yapacakları temliklerin geçerli işleme dayalı olduğu ve dolayı­sıyla 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 677.maddesi hükmü gereğin­ce resmi olarak yapılan bu işlemin korunması gerekli olduğu gerekçesiy­le davanın reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki, gerçekten de Türk Medeni Kanununun 677.maddesi hükmü uyarınca mirasçılarının miras payları üzerinde bir­birleriyle yapacakları pay temliklerinin yazılı olmak koşulu ile geçerli olacağı tartışmasızdır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan, bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında, birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda gös­terdikleri ve gösterecekleri tüm delillerin toplanması, toplanan ve toplana­cak delillerin yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi, miras bırakanın temlikdeki gerçek iradesinin duraksamaya yer bırakmaya-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Davacılar, miras bırakan Babaanneleri Şivezat T. oğlu’nun, diğer mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı olarak babaları İ./ın ölümünden kısa bir süre sonra, 438 ada 14 parsel sayılı taşınmazda­ki payını satış göstererek davalıya devrettiğini, taşınmazın daha sonra imar görerek imar parsellerine gittiğini, miras bırakanın daha birçok ta­şınmazını aynı şekilde davalıya temlik ettiğini ileri sürerek, dava konusu imar parsellerinin miras bırakandan davalıya intikal eden 1/4 pay ora­nında iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir.

Davalı, temlikin gerçek bir satış olduğunu, taşınmazları bedelini ödeyerek satın aldığını bildirip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, tapu memuru huzurunda resmi şekilde yapılan miras payının devri işleminin geçerli bulunduğu, muvazaa nedenine dayalı tapu iptali davasının koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Özel Dairece, yukarıda açıklanan gerekçeler ile hüküm bozulmuştur.

Yerel mahkeme, somut olayda görünürdeki işlemin Borçlar Kanunu 213 vd. maddeler kapsamında bir taşınmaz pay satışı olmayıp, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi 612. madde kapsamında dava konusu taşınmaz­la ilgili miras payının devri sözleşmesi olduğu, bu nedenle satış doğrul­tusunda açıklanmış irade açıklamasından söz edilemeyeceğinden, dava­ya konu işlemin İçtihadı Birleştirme Kararının kapsamına da girmediği; miras payının devri sözleşmesinin yazılı olarak yapılması yeterli olup, resmi şekle tabi olmadığı, somut olayda, muris ve davalının, zorunlu şekil olmadığı halde tapu memuru önünde miras payının devrine ilişkin sözleşme imzaladıkları, İçtihadı Birleştirme Kararının adi yazılı şekle tabi miras payının devri sözleşmelerini kapsamayacağı gerekçesi ile ilk hükümde direnmiştir.

Uyuşmazlığın çözümüne geçilmeden önce, muvazaa kavramı ve hukuki niteliği üzerinde durulmasında yarar vardır.

İrade ve beyan arasında bilerek yaratılan uyumsuzluk şeklinde ta­nımlanan muvazaa, pozitif hukukumuzda Borçlar Kanunu’nun 18. mad­desinde düzenlenmiş ve anılan maddede, “bir aktin şekil ve şartlarını tayinde, iki tarafın gerek sehven, gerek akitteki hakiki maksatlarını giz­lemek için kullandıkları tabirlere ve isimlere bakılmayarak, onların haki­ki ve müşterek maksatlarını aramak lazımdır” hükmüne yer verilmiştir.

O halde muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır, şeklinde tanımlanabilir. Bir başka ifadeyle, irade açıklamasında bulunan taraflar bu açıklamanın kendisine yapıldığı kişi, irade açıklamasının sonuç do­ğurmaması konusunda anlaşmışlar, yalnız gerçek bir hukuki işlemin bu­lunduğu görüşünü yaratmayı istemişlerse, muvazaadan söz edilir.

Muvazaa daha çok sözleşmenin yorumuyla ilgili olduğundan, öğreti ve uygulamada muvazaa kapsamlı olarak incelenmiş ve belirli kurallara bağlanmıştır. Gerek öğretide, gerek uygulamada muvazaa, mutlak ve nispi muvazaa olarak iki gruba ayrılmaktadır; mutlak muvazaada taraf­lar herhangi bir hukuki işlem yapmayı (oluşturmayı) istemezler, yalnız görünüşte bir hukuki işlem için gerekli irade açıklamasında bulunurlar; nispi muvazaada ise taraflar gerçekten belli bir hukuki işlem yapmak isterler, ancak onu saklamak amacıyla, bir başka hukuki işlemin kurul­duğu görüşünü yaratmak üzere irade açıklamasında bulunurlar.

Taraflar ister yalnız bir görünüş yaratmayı, ister ikinci bir gizli işlem yapmayı arzu etmiş olsunlar, görünüşteki (zahiri) işlem tarafların gerçek iradelerine uymadığından, ilke olarak herhangi bir sonuç doğurmaz. Mu­vazaada görünüşteki işlemin her türlü hukuki sonuçtan yoksun olması, tarafların ortak iradelerinin bu yolda olmasından kaynaklanmaktadır.

Şu halde, özellikle mevsuf (nispi) muvazaada ilke olarak görünüşte­ki işlemin altına saklanan ve tarafların içerik ve sonuçlarıyla birlikte ger­çekleştirmek istedikleri işlem (gizli sözleşme) geçerlidir. Bu geçerliliğin,

Ne var ki; muvazaada, gizli işlem şekle bağlıysa ve bu gizli işleme ilişkin irade açıklamaları şekle uygun yapılmamışsa, görünüşteki işlem yapılırken yasaların öngördüğü şekle uyulmuş olması, gizli işlemdeki şekle aykırılığı gidermez. Bu durumda, görünüşteki işlem tarafların ger­çek iradelerini yansıtmadığından her hangi bir sonuç doğurmadığı gibi, gizli işlem dahi şekle aykırılıktan dolayı geçersizdir.

Nitekim bu ilke, 07.10.1953 gün ve 8/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleş­tirme Kararında çok açık bir şekilde dile getirilmiş; tapuda kayıtlı taşınmaz malın muvazaalı satış işlemiyle miras hakkından yoksun edilen kimselerin dava hakkına ilişkin uyuşmazlığm irdelendiği 01.04.1974 gün ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nda da, tüm mirasçıların görünüşteki satış sözleşmesinin Borçlar Kanunu’nun 18.maddesine dayanarak muvaza­alı olduğunu ve gizli bağış sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bu­lunduğunu ileri sürerek dava açabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, gerek 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 677. mad­desine ve gerekse mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi 612. maddesi kapsamında göre, mirasçılar arasında terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devri konusunda yazılı olarak yapılan sözleşme­ler geçerlidir.

Bu genel açıklamaların ışığında somut olaya bakıldığında; davacıla­rın, miras bırakan babaanneleri Ş.. T./nun, diğer mirasçılarından mal kaçırmak ve davalıyı koruyup kayırmak amacıyla, muvazaalı olarak ba­baları İsfendiyarTn ölümünden kısa bir süre sonra, 438 ada 14 parsel sa­yılı taşınmazdaki payını satış göstererek davalıya devrettiğini, ileri süre­rek dava açtıklarına göre, muvazaa hukuksal nedenine dayandıkları açık bir biçimde görülmektedir.

Kaldı ki, davalı taraf cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazın muris tarafından ucuz-pahalı üçüncü kişilere satılmasının önlenmesi amacıyla bedelini ödemek suretiyle satın aldığını, mal kaçırma ve muva­zaanın söz konusu olmadığını ifade ettiği görülmektedir.

Bu noktada, olayları ortaya koymak tarafların uygulanacak kanun hükmünü bulmak, diğer bir anlatımla olayların hukuki sebebini tayin etmek, kanunları kendiliğinden (re’sen) uygulamakla görevli olan haki­min görevidir (HUMK.m.76).

4721 sayılı Türk Medeni Yasasının 1.maddesine göre “Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır”, yine aynı maddeye göre “Hakim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yarar- lanır.”Kanunun yasada belirtilen biçimde özüyle de uygulanabilmesi için hakim tarafından yorumlanması gerekmektedir. Bu husus hem yargısal kararlarda, hem de bilimsel görüşlerde kabul gören bir uygulamadır. 04.02.1959 gün ve 1957/14 E. 1959/6 K. Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde bu husus “Kanun hükümlerinin sadece kanunun lafzına gö­re değil, fakat hem lafzına ve hem de ruhuna göre tefsir edilmesi ve kanu­nun yalnız lafzına dayanılarak hükümlerin konuluş maksatlarına aykırı neticelere varılmasına meydan bırakılmaması, bugünkü hukuk ilminin ve tatbikatının ana kaidelerindendir.” denilmek suretiyle açıklanmış olup, keza aynı husus 27.3.1957 gün ve 1957/1 E. 1957/3 K Sayılı İçtihadı Birleş­tirme Kararının gerekçesinde de belirtilmiştir.

Diğer taraftan H.G.K. 20.02.1963 gün ve 4/71-21 Sayılı kararında da belirtildiği gibi; “Bir konunun İçtihadı Birleştirme Kararı ile aydınlanma­sı, ameli sonuç bakımından, o konuda yeni bir yasa çıkarılması anlamına gelmektedir”. Nasıl ki, yasa hükümleri uygulanırken tefsirleri ve asıl amaçlarının belirlenmesi gerekmekte ise yine yasa hükmünde olan İçti­hadı Birleştirme Kararlarının da tefsiri mümkün olup, bu durum sonuç­ları ile bağlayıcı olan İçtihadı Birleştirme Kararlarının genişletilmesi veya değiştirilmesi anlamına gelmemektedir.

İçtihadı Birleştirme Kararının sonuç bölümünde, muris muvazaasının oluşabilmesi için taşınmazın tapu sicillinde kayıtlı olması yanında, muri­sin tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış ol­ması koşulunun ne anlama geldiğinin saptanması gerekmektedir. Burada­ki kastedilen irade açıklaması murisin bizzat tapu memurunun önüne gi­derek beyanda bulunması değil, her ne biçimde ve her ne yolla olursa ol­sun, murisin iradesinin resmi memura ulaştırılması ve bu iradenin tapu­daki muvazaalı devir işlemine esas olmasıdır, yani iradenin hangi vasıta ile değil, hangi amaçla tapu memuru önüne geldiği önemlidir.

Sonuçta, murisin iradesi tapudaki devir işlemine dayanak teşkil et­tiğine ve açıklanan bu iradenin gerçek irade olmayıp mirasçıdan mal ka­çırmak amacını güttüğü iddia edildiğine göre, muris muvazaası nedeni­ne dayanılarak açılan davanın dinlenmesi gerekir.

Davalı her ne kadar dava konusu temlikin muvazaalı temlik olarak değil, miras payı devri olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtse de, önemli olanın murisin bu işlemi yaparken güttüğü amacın ne olduğunun tespiti olduğundan ve iradenin hangi vasıta ile kullanıldığının bu an­lamda bir önemi bulunmadığından, uyuşmazlığın sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi için davalıya yapılan temlikin gerçek yönü­nün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılması gerekmektedir. Öyle ise, içsel bir durum olan miras bırakanın asıl irade ve amacın tespiti için Özel Dairenin bozma kararında belirtilen şekilde araştırma yapılma­sı zorunlu bulunmaktadır.

Bu itibarla, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda ve Özel Dairenin bozma kararında açıklanan nedenlerden do­layı HUMK.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.16.6.2010 tarih 2010/1-281 Esas 2010/323 Karar”

Diğer taraftan; miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır (TMK 575.md). Türk Medeni Kanunu’nun 571/1. maddesi ise “Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlaya­rak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruf­larda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.” hük­münü amirdir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup hakim tarafından yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınır.

Dava 28.11.2011 tarihinde açılmış, aşamada talep daraltılarak dava tenkis davasına dönüştürülmüştür. Bu durumda hak düşürücü süre ba­kımından ıslah tarihi olarak kabul edilen 10.12.2013 tarihinin değil, dava tarihinin esas alınması gerekeceği kuşkusuz olup mirasbırakanın ölüm tarihi (02.10.2011) itibariyle hak düşürücü sürenin geçmediği sabittir.

Somut olayda davacılar, mirasbırakanın 27 ada 111 parsel üzerine inşa ettiği bir dükkan ve dört daireyi haricen düzenlenen “tapu kaydı bulunmayan dairenin/dükkanın satış sözleşmesi” başlıklı sözleşmelerle davalılara devrettiğini, devirlerin mal kaçırmak amacıyla muvazaalı ola­rak yapıldığını ileri sürerek eldeki davayı açmış aşamada taleplerini ten­kise hasretmişlerdir.

Ne var ki; dosyada bulunan tapu kaydına göre, 27 ada 111 parsel sayılı müfrez tarla vasıflı taşınmazın dava dışı kişiler adına kayıtlı oldu­ğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, TMK’nın 684. maddesinde “Bir şeye malik olan kim­se, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur. Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, za­rara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır. ” düzenlemesi mevcuttur. Buna göre harici sözleşmelere konu dükkan ve dairelerin üzerinde bulunduğu taşınmazın mülkiyetine tabi olduğu, öte yandan bu dükkan ve dairelerin mirasbırakana ait olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığı açık olup davacıların tenkis isteğinin reddi bu gerekçe ve sonucu itibariyle doğru olduğuna göre davacıların yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiy- le usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 15.20 TL. bakiye onama harcının temyiz eden davacılardan alınmasına, oy birliğiyle karar verildi.

(“…Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, tenkis isteği yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; miras bırakanın çekişme konusu 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazları 11.11.1982 tarihli akitle satış yoluyla davalı NL.’e; yine 116, 451, 140 parseller ile 141 parsel sayılı taşınmazın 4/5 payını 20.02.1990 tarihli akitle rücu şartlı hibe suretiyle davalı N…’e, onun da anılan dört parça taşınmazı 18.09.1995 tarihli akitle satışlar davalı H…’a, yine 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazları 01.02.1994 tarihli akitle ölünceye kadar bakma koşuluyla davalı H…’a, onun da, aynı taşmmazları 07.01.1997 tarihli akitle davalı R…’ya yine sa­tış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Davacılar, anılan temliklerin mirasçıdan mal kaçırmak ve saklı pay­larının ihlal etmek amacıyla yapıldığını ileri sürerek eldeki davayı açmış­lar ise de, mahkemece muris muvazaası iddiası yönünden bir araştırma ve inceleme yapılmadan tenkis isteği bakımından hüküm kurulmuş, ne var ki, muris muvazaasına yönelik istek bakımından davacılar tarafın­dan bir temyiz itirazında da bulunulmamıştır.

Dosya kapsamı ile, çekişmeye konu edilen 205 ada 9,122 ve 290 par­sel sayılı taşınmazların davalı H../a ölünceye kadar bakma akdi ile tem­lik edildiği kay den sabittir.

Hemen belirtilmelidir ki; ölünceye kadar bakıp gözetmek sözleş­mesi basitçe taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen, bazı yönleri itibarıyla talih ve tesadüfe, ayrıca şekle bağlı bir sözleşme şeklinde ta­nımlanabilir. Nitekim, söz konusu sözleşme B.K.nun 511.maddesinde, “kaydı hayat ile bakma mukavelesi, akitlerden birinin diğerine ölünce­ye kadar bakmak ve onu görüp gözetmek şartıyla bir mamelek yahut bazı malların temlikini iltizam etmesinden ibaret olan bir akit” olarak tarif edilmiştir.

Bilindiği üzere; bakım borçlusunun bakıp gözetmek yükümlülüğü, aksi kararlaştırılmadığı sürece bakım alacaklısını ailesi içerisine alıp, ikametini temin etme yanında, besleme giydirme hastalığında hekime götürüp, gerekli ihtimamı gösterme, manevi yönden her türlü yardım ve desteği sağlama gibi ödevleri de içerisine alır. Kuşkusuz bakım borçlusu yükümlülüklerini yerine getirirken, aldığı malların kıymetine, bakım alacaklısının önceden sahip olduğu içtimai mevkiine ve hakkaniyet ku­rallarına göre hareket etmek zorundadır. Öte yandan, yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin sonuçları BK.nun 517.maddesinde açıklanmış sözleşmeden doğan ödevlere aykırılık yüzünden ilişki çekilmez olmuşsa, ya da başka önemli nedenlerle ilişkinin sürdürülmesi aşırı ölçüde güç­leşmiş veya olanaksız hale gelmişse taraflardan her birinin tek yanlı ola­rak sözleşmeyi fesh etme, verdiği şeyi geri alma hatta karşı tarafın kusur­lu olması halinde tazminat isteme hakkı tanınmıştır.

O halde, yükümlülüklerini yerine getirmeyen bakım borçlusuna karşı bakım alacaklısı her zaman fesih hakkını kullanabilmekte, fesih geçmişe etkili (makable şamil) olmak üzere sözleşmeyi sona erdirdiğin­den verdiği şeyi de geri isteyebilmektedir.

Somut olaya gelince; dosya kapsamı, tanık beyanları ile davalılar­dan H… ile annesi olan davalı N…’in tarafların miras bırakanı İbrahim ile yaşadıkları, yaşam süresi içerisinde onun maddi ve manevi her türlü ih­tiyacını giderdikleri ve son zamanlarında yatalak olan murise karşı ba­kım görevinin yerine getirildiği görülmektedir.

Kaldı ki, bakım alacaklısı muris İbrahim’in sağlığında akitten kay­naklanan bakım borcunun yerine getirilmediğine dair bir dava açılmadı­ğı gibi bir iddianın da sebk etmediği açıktır.

Bu durum karşısında, anılan üç parça taşınmazın temlikinin ivaz karşılığı olduğu gözetildiğinde tenkis hükümlerini tabi olmayacağı da tartışmasızdır. Vurgulamak gerekir ki, miras bırakanın ölüme bağlı ta­sarrufları ile (vasiyetname ve miras mukavelesi) sağlar arası (hibe) gibi tasarrufları tenkise tabidir.

Öte yandan; her ne kadar 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazlar da­valı N…’e satış suretiyle temlik edilmiş ise de, yapılan araştırma ve ince­leme sonucunda miras bırakanın gerçek iradesinin satış olmayıp mirasçı­dan mal kaçırma amacını taşıdığı, bir başka ifadeyle yapılan temlikin ba­ğış amaçlı olduğu saptandığına göre tenkise tabi olacağında kuşku yoktur.

Diğer taraftan, 116, 151, 140 parseller ile 141 parsel sayılı taşınmazın 4/5 payının davalı N../e rücu koşuluyla bağışlandığı ve onun tarafından da davalı H…’a satış suretiyle temlik edildiği gözetildiğinde bu taşınmazların da saklı payı zedeleme kastının ispatı halinde tenkise tabi olacağı açıktır.

Ayrıca, dosya kapsamı ile miras bırakanın dava dışı 95 parsel sayılı taşınmazı 03.05.1989 tarihinde davacı N.. T…’a satış suretiyle temlikinin bedelsiz olduğunun kanıtlanamadığı da anlaşılmaktadır.

Buna karşın, 95 parsel sayılı taşınmaz bakımından yapılan temlik nedeniyle davacı N../in saklı payını aldığının kabulü doğru değildir.

Bu açıklamalar ve ortaya konulan ilke ve somut olgular karşısında tenkis hesabının da değişeceği kuşkusuzdur.

Kabul tarzı itibariyle de, davalılar tercih haklarını Türk Medeni Ya­sasının 564. maddesi hükmü uyarınca ayın olarak verme şeklinde kul­landıkları ve, mahkemece sabit tenkis oranına göre davacıların saklı payı oranında iptal ve tescile karar verilmiş olması da doğru değildir. Zira, davalılar tercihlerini ayın yönünde kullandıklarına göre, taşınmazların mülkiyetinin davacılara bırakılması ve davacıların davalılara bedel ödemesi yasal koşul olduğu halde mahkemece bu hususta yanılgıya dü­şülerek yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.

Bilindiği üzere; tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (teberru) yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardandır. Tenkis davasınm dinlenebilmesi için öncelikli koşul; mi­ras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile sak­lı pay sahiplerinin haklarını zedelemiş olmasıdır. Saklı payların zedelen­diğinden söz edilmesi ise kazandırma konusu tereke ile kazandırma (temlik) dışı terekenin tümü ile bilinmesiyle mümkündür. Tereke miras bırakanın ölüm tarihinde bırakmış olduğu mameleki kıymetler ile, iade­ye ve tenkise tabi olarak yaptığı kazandırmalardır. Bunlar terekenin akti­fini oluşturur. Miras bırakanın borçları, bakmakla yükümlü olduğu kişi-

Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (ölüme bağlı tasarruflar veya Medeni Kanunun 565. maddesinin 1, 2 ve 3 bentlerinde gösterilenler) veya saklı payın ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerlerinde özellik­le muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken Medeni Kanunun 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli mirasçılar­dan ise aynı kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisseden fazla olarak alınanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup olmadı­ğına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payını tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gerekir. Bu iş­lem sırasında dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi gerekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki hakkını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği ve birden çok kişiye yapılan teberru tenkise tabi olursa 563. maddede yer alan, alınanla mütenasip sorumluluk kuralı gözetilmelidir.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarru­fun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (SABİT TENKİS ORANI) tasarrufa konu malın paylaşılmasının mümkün olup olamayacağı (MK.564) araştırılmalıdır. Bu araştırma so­nunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımla­rın bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıktığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecektir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının ter­cihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercihten söz edilmiş­se sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 gün­lü 4/4 sayılı içtihadı birleştirme kararı uyarınca süratle dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malın, tercih hakkının kullanıldığı gündeki fiyatlara göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıy­la çarpımından bulunacak nakdin ödetilmesine karar verilmelidir.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Davacılar vekili miras bırakanlarının maliki olduğu 12, 122, 140, 141(4/5 payı), 290, 292, 297, 116, 451 ve 205 ada 9 parsel sayılı taşınmazla­rının, bir kısmını satış, bir kısmını ölünceye dek bakma akdi ve hibe ile davalılara mal kaçırmak amacıyla temlik ettiğini, miras bırakanın başka­ca malı olmayıp tüm mal varlığını davalılara aktarmasını haklı kılacak hiçbir nedenin bulunmadığını, bakıma muhtaç olmadığını, satış sureti ile devrettiği taşınmazların gerçekte bağışlandığını, temliklerin hepsinin muvazaalı olması nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek, tapu iptali ile tescil, olmazsa tenkis isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, alınan tenkis raporları doğrultusunda davacı N… yö­nünden saklı payının ihlal edilmediği gerekçesi ile davanın reddine; di­ğer davacılar yönünden ise davanın kabulü ile pay olarak tapu iptal tes­cil kararı verilmiştir.

Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle hüküm bozulmuş; Ye­rel Mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğindeki belgelerden; miras bırakanın çekişme konusu 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazları 11.11.1982 tarihli akitle satış yoluyla davalı kızı N../e; yine 116, 451, 140 parseller ile 141 parsel sayılı taşınma­zın 4/5 payını 20.02.1990 tarihli akitle rücu şartlı hibe suretiyle davalı N../e, O’nun da anılan dört parça taşınmazı 18.09.1995 tarihli akitle da­valı oğlu H…’a satış suretiyle; yine 9,122 ve 290 parsel sayılı taşınmazları ise 01.02.1994 tarihli akitle ölünceye kadar bakma koşuluyla davalı H../a, O’nun da, aynı taşınmazları 07.01.1997 tarihli akitle davalı eşi R…’ya satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

İlk olarak, bozma ilamında da değinildiği üzere davacılardan N.. T…’a dava dışı 95 parsel sayılı taşınmazm miras bırakan tarafından 3.5.1989 tarihinde satış suretiyle temlik edildiği ve onun tarafından da da­va dışı İbrahim Sucu’ya 27.11.1998 tarihinde satıldığı belirgindir. Her ne kadar alınan bilirkişi raporunda anılan parselin satışı nedeniyle davacı

Öte yandan, bir kısım davacılar her ne kadar başlangıçta muris mu­vazaası hukuksal nedenine de dayanarak tapu iptal ve tescil istemişlerse de, mahkemeye sundukları 13.04.2009 havale tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini tenkise çevirmişlerdir.

Bilindiği üzere, saklı paylarının değerini alamayan mirasçıların mi­ras bırakanlarının, mirastan tasarruf edebileceği kısmı aşan yani saklı paylarına yaptığı tecavüzü ortadan kaldırmak ve geri alınmasını sağla­mak için açtıkları davalar öğretide tenkis(Indirim) davaları olarak ad­landırılmakta olup; tenkis davaları, özünde geçerli olan işlemler için açı­labilir. Yani geçerli olmayan işlemlerde tenkis uygulanamaz.

Eldeki davada davacılar gerek satış suretiyle temlik edilen 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazların, gerekse ölünceye kadar bakma koşulu ile temlik edilen taşınmazların miras bırakan tarafından mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak temlik edildiğini ileri sürdüklerine göre, muvazaa iddiasının özünde temliklerin geçerli olmadığı iddiası vardır. Öncelikle satış suretiyle gerçekleştirilen temlik işleminin muva­zaalı olduğu, yani geçersizliği iddia edildiğine göre tenkise konu olama­yacaktır. Zaten satış işlemin geçerli olması halinde de, ivazlı işlem olaca­ğından yine tenkise tabi olamayacaktır.

Ölünceye kadar bakma akdi ile temlike konu edilen 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin yapılan temliklerin de muvazaalı oldu­ğu, geçersiz olduğu ileri sürüldüğünden tenkise konu edilemez. Kaldı ki, dosya içeriği ve toplanan delillere göre bakım koşulu gerçekleştiğinden ve miras bırakan tarafından bakım borcunun yerine getirilmediğine dair sağlığında bir çekişme de yaratılmadığına göre, temlik ivaz karşılığı ya­pılmış olduğundan, tenkise tabi olmayacaktır.

Öyleyse geçersiz olmayan ve bir ivaz karşılığı yapıldığı belirlenen ölünceye kadar bakma akdi ile temlik edilen 9,122, 290 nolu parseller ile satış suretiyle temlik edilen taşınmazlar yönünden bir kısım davacıların taleplerini tenkis olarak ıslah etmeleri nedeniyle muvazaa incelemesine de girilemeyeceğinden ve ivazlı işlemlerde tenkis uygulanamayacağın­dan 12, 292 ve 297 nolu parseller yönünden davanın reddi gerekir.

O halde, bir kısım davacıların tenkise yönelik talepleri dava konusu edilen hibeye konu taşınmazlar yönünden araştırılmalıdır.

Hemen belirtilmelidir ki, dosya içerisindeki veraset ilamından miras bırakanın 04.12.1999 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığına göre, eldeki da­vada ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 Sayılı Türk Kanunu Medeni­sindeki tenkis hükümlerinin uygulanacağı açıktır.

Bunun yanı sıra, davalılar her ne kadar ilk cevap dilekçelerinde tercih haklarını mal olarak değil de, para olarak kullanacaklarını belirtmişlerse de; gerek 26.10.2005 tarihli celsede gerekse 07.11.2007 tarihli celsedeki be­yanlarında tercih haklarını mal olarak kullanacaklarını, para ödeyecek du­rumları olmadığını bildirmişlerdir. Öyleyse Yerel Mahkemece tenkis ince­lemesi yapılırken davalıların bu istekleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu durumda yerel mahkemece yapılacak iş;

1-     Davacılardan N.. T…Tn dava dışı 95 parsel sayılı taşınmazı bedel­siz aldığı kanıtlanamadığından, talepleri konusunda olumlu veya olum­suz bir karar verilmesi,

2-     Davalılardan H../a temlik edilen ölünceye kadar bakma akdine konu 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazların temlikinin ivaz karşılığı olduğu anlaşıldığından, çekişmeli parseller yönünden tenkis isteğinin reddine karar verilmesi,

3-     Davalı N../e satılan 12, 292 ve 297 parsellere ilişkin tenkis isteği­nin de yukarıda açıklanan gerekçelerle reddine karar verilmesi,

4-     Davalı N…’e hibe edilen ve O’nun tarafından diğer davalı H…’a satış suretiyle temlik edilen 116, 451, 140, 141 parsel (4/5 payı) sayılı ta­şınmazlar yönünden ise tenkis incelemesi yapılarak olumlu veya olum­suz bir karar verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle, Yerel Mahkemenin direnme karan usul ve yasa­ya aykırı olup; direnme kararının bu değişik gerekçeyle bozulması gerekir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçelerle, HUMK.nun 429. maddesi gere­ğince BOZULMASINA

“HGK.13.4.2011 tarih 2010/1-701 Esas 2011/130 Karar”

Mahkemece, mirabırakanın eşi tarafından davacıya taşınmaz veril­miş olmasının paylaştırma sayılmayacağı, tüm mirasçıları kapsar şekilde paylaştırma yapılmadığı, temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle dava­nın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, 1921 doğumlu mirasbırakan Tanyıldızı T.’nun 25.07.2010 tarihinde ölümü üzerine davalı kızı Zehra D. 03.10.1995 tarihinde ölen kızı Hatice Uğur’dan olma torunları davacı Mustafa Kemal ile dava dışı torunları Ülker Özlem ve Zeynep İnci’nin mirasçı kaldıkları, dava konusu 442 ada 70 parsel sayılı taşınmazda bu­lunan 2 no’lu bağımsız bölümün mirasbırakan adına kayıtlı iken mirasbırakanın intifa hakkını üzerinde bırakarak çıplak mülkiyetin tamamını 25.05.1998 tarihinde davalıya satış yolu ile temlik ettiği, mirasbırakanın yine 25.05.1998 tarihinde dava dışı 635 ada 5 parselde bulunan 1 no’lu bağımsız bölümün çıplak mülkiyetini dava dışı torunu Zeynep İ.’ye, 04.10.1994 tarihinde dava dışı 160 ada 403 parselde bulu­nan 14, 15, 16, 17 no’lu bağımsız bölümleri davalı kızına, dava dışı 160 ada 404 parselde bulunan 14 no’lu bağımsız bölümü dava dışı torunu Ülker Özlem’e, 160 ada 404 parselde 16 ve 17 no’lu bağımsız bölümleri davacının da annesi olan müteveffa kızı Hatice Uğur’a, 28.09.1995 tari­hinde dava dışı 160 ada 404 parselde bulunan 11 no’lu bağımsız bölümü davalı kızına, 30.06.2000 tarihinde dava dışı 5536 ada 6 parselde bulunan 4 no’lu bağımsız bölümü davalı kızına, 12.10.2000 tarihinde dava dışı 160 ada 404 parselde bulunan 13 no’lu bağımsız bölümü dava dışı torunu Ülker Ö.’e, 22.09.1995 tarihinde dava dışı 160 ada 404 parselde bulunan 15 no’lu bağımsız bölümü dava dışı torunu Zeynep İ.’ye, 30.06.2000 tari­hinde dava dışı 5657 ada 29 parselde bulunan 4 no’lu bağımsız bölüm ile 5536 ada 6 parselde bulunan 4 no’lu bağımsız bölümün çıplak mülkiyet­lerini davalı kızına satış yolu ile temlik ettiği, dava dışı 172 ada 190 par-

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yap­mak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanununun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanununun (TBK) 237., (Borçlar Kanunu’nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ile durumun aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delil­lerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlen­dirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bu­lunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Ne var ki, miras bırakanın, sağlığında hak dengesini gözeten kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yap­mış olması durumunda, mal kaçırmak kastından söz edilmeyeceğinden olayda 01.04.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanamayacağı kuşkusuzdur.

Somut olaya gelince, miras bırakan Tanyıldızı tarafından paylaştır­manın yapıldığı tarihte davacının annesi Hatice Uğur’a da davalı ile bir­likte taşınmazlar verildiği kayden sabit olup davalı yanın paylaştırma savunması yerinde olduğu gibi, HMK 190. ve TMK 6. maddeleri uyarın­ca ispat yükü kendisinde olan davacının da iddiasını kanıtlayamadığı, bu somut olgular yukarıdaki ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde mirasbırakanın dava konusu temliki yaparken gerçek irade ve amacının mirasçılardan mal kaçırmak olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanıl­gılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davalının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hu­susların incelenmesine yer olmadığına, 02.01.2019 tarihinde yürürlüğe gi­ren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davalı vekili için 2.037.-TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilenden almmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.19.09.2019 tarih 2016/5305 Esas 2019/4704 Karar”

Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil ve tenkis isteklerine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden toplanan delillerden tarafların ortak miras bıra­kanı G./nin malik olduğu taşınmazdaki 4/16 payının intifa hakkını üze­rinde bırakarak çıplak mülkiyetini … tarihli akit ile davalıya satış yoluy­la temlik ettiği anlaşılmaktadır.

………….. öte yandan miras bırakanın sağlığında mal varlığının tama­mını veya bir kısmını mirasçıları arasında hoşgörü ile karşılanabilecek makul ölçüler içinde paylaştırmışsa mirasçıdan mal kaçırma iradesinden söz etme olanağı yoktur. O halde miras bırakanın denkleştirme yapıp yapmadığı üzerinde durulması miras bırakandan tüm mirasçılara intikal eden taşınır ve taşınmaz ve hakların araştırılması, tapu kayıtları ve arsa ve varsa öteki delil ve belgelerin mercilerinden getirtilmesi her bir miras­çıya geçirilen malların ve hakların nitelikleri ile değerleri hakkında uz­man bilirkişiden rapor alınarak paylaştırmanın mı yoksa mal kaçırma amacının mı üstün tutulduğu aydınlığı kavuşturulması zorunludur.

Somut olaya gelince davacıların miras bırakan G nin oğulları davalı S.. S..A nin ise kızı olduğu miras bırakan S nin sağlığından davalı ile aynı çatı altında hayatını ikame ettirdiği ve hasta olması nedeniyle davalının annesi olan murisin gerekli her türlü tedavisi ile ilgilendiği, tüm sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını karşıladığı ve murise hayatı boyunca bir evla­dı ebeveynine bakmakla ve göstermekle yükümlü olduğu şartların üs­tünde ilgisini ve hizmetini esirgemediği dosya kapsamı ile sabittir.

Oysa çekişme konusu taşınmazın satış şeklinde davalıya temlik edildiği görülmektedir

…. miras bırakanın gerçek iradesinin araştırılması gerekir

Hal böyle olunca murisin mal kaçırma amacıyla hareket etmediği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yö­nünde hüküm kurulması doğru değildir yerel mahkeme kararı bozul­muş mahkeme önceki kararda direnmiştir.

…murisin ve davalının taşınmazın kira gelirinden başka hiçbir gelir­lerinin bulunmadığı murisin ölümüne kadar tüm ihtiyaçlarının ve bakı­mının davalı tarafından karşılandığı, murisin … tarihinde dava konusu taşınmazın payını intifa hakkını kendi üzerinde bırakarak çıplak mül­kiyetini davalıya satış göstermek suretiyle tapuda devrettiği bu tarih­ten çok önceleri başlayan ve özellikle murisin son yıllarında ağırlaşan hepatit hastalığı nedeniyle sık sık tedavi gördüğü, günlerce hastanede yattığı onun bu halinde bile bakımının sadece davalı tarafından yapıldığı ve davalının refakatçi olarak günlerce murisin yanında kaldığı, davacıla­rın ise murisin çocukları olmasına rağmen muris ile hiç ilgilenmedikleri

Tüm bu olayların gelişiminden miras bırakanın hepatit hastalığı ne­deniyle sağlık harcamalarının arttığı, kira gelirinden başka hiçbir geliri­nin bulunmadığı karşılaştığı sağlık harcamalarına kaynak yarattığı için çekişmeli taşınmaz payını hayatı ve hastalığı boyunca yanında kalıp, kendisi ile ilgilenen ve destek olan davalıya sattığı her ne kadar taşınma­zın akitteki bedel ile gerçek değeri arasında fark bulunsa da salt tapuda gösterilen değer ile gerçek değer arasında nispetsizliği muvazaanın var­lığına yeterli delil sayılamayacağı, kaldı ki ölene kadar taşınmazda oturmaya devam etmesi ve davalının kendisine sağladığı bakım ve des­teğin yarattığı minnet duygusu dikkate alındığında, satışın gerçek değer üzerinden yapılmaması mal kaçırma amacıyla yapılmadığı sonuç ve ka­naatine varılmaktadır.

Diğer taraftan evladın el verdiğinde ebeveynine bakıp yardım etme­si ahlaki bir görev ise de, görev sınırının aşıldığı, ana babanın normal bakımın ötesinde ihtimama muhtaç olduğu durumlarda evladın hizme­tin karşılığında bir şey istemesi ve sunular aşırı hizmetin semen olarak değerlendirilmesi gerektiği, hukuka uygun düşeceğinden böyle bir du­rumda temlikin ivazlı olduğu kabul edilmelidir.

O halde taraflar arasında pay devri isteminde, murisi muvazaasının olmazsa olmaz unsurlarından olan gizli sözleşme unsuru bulunmadı­ğından işlemin gerçekte satış olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Hal böyle olunca davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlen­dirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir. Direnme kararının yukarıda ve özel dairede gösterilen bozma nedenlerden dolayı bozulmuştur.

“HGK.16.6.2010 tarih 2010/1-295 Esas 2010/333 Karar”

Dosya içeriğinden toplanan delillerden ve özellikle, dinlenilen da­vacıların tanıkları ile davalı taraf tanığı Sefer’in açıklamalarından dava konusu taşınmazı gerçekte karşılık olarak sahibi bulunduğu koyun sürü­sünü vermek suretiyle Rüsmet oğlu Mustafa adlı üçüncü bir kişiden mi­ras bırakan Hakkı’nın satın aldığı, ancak tapu kaydının murisin o tarihte evlilik dışı birlikte yaşadığı davalı Ayşe adına muvazaalı olarak oluştu­rulduğu anlaşılmaktadır.

Miras bırakanın yarar sağlamak istediği kişiye, üçüncü şahıslardan aldığı malın bedelini ödemesinin gizli bağış olduğu devamlılık kazanmış yargısal kararlar gereğidir. Olayda gizli bağışın tipik bir örneği mevcut­tur. Görünürdeki satış bağıtı muvazaa, örtülü bağış akti de şekil noksan­lığı nedeni ile geçersizdir. Bunun yanı sıra temellük gayri meşru birleş­meyi sağlamak ve sürdürmek amacıyla yapıldığı, bu itibarla BK. nun 65. maddesi hükmünce verilenin geri alınamayacağına ilişkin kuralın olaya uygulanma olanağı yoktur. Şöyle ki; gizli bağışı yapanla (miras bırakan­la) temellük eden davalı Ayşe arasında bir dava mevcut olmadığı gibi işbu dava miras bırakanın halefleri tarafından halefiyet yoluyla açılmış bir dava da değildir. Aksine muvazaa hukuksal nedeninden kaynakla­nan ve haksız eylem kurallarına dayanan iptal davası söz konusudur.

Hal böyle olunca ancak sözleşenler yada onların halefleri arasında halefiyet esaslarına göre açılan davalarda uygulama yeri bulanan BK;nun 65. maddesi hükmünün bu davada nazara alınması mümkün değildir. Nitekim bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 3.2.1982 tarih, 14464/77 sayılı kararında açıkça vurgulanmaktadır.

Öte yandan, davalı Ayşe’nin sonradan kendi oğulları diğer davalı­lar Mehmet ve Metin’e yaptığı temlik nedeni ile anılan davalıların MK. nun 931. maddesinin koruyuculuğu altında bulundukları da dü­şünülemez.

“l.HD.6.6.1983 tarih 198316572 Esas 1983/6628 Karar”

Kararda da belirtildiği üzere yüksek Yargıtay 1.Hukuk Dairesi mu­risin kendi parası ile üçüncü kişi adına satın aldığı taşınmaz nedeni ile açılan davada gizli bağış nedeni ile muris muvazaasını kabul etmiş sade­ce yerel mahkemenin talebi aşarak karar vermesi nedeni ile kararı boz­muş olup Ayşe’nin çocuklarının da tapuya güven ilkesinden yararlana­mayacağını belirtmiştir.

Eğer Ayşe bu taşınmazı çocuklarına değil de üçüncü bir kişiye sat­mış olsa idi bu durumda üçüncü kişinin iyi niyetli olması halinde (yani, kendisine satılan taşınmazın, muvazaalı bir işlem ile Ayşe adına tapuya kayıt ve tescil edildiğini bilmemesi halinde) tapuya güven ilkesinden yararlanacağı kuşkusuzdur.

Taraflar arasında görülen davada, davacılar, 133 ada 3 parsel sayılı taşınmazın satış bedelinin tamamının miras bırakanları babaları Tahsin tarafından ödendiğini, ancak kendilerinden mal kaçırmak amacıyla bu yerin tapusunun muvazaalı olarak üvey anneleri davalı adına oluşturul­duğunu ileri sürerek tapunun iptali ile adlarına tescilini ve paylarına ba­ki el atmanın önlenmesini istemişlerdir.

Davalı, nizalı parselin terekeye dahil bir mal olmadığını ve 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar ve­rilmiştir.

Dava, muvazaa hukuksal nedenine dayalı iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, dava konusu 133 ada 3 parsel taşınmazın satış bedelinin tamamının miras bırakan, muvazaalı olarak üvey anneleri bulunan da­valı adına oluşturulduğundan bahisle tapunun iptali ile payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir. Tüm dosya içeriğine göre, davalının çe-

Miras bırakanın yarar sağlamak istediği kişiye, üçüncü şahıslar­dan aldığı malın bedelini ödemesinin gizli bağış olduğu devamlılık kazanmış yargısal kararlar gereğidir.

Olayda gizli bağışın tipik bir örneği mevcuttur. Bu itibarla görü­nürdeki satış bağıtı muvazaa, örtülü bağış akti de şekil noksanlığı ne­deni ile geçersizdir.

Bu durumda mahkemece davanın kabul edilmesi gerekirken ya­nılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere karar verilmesi BOZMA’yı ge­rektirmiştir.

“l.HD.25.10.1982 tarih 1982/12317 Esas 1982/12081 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı vekili, müvekkilinin murisi Abdulkadir’in parasını vererek satın aldığı 6 ve 7 parsel sayılı taşınmazları eşit olarak davalılar adına tapuya tescil ettirdiğini, aslında bağışladığı halde onlar almış gibi işlem yapıldığını, parayı murisin ödediğini ileri sürerek muvazaa nedeni ile pay oranında tapu iptal ve tescil, olmadığı takdirde tenkise karar veril­mesini istemiştir.

Davalılar vekili, dava konusu taşınmazların müvekkilleri tarafından satın alındığını, işlemlerde muvazaa bulunmadığını bildirip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, murisin gizli bağış yaparak mal kaçırdığı gerekçesi ile tapu iptali ve tescil davasının kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar vekili tarafından süresinde duruşma istemli temyiz edilmiş olmakla; Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali tescil, olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 6 ve 7 parsel sayılı taşınmazların ortak miras bırakan tarafından bedeli ödenmek sure­tiyle dava dışı kişiden satın alındığı ve davalılar adına tescil edildiği anla-

Gerçekten, 1.4.1974 tarihli karar, konusu ve sonuç bölümü itibariyle, murisin kendi üzerindeki tapulu taşınmazlar yönünden yaptığı temliki işlemler için bağlayıcıdır. Somut olayda olduğu gibi bedeli ödenerek “gizli bağış” şeklinde gerçekleştirilen işlemler hakkında anılan Yargı­tay İnançları Birleştirme Kararının doğrudan bağlayıcı olma niteliği yoktur. Bunun yanı sıra, karara, yorum yoluyla gizli bağış iddialarına yönelik olarak uygulama olanağı sağlanamayacağı; Hukuk Genel Ku­rulunun 30.12.1992 tarih 586/782; 21.12.1994 tarih 248/538; 21.12.1994 tarih 667/856; 11.10.1995 tarih 1995/1-608 sayılı kararlarında belirtilmiş; Dairenin yargısal uygulaması bu doğrultuda kararlılık kazanmıştır.

Bu durumda çekişmeli taşınmazlar bakımından yukarıda ifade edil­diği üzere 1.4.1974 tarih ve 1/2 Sayılı İnançları Birleştirme Kararının ola­ya uygulanma olanağı yoktur. Öyle ise tapu iptali ve tescil kararı veril­mesi isabetsizdir.

Ne var ki, davada iptal isteği yanında tenkis talebi de mevcuttur. Ancak, mahkemece bu konuda bir araştırma yapılmış değildir.

Bilindiği üzere; Tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payla­rı zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (teberru) ya­sal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardandır.

Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul; miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiple­rinin haklarını zedelemiş olmasıdır. Saklı payların, zedelendiğinden söz edilmesi ise kazandırma konusu tereke ile kazandırma (temlik) dışı tere­kenin tümü ile bilinmesiyle mümkündür. Tereke miras bırakanın ölüm; tarihinde bırakmış olduğu mameleki kıymetler ile iadeye ve tenkise tabi olarak yaptığı kazandırmalardır. Bunlar terekenin aktifini oluşturur. Mi­ras bırakanın borçları, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin bir aylık na­fakası, terekenin defterinin tutulması, mühürlenmesi, cenaze masrafları gibi giderler de pasifidir. Aktiften belirtilen borçların indirilmesi net te­rekeyi oluşturur. Tereke bu şekilde tespit edildikten sonra mirasın açıl-

Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (Ölüme bağlı tasarruflar veya Medeni Kanunun 565. maddesinin 1, 2 ve 3 bentlerinde gösterilen­ler) veya saklı payı ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerle­rinde özellikle muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken Medeni Ka­nunun 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli mirasçılardan ise aynı kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisse­den fazla olarak alınanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup olmadığına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payını tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gerekir. Bu işlem sırasında dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi gerekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki harcını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği ve birden çok kişiye yapılan teberru tenkise tabi olursa 563. maddede yer alan, almanla mütenasip sorumluluk kuralı gö- zetilmelidir.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarrufun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oran­da (SABİT TENKİS ORANI) tasarrufa konu malın paylaşılmasının müm­kün olup olamayacağı (MK md. 564) araştırılmalıdır. Bu araştırma sonun­da tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımların bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıktığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecektir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının ter­cihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercihten söz edilmiş­se sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 gün­lü 4/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca süratle dava konusu olup sabit tenkis oraruna göre bölünemeyen malın, tercih hakkının kullanıldığı gündeki hatlara göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımından bulunacak nakdin ödetilmesine karar verilmelidir.

Davalıların bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile açıklanan nedenlerle HUMK’mn 428. maddesi uyarınca kararın BO­ZULMASINA

“l.HD.23.11.2004 tarih 2004/8613 Esas 2004/13056 Karar”

Yanlar arasında görülen tapu iptali-tescil ve tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davalı Yasemin hakkında açılan davanın reddine, da­valı M. hakkında açılan davanın ise kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tes­cil, olmazsa tenkis isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davalı Yasemin hakkında açılan davanın husumet yö­nünden reddine, davalı Metin hakkında açılan tapu iptal ve tescil dava­sının kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 2157 parsel sayılı taşınmazın A. Ş. tarafından 24.08.1998 tarihli akitle davalı M/e sa­tış yoluyla temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Davacılar, anılan taşınmazın bedelinin miras bırakanları A.K. tara­fından ödenmek suretiyle davalı M. adına alındığını ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır.

Davada ileri sürülen iddianın içeriğine ve davalının savunmasına göre; yanlar arasındaki uyuşmazlık, murisin gerçekte bedelini bizzat ödeyip, üçüncü kişiden satın aldığı taşınmazı mirastan mal kaçırmak amacıyla tapu siciline yarar sağlamak istediği kişi (davalı) adına kaydet­tirmesi halinde 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme ka­rarının uygulama yeri bulup bulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Gerçekten, 1.4.1974 tarihli ¥2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Karan, konusu ve sonuç bölümü itibariyle, murisin kendi üzerindeki tapulu taşınmazlar yönünden yaptığı temliki işlemler için bağlayıcı­dır. Somut olayda olduğu gibi bedeli ödenerek “gizli bağış” şeklinde gerçekleştirilen işlemler hakkında anılan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının doğrudan bağlayıcı olma niteliği yoktur. Bunun yanı sıra,

Somut olaya gelince; davalı M taşınmazı üçüncü kişiden edindi­ğine göre 1.4.1974 gün 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygula­namayacağı açıktır.

Öte yandan, davalı Yasemin hakkındaki dava husumetten reddedil­diğine göre lehine maktu avukatlık parasına hükmedilmesi doğrudur.

Hal böyle olunca, iptal tescil isteğinin reddedilmesi tenkis bakımın­dan değerlendirme yapılması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile ya­zılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

Davalılar vekilinin Y. bakımından temyiz itirazının reddi ile davalı M. bakımından yerinde görülen temyiz itirazının kabulü ile (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.1.04.2013 tarih 2012/10756 Esas 2013/5608 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil olmazsa bedel tespiti ve tah­sili davası sonunda, yerel mahkemece tapu iptal ve tescil isteğinin kabulüne iliş­kin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Barış B.’ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı miras payı oranında ta­pu iptal ve tescil olmazsa murisin ödediği bedelin tespiti ile miras payları ora­nında tahsili isteğine ilişkindir.

Davacılar, ortak mirasbırakan Mehmet Emin K. ‘in bedelini ödeyerek satın aldığı 30306 ada 6 parseldeki 3 nolu bağımsız bölümü ikinci eşi olan davalı adı­na tapuya kaydettirdiğini, murisin ilk eşinden olan çocuklarından mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı olarak işlem yaptığını ileri sürerek miras payları oranın­da tapunun iptali ile adlarına tesciline olmazsa mirasbırakanın çekişmeli taşın­mazdaki katkı payının tespiti ile miras payları oranında tahsiline karar verilme­sini istemişlerdir.

Davalı, çekişmeli taşınmazı 1997 yılında boşandığı eşinden aldığı 2.500,00 TL ile satın aldığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden;1929 doğumlu mirasbırakan Mehmet Emin K.’in 22.01.2012 tarihinde öldüğü, geriye ilk eşi Mevlüde’den olma çocukları davacılar Rukiye, Şermin ve Nermin ile 10.02.1999 tarihinde evlendiği ikinci eşi davalı Şükran’ı mirasçı olarak bıraktığı, 30306 ada 6 parsel­deki çekişme konusu mesken niteliğindeki 3 nolu bağımsız bölümün kat mülki­yeti kurulmak suretiyle 16.01.1997 tarihinde 3. kişi Metin K. adına tescil edildi­ği ve anılan kişiden taşınmazı davalının 14.03.2000 tarihinde 1.800,00 TL be­delle satın almak suretiyle edindiği,öncesinde Van ilinde bulunan 1252 ada 37 parseldeki mirasbırakana ait 10 nolu bağımsız bölümün 06.03.2000 tarihinde 3.000,00 TL bedelle 3. kişiye satıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, davada ileri sürülen iddianın içeriğine ve davalının savunmasına göre; yanlar arasındaki uyuşmazlık, murisin gerçekte bedelini bizzat ödeyip, üçüncü kişiden satın aldığı taşınmazı mirastan mal kaçırmak amacıyla tapu siciline yarar sağlamak istediği kişi (davalı) adına kaydettirmesi halinde 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargı­tay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri bulup bulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Gerçekten, 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı, konusu ve sonuç bölümü itibariyle, murisin kendi üzerindeki tapulu taşınmazlar yönünden yaptığı temliki işlemler için bağlayıcıdır. Somut Olayda ol­duğu gibi bedeli ödenerek “gizli bağış” şeklinde gerçekleştirilen işlemler hakkında anılan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının doğrudan bağ­layıcı olma niteliği yoktur. Bunun yanı sıra, karara, yorum yoluyla gizli bağış iddialarına yönelik olarak uygulama olanağı sağlanamayacağı; Hukuk Genel Kurulunun 30.12.1992 tarih 586/782; 21.9.1994 tarih 248/538; 21.12.1994 tarih 667/856; 11.10.1995 tarih 1995/1-608 sayılı ka­rarlarında belirtilmiş; Dairenin yargısal uygulaması bu doğrultuda ka­rarlılık kazanmıştır.

Somut olaya gelince; yukarda açıklanan gerekçe ile tapu iptal-tescil isteği dinlenemez ise de, davada terditli olarak bedel istenmiş olup, da­va konusu taşınmazın bedelinin muris tarafından ödendiği tüm dosya kapsamı ile sabittir. Esasen bu yön mahkemenin de kabulündedir.

Hâl böyle olunca; tapu iptali-tescil isteğinin reddedilmesi, murisin çekişmeli taşınmaza ödediği bedelin tespiti ile tahsiline yönelik davacı­ların talebinin değerlendirilmesi ve varılacak sonuç çerçevesinde bir ka-

Davalı vekilinin bu yönlere değinen temyiz itirazı yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.04.03.2015 tarih 2014/4255 Esas 2015/3273 Karar”

Yukarıda da belirtildiği üzere, 1. HD 1980 ve önceki yıllarda murisin kendi parası ile 3. kişiden diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla mirasçılardan birisi lehine gayrimenkul satın alması halinde, muris mu­vazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davasının kabul edilmesi ve 01/04/1974 gün % Yargıtay içtihati birleştirme kararının uygulanması gerektiğini belirtirken daha sonraki kararlılık kazanan içtihatları ile böy­le bir durumda, 01/04/1974 gün % Yargıtay içtihadı birleştirme kararının uygulanmasının mümkün olmadığını talep edilmiş ise ve koşulları var ise ancak tenkis hükümlerininin uygulanabileceğini belirtmektedir.

Ayrıca yukarıda içeriği belirtilen 04.03.2015. tarihli içtihadın da gözden uzak tutulmaması gerekir.

Yerel mahkemenin bozmaya konu ilk kararında, dava konusu 115 ada 264, 140 ada 59, 121 ada 187, 297, 299 ve 110 ada 2 nolu parsellerin muris ile bir ilgisi bulunmadığı, davalının murisin dışında başka kişiler­den satın alma yoluyla zilyet olduğu ve kadastro zamanında adına tespit gördüğü, gerekçeleri benimsenerek, davanın reddine karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine Özel Dairece, yukarıda başlık bö­lümünde yer alan gerekçe ile karar bozulmuştur.

Yerel mahkemece, önceki kararda direnildiğinden bahisle ‘Taşınmazla­rın satım bedelinin muris ta rafından verildiği iddia edilerek kararın temyiz edildiği, yargılama sırasında bu hususun ispat edilemediği, koşulları bu­lunmadığından tenkis hesabına dahil edilmeyeceği” gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hükmü davacılar vekili temyize getirmiştir.

Görüldüğü üzere; yerel mahkeme ilk kararında altı parça taşınmazla ilgili tenkis yönünden herhangi bir gerekçeye yer vermemiş; muris mu­vazaası yönünden gerekçe oluşturarak davanın reddine karar vermiş iken, temyize konu direnme olarak adlandırdığı kararında bozmadan esinlenerek tenkis konusuna girip bu hususu irdelemek suretiyle yeni bir hukuki olguya dayanarak hükme varmıştır.

Hukuk Genel Kurulu’ndaki görüşme sırasında, işin esasının ince­lenmesinden önce, temyize konu kararın gerçekte yeni hüküm niteliğin­de olup olmadığı; dolayısıyla, temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kuru- lu’nca mı, yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu, ön sorun olarak değerlendirilmiştir.

Bilindiği üzere; direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için, mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan ön­ceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir (6217 sayılı Kanunun 3O.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429. maddesi).

Eş söyleyişle; mahkemenin yeni bir delile dayanarak veya bozma­dan esinlenerek gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde dur­madığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek karar vermiş olması halinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.

Mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu bu kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı; bozmadan esinlenilerek ilk kararda tartışılıp değerlendirilmemiş yeni gerekçeye dayalı, yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

Hal böyle olunca; kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi, Hukuk Genel Kurulu’na değil, Özel Daireye aittir.

Bu nedenle, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin yeni hükme yö­nelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 1. HUKUK DAİRE­SİNE GÖNDERİLMESİNE

“HGK.30.11.2011 tarih 2011/1-620 Esas 2011/715 Karar”

Mahkemece, mirasbırakanlar tarafından temlik edilen taşınmazların mirastan mal kaçırmak amacıyla temlik edildiğinin ve üçüncü kişilerden alınan taşınmazların bedellerinin mirasbırakanlar tarafından ödendiği­nin kanıtlanamadığı gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Getirtilen kayıt ve belgelerden:

Mirabırakan Ali C/in 2012/12 Esas sayılı davaya konu 106 ada 15 parsel ve 106 ada 17 parsel sayılı taşınmazlarını 02.05.2006 tarih 907 yevmiye sayılı “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” ile yarı yarıya çocuk­ları İbrahim ve Halide’ye,

Mirasbırakan Hava C/in 2012/19 Esas sayılı birleşen davaya konu:

1)     509 ve 1096 parsel sayılı 2 adet taşınmazını 14.10.2004 tarih ve 1477 yevmiye sayılı resmi akitte “satış” suretiyle torunu Azmi’ye,

2)     832 ve 959 parsel sayılı 2 adet taşınmazını 14.10.2004 tarih ve 1478 yevmiye sayılı resmi akitte “satış” suretiyle kızı Halide’ye,

3)     612, 1294, 1812, 1998, 2229, 2916, 3632, 4485, 4487 ve 4589 parsel sayılı 10 adet taşınmazını 02.05.2006 tarih 906 yevmiye sayılı “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” ile oğlu İbrahim’e,

Mirasbırakan Hava C/in 2012/109 Esas sayılı birleşen davaya konu:

1)     101 ada 205 parseldeki hissesini 13.05.2004 tarih 645 yevmiye sayı­lı resmi akitte “satış” suretiyle eşit olarak davacı ile davalılara,

2)     101 ada 219 ve 240 nolu parseller ile 102 ada 3 ve 7 nolu parselle­rini 13.05.2004 tarih 646 yevmiye sayılı resmi akitte “satış” suretiyle kızı Halide’ye,

3)     101 ada 197 ve 238 nolu parsellerle 102 ada 10, 44 ve 60 nolu par­sellerini 13.05.2004 tarih 647 yevmiye sayılı resmi akitte “satış” suretiyle kızı Ayşe’ye,

4)     101 ada 185, 231, 209, 203 ve 244 nolu parsellerle 102 ada 23, 29 ve 37 nolu parsellerini 13.05.2004 tarih 648 yevmiye sayılı resmi akitte “sa­tış” suretiyle oğlu İbrahime, temlik ettiği kayden sabittir.

Diğer taraftan; mirasbırakan 1915 doğumlu Ali C/in 05.08.2010 tari­hinde, karısı olan diğer mirasbırakan 1924 doğumlu Hava C/in 01.08.2011 tarihinde öldükleri, geride mirasçıları olarak kızları 1949 do-

Davacı Ayşe, açtığı asıl ve birleşen davalarda, yukarıda belirtilen temliklere yönelik olarak muris muvazaası nedeniyle payı oranında tapu iptali-tescile karar verilmesini istemiş; aşamadaki “ıslah” dilekçesinde ise, davalı İbrahim adına kayıtlı 1090, 1097, 1099 nolu parseller, 570 ada 8 nolu parseldeki daire, 21761 ada 2 nolu parseldeki daire ile davalı Azmi adına kayıtlı 1099 parseldeki hisselerin satış bedellerinin mirasbırakan tarafından ödendiğini ileri sürerek terekeye iadelerine, olmadığı taktirde tenkise karar verilmesini talep etmiştir.

Bilindiği üzere; muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı uyuş­mazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün, diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıka­rılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yön­deki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. Ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yapılan tem­likin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesinde de, söz­leşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Öte yandan; bedeli mirasbırakan tarafından ödenerek “gizli bağış” şeklinde gerçekleştirilen işlemler hakkında 01.04.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri bulunmadığı, koşullarının oluşması halinde tenkis yönünden değerlendirme yapı­labileceği yargısal uygulama ile kararlılık kazanmıştır.

Hemen belirtilmelidir ki, dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan Ali C.’in asıl davaya konu edilen 106 ada 15 ve 17 nolu parsellerini ölünceye kadar bakım aktiyle çocukları İbrahim ve Halide’ye

Ne var ki; dosyada mevcut tüm deliller yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, mirasbırakan Hava Cengiz’in birleşti­rilen 2012/19 Esas sayılı davaya konu edilen 509 ve 1096 parsel sayılı 2 adet taşınmazını “satış” suretiyle torunu Azmi’ye, 832 ve 959 parsel sayılı 2 adet taşınmazını ”satış” suretiyle kızı Halide’ye ve 612,1294,1812,1998, 2229, 2916, 3632, 4485, 4487, 4589 parsel sayılı 10 adet taşınmazını “ölün­ceye kadar bakım sözleşmesi” ile oğlu İbrahim’e temlik etmesinin haklı ve geçerli bir nedene dayanmadığı ve tüm mameleki içerisinde makul kabul edilebilecek bir oran taşımadığı, sonuç itibariyle anılan taşınmaz­ların temlikinin mirastan mal kaçırmak amacıyla gerçekleştirildiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.

Hal böyle olunca; 509, 1096, 832, 959, 612, 1294, 1812, 1998, 2229, 2916, 3632, 4485, 4487, 4589 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davanın kabul edilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile reddedilmesi isabetsizdir.

Davacının açıklanan nedenden ötürü yerinde bulunan temyiz itirazının kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yollamasıyla) 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davacı-birleştirilen da­vada davacı vekili için 2.540.00. TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilen davalılar-birleştirilen davada davalılardan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy çokluğuyla karar verildi.

Davalı ise, temlikin gerçek nedeni satış olduğundan söz ederek da­vanın reddini savunmuştur. Miras bırakanla davalının nikahsız olarak birlikte yaşadıkları açıktır. Taşınmazların gerçek değerleri ile tapu sici­linde gösterilen bedelleri arasında açık bir nisbetsizlik vardır. Bu itibarla temlikte satıştan çok bağış amacına üstünlük tanındığı kuşkusuzdur. Miras bırakanın, davacılara miras haklarından yoksun bırakmaktan öte, davalı ile olan nikahsız ilişkisini sürdürmeyi sağlayabilmek amacıyla dava konusu taşınmazları ona bağışlamak gereğini duyduğu bellidir.

Hal böyle olunca olayın BK/nun 65. maddesi uyarınca değerlendi­rilmesi ve ahlaka aykırı bir maksadın elde edilmesi için verilen bir şeyin geri alınması olanağı bulunmadığından davanın reddedilmesi gerekli olduğundan düşünülmemesi yolsuzdur…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; Mahkemece önceki karada direnilmiştir.

Davacılar miras bırakanları Mehmet ile davalı SultanTn gayrimeşru bir ilişki içinde olduğunu, bu arada kendilerinin saklı paylarını bertaraf etmek amacıyla üç parça tapulu taşınmazın muvazaalı bir şekilde ve be­delsiz olarak bağış amacıyla davalıya devir ve temlik edildiğini, aslında bağış sözleşmesini gizlemek amacıyla tapudaki işlemin satış gibi göste­rildiğini ileri sürerek, sonuç olarak (… kendilerinin saklı paylarını berta­raf etmek kastıyla yapılmış olan temliki tasarrufa ilişkin tapu kayıtları­nın iptaline karar verilmesini…) istemişlerdir. Yerel mahkeme (… topla­nan delillere göre, miras bırakanın davacıları mirastan mahrum bırak­mak amacı ile davaya konu taşınmazları gayrimeşru bir şekilde yaşadığı davalı Sultan’a muvazaalı olarak satış gibi göstermek suretiyle aslında bağışlamış olduğunu, bu bakımdan sözleşmenin şekle aykırılık nedeniy­le BK/nun 18. maddesi hükmünce geçersiz bulunduğunun… kabul ile tapuların iptaline karar vermiştir.

Şu kısa açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; davacıların miras bı­rakanın sağlığında üç parça tapulu taşınmazını cüz’i bedel karşılığında davalıya devir ve temlik ettiği, ancak yapılan işlem satış şeklinde göste­rilmiş ise de, gerçekte bu temliklerin ivazsız ve bağışlama niteliğinde olduğu ve temlikin davacıları miras hakkından mahrum bırakmak ama­cıyla yapıldığı hususunda mahkeme ile özel daire arasında bir uyuşmaz­lık yoktur. Nitekim dosyadaki kanıtlar da bu kabulü desteklemektedir.

Özel daire (Davacıların miras bırakanı tarafından sağlığında davalı­ya yapılan bu temlikin, ahlaka aykırı bir amacın sağlanması için yapıldı­ğını, bu itibarla BK. m. 65 gereğince artık geri alınamayacağını, bu du­rumda davanın reddi gerektiğini) ileri sürmüş; buna karşın yerel mah­keme, (davacıları miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla satış gibi gösterilen bu temlikin gerçekte bağış olduğunu, bu itibarla temlik işle­minde resmi şekle uyulmadığını) kabul ile geçersiz olan temlikin iptaline karar vermiştir.

Görülüyor ki, gerek yerel mahkeme ve gerekse özel daire, davacıla­rın miras bırakanı ile davalı arasında yapılan temlikin geçersiz olduğu yönünde birleşmekte ve fakat geri alınma konusunda farklı düşünmek­tedirler. O halde sorunun her iki yönden incelenmesinde zorunluluk vardır.

Yukarıda defaatle vurgulandığı veçhile, dava konusunu oluşturan ta­şınmazların tapulu olduğu ihtilafsızdır. Bilindiği gibi, MK.’nun 634. mad­desinde, mülkiyeti nakleden sözleşmelerin, resmi şekilde yapılması gerek­tiği açıklanmıştır (BK. m. 213). Gerçekten dava konusu taşınmazların tem­likinin resmi memur huzurunda yapıldığı sabittir. Ne var ki BK/nun 18. maddesi gereğince sözleşmeler yorumlanırken, tarafların gerçek ve müşte­rek amaçlarını araştırmak gerekir. Şayet miras bırakan ile davalının gerçek sözleşmeyi gizledikleri ve görünüşte başka bir sözleşme yapmak istiyor­larmış gibi irade bildiriminde bulundukları anlaşılırsa, görünüşteki söz­leşme (satış) değil, onun altında saklanan gerçek sözleşme yapmak (yani bağış sözleşmesi) geçerli sayılır. Ancak yasaca belli bir şekle uyularak ya­pılması zorunlu kılınan sözleşmeleri meydana getiren irade bildirimleri­nin işbu şekle uygun olarak açıklanması şarttır. Davanın konusunu teşkil eden somut olayda (yukarıda da açıklandığı gibi) yapılan satış sözleşmesi

Hemen belirtmek gerekir ki bu dava, temlik edenle (satan ya da ba­ğışlayan miras bırakanla) temellük eden davalı arasında değildir. Öte yandan yukarıda da açıkça belirtildiği gibi bu dava, miras bırakanın ha­lefleri tarafından halefi yet yoluyla açılmış bir dava da değildir. Aksine bu dava, miras bırakanın mirasçılarını mirastan yoksun bırakması ve davalının da aynı amaçla miras bırakanla muvazaalı bir işlem yapması hukuksal nedeninden kaynaklanan ve haksız eylem kurallarına dayanan bir iptal davasıdır. Hal böyle olunca ancak, sözleşenler ya da onların ha­lefleri arasında haleflik esaslarınca açılan davalarda uygulama yeri bulan BK. m. 65 kuralının bu davada söz konusu edilmesi asla düşünülemez. (Bu konuda geniş bilgi için bakınız. Hüseyin Hatemı – Hukuka ve Ahla­ka Aykırılık Kavramı ve Sonuçları – İstanbul 1976 Sayfa 594. vd.). O hal­de, özel dairenin BK. m. 65 kuralının uygulanması suretiyle davanın reddine ilişkin bozma kararı yukarıda belirtilen gerekçelerle çoğunluk tarafından benimsenmemiştir.

Ne var ki yerel mahkemenin, temlikin (tapuların) iptaline ilişkin ge­rekçesi de Usulün 74. maddesi hükmünce yerinde görülmemiştir.

Yargıtay’da istikrarla vaki uygulamaya göre; MK.’nun miras hü­kümlerince tenkisi istenilen işlemler, aslında geçerli bulunan işlemlerdir. Bir diğer ifade ile, miras bırakanın tasarruf nisabına giren malvarlığını temlikte serbest bulunması ancak geçerli işlemler hakkında söz konusu

Temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda gösteri­len sebeplerden dolayı HUMK.’nun 429. maddesi gereğince (BOZUL­MASINA

“HGK.03.02.1982 tarih 1979/1-464 Esas 1982/77 Karar”

İPTALİ VE TESCİL DAVASI AÇABİLİR Mİ?

Tenkis davası kural olarak geçerli olan işlemlerde açılan ve mirasçının saklı payının murisin tasarrufu nedeniyle ihlal edildiği gerekçesi ile açılır.

Oysa muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları ise mu­risin geçersiz olan işlemleri nedeni ile açılabilir. Bu nedenle bir mirasçı murisin tasarrufları hakkında tenkis talebinde bulunmuş ve bu talebi mahkeme tarafından bir karara bağlanmış ise bu durumda murisin ta­sarrufunun geçerli bir işlem olduğu mahkeme kararıyla da tescillenmiş olacağından aynı mirasçının, aynı olay nedeni ile muris muvazaası hu­kuksal nedenine dayanarak miras payının tamamını talep etmesi müm­kün olmayacaktır. Zira davacı daha önce açtığı davada verilen kararla murisin yaptığı tasarruf işleminin geçerli olduğunu kabul etmiştir.

Davacının bu kez aynı işlemin geçersiz olduğunu ileri sürmesi hu­kuken mümkün olmayacaktır.

Taraflar arasındaki “tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Milas Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 12/5/1997 gün ve 1995/407-416 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 25/9/1997 gün ve 1997/10320-11103 sayılı ilamı ile; (…Dava, “muris muvazaası” hu­kuksal nedenine dayalı iptal ve tescil isteğine ilişkindir. Gerçekten, 2/5/1987 tarih, 4/5 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme kararına göre, bu tür davalar­da iptal isteği ile birlikte kademeli olarak tenkis talebinde de bulunulabilir. Bunun yanı sıra, ayrı bir tenkis davası açılmış ve henüz o dava sonuca bağ­lanmamış ise, daha kapsamlı olan iptal davası hükme bağlanabilir. Ne varki; önceden açılmış davada, davacı mirasçıların hakları tenkis hükümle­rine göre tanınmış ve buna ilişkin ilamda kesinleştiği takdirde kesinleşen tenkis ilamına rağmen iptale hükmedilmesine yasal olanak yoktur. Somut olayda davacılarm açtıkları tenkis davasının eldeki davaya bakılırken so- nuçlandırıldığı ve tenkis ilamının da kesinleştiği anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendir­meyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir…………………………………………………………………………………………………….. gerekçesiyle bo­zularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Ancak, bu iki davanın birbirleri ile yakın ilişkilerinin bulunduğu hüküm ve sonuçları bakımından birbirlerini etkiledikleri de kuşkusuz­dur. Bu yakın ilişki ve etkinin doğal sonucu olarak ayrı davalar söz ko­nusu ise daha kapsamlı muvazaa davası olumlu sonuçlandığı takdirde tenkis davasının konusu kalmayacağından tenkis davası için bekletici sorun sayılmakta kademeli biçimde tek davada yer almaları halinde önce muvazaaya dayalı istek yönünden araştırma yapılıp hüküm kurulmakta bu davanın kanıtlanamaması durumunda tenkis hükümlerine göre dava çözüme kavuşturulmaktadır.

Öte yandan tenkis davaları geçerli temliki tasarruflar, muvazaa da­vaları ise temelde geçersiz tasarruflar hakkında açıldığından tenkis da­vasında sözleşmenin geçerli olduğu olgusu kabul edilmiş ve verilen hü­küm kesinleşmişse, aynı taraflar arasında görülen muvazaa davasında bu olgunun tarafları bağlayacağı ve temliki tasarrufun geçersizliğinin artık ileri sürülemeyeceği gerek uygulamada gerekse bilimsel alanda ortaklaşa kabul edilmektedir.

Somut olayda ise önce tenkis davası açılmış aynı taraflar arasında, aynı taşınmaz hakkında daha sonra açılan muvazaa davası görülmekte iken temliki tasarrufun geçerliliği kabul edilmek suretiyle tenkise hük­medilmiş temyiz itirazı üzerine “murisin davalı tarafından bakılıp göze­tildiği, minnet duygusu altında temlikte bulunduğu, miras yoluyla ken­disine intikal eden taşınmazları da davacılara verdiği, mahfuz hisseyi ihlal kastının bulunmadığı” gerekçesi ile verilen hüküm bozulmuş boz­maya uyularak verilen davanın reddine ilişkin karar kesinleşmiştir.

Açıklandığı üzere tenkis davasında temliki tasarrufun geçerli ol­duğu, bozmadan sonra tenkise dahi karar verilemeyeceği kabul edilip

Hal böyle olunca Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Da­ire bozma kararına uyularak muvazaa davasının reddine karar vermek gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu ne­denle Yerel Mahkemenin direnme kararı bozulmalıdır.

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.09.12.1998 tarih 1998/1-860 Esas 1998/894 Karar”

Hukuk Genel Kurulu’nca davalılar vekilinin temyizi üzerine yapılan incelemede Özel Daire’nin bozma kararı benimsenerek direnme kararı bozulmuş; davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Uyuş­mazlık; eşler arasındaki bağışın gerçekte şufa hakkının kullanılmasını engelleme amacı ile muvazaalı olarak yapılıp yapılmadığı; dolayısı ile şufa hakkının kullanılıp kullanılamayacağı noktasında toplanmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Devir Hakkının Kısıtlamala­rı” üst başlığı altında “yasal onalım hakkı” kenar başlıklı 732. maddesi; “Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen ve­ya kısmen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlar onalım hakkı­nı kullanabilirler.” hükmünü içermektedir.

Madde gerekçesinde ise: “maddede paylı mülkiyette herhangi bir paydaşın kendi payını ister tamamen, ister kısmen bir başkasına satması halinde, diğer paydaşların onalım haklarını kullanabilecekleri öngörül­müştür. Bu suretle, onalım hakkının, bir payın üçüncü kişiye tamamen veya kısmen satılması durumunda da kullanılabileceği vurgulanmıştır denmektedir.

Aynı Kanun’un “Kullanma Yasağı, Feragat ve Hak Düşürücü Süre” kenar başlıklı 733. maddesi; “Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her halde satışın üzerin­den iki yıl geçmekle düşer.” şeklinde düzenlenmiştir.

Madde gerekçesinde de; “Bununla onalım hakkının, paylı mülkiyet­teki payın, pay sahibinin iradi satışlarında kullanılabileceği vurgulanmış, bu satış pay sahibinin kendi serbest iradesine dayanmıyor, cebri arttır­maya dayanıyorsa onalım hakkının kullanılamayacağı öngörülmüştür… Maddenin üçüncü fıkrası satışın alıcı ya da satıcı tarafından diğer pay­daşlara bildirilmesi yükümlülüğünü getirmiştir. Bu bildirimin noter ara­cılığı ile yapılması öngörülmüştür. 1984 tarihli Öntasarının 653. madde­sinin beşinci fıkrasında da yer alan bu hüküm sayesinde uygulamada en büyük sıkıntıya neden olan, onalım hakkı sahibinin, satıştan haberdar olmadığı iddiasıyla bu hakkın kullanılabileceği üst süre olan 10 yılın bi­timine kadar bu hakkını kullanmasının önlenmesi amaçlanmıştır.” den­mektedir.

Ne var ki, eldeki davada davalı Mehmet’in baştan beri paydaş olma­yıp, şufalı payı satın alan ve hemen ardından diğer davalı eşine bağışlayan durumunda bulunduğu; davacı paydaşın da gerçekte böyle bir bağış ya da devrin olmadığı, bağışın muvazaalı olduğu iddiasıyla, bu işleme dayalı kaydın iptali istemiyle şufa (onalım) hakkını kullandığı belirgindir.

Bu noktada, muvazaa kavramının hukuksal niteliği hakkında şu açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür:

Muvazaa, en basit tanımıyla, bir sözleşmenin taraflarının, üçüncü kişi­lerden gerçek durumu gizleyerek, onları aldatmak maksadıyla, gerçek ira­delerine uymayan ve kendi aralarında geçerli olmayan bir hususta anlaş­malarıdır. Bu şekilde yapılan işlemlere de, muvazaalı işlemler adı verilir.

Nispi (mevsuf) muvazaa, ya sözleşmenin niteliğinde, ya konusunda ve şartlarında ya da tarafların şahsında ortaya çıkabilir. Bu durumda, gö­rünüşteki işlem tarafların gerçek iradesine uygun bulunmadığından, her koşulda geçersizdir. Gizli işlem ise, yasanın o işlem için öngördüğü şekil şartma ve ayrıca herhangi bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için aradığı genel geçerlilik şartlarına uygun bulunduğu takdirde geçerli olabilecektir.

Diğer taraftan görünüşteki hukuki işlemin muvazaa nedeniyle geçer­siz bulunduğu iddiası, hukuken korunması gereken bir hakkı bulunan üçüncü kişiler tarafından da ileri sürülebilir. Çünkü, muvazaalı bir hukuki işlem ile üçüncü kişinin zarara uğratılması, ona karşı işlenmiş bir haksız fiil niteliğindedir. Somut olay yönünden önem taşıyan yön de budur.

Görünüşteki işlemin geçerliliği ve ispatı bir şekle bağlı bulunsa bile, üçüncü kişiler muvazaa iddiasını tanık da dahil olmak üzere her türlü delille ispat edebilirler. Esasen, üçüncü kişiye, tarafı olmadığı bir söz­leşmedeki muvazaa olgusunu yazılı delille kanıtlama yükümü getirilme­sine hukuken olanak da yoktur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 02.10.2002 gün ve 2002/6-618 E.-659 K. sayılı kararı).

Diğer taraftan, 14.02.1951 tarih ve 1949/17 E., 1951/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da; “Vakıa ve karinelerden olayda kanunen iyi niyet iddiasında bulunamayacak durumu belirmiş olan kimsenin kötü niyetinin diğer tarafa ispat ettirilmesine artık sebep ve vecih kalmayacağı ve dava hakkının doğumunu sağlayan veya bertaraf eden iyi ve kötü niyetin bu durumda mahkemece re’sen nazara alınabileceği” kabul edilmiştir.

Davaya konu davacının paydaş olduğu A… K… Mah. 7463 ada 13 parsel sayılı taşınmazda bulunan 528/972 pay; bir kısım paydaşlar tara­fından 28.02.2005 tarihinde 13.000 YTL bedelle davalılardan Mehmet’e satılmış; yapılan bu satış alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşa noter aracılığıyla bildirilmemiştir. Bu arada davalı Mehmet, söz konusu payı 29.09.2005 tarihinde diğer davalı eşine tapuda 13.000 YTL bedel göstere­rek bağışlamıştır.

Davacı, paydaşı olduğu taşınmazda davalılardan Mehmet’e yapılan satış işlemine karşı şufa hakkının kullanılmasını önlemek için, Meh­met’in diğer davalı eşiyle yaptığı bağış sözleşmesi ile muvazaalı şekilde payını devrettiğini ve bu nedenle yapılan son bağış işleminin gerçek bir bağış olmadığını ifadeyle, 06.07.2006tarihinde eldeki davayı açmış; bağış sözleşmesine dayalı tapu kaydının iptali ile şufa hakkının kullandırıla­rak, bu payın kendisi adına tescilini istemiştir.

Şu hale göre, bozma ilamında işaret edilen; davacının, son temlikin muvazaalı olup, gerçekte payın satıldığını ileri sürerek onalım davası açtığı yönündeki belirleme somut olaya uygun düşmemekte; davacının, bağış şeklinde yapılan son temlikin aslında satış olduğu yönünde bir id­diası da bulunmamaktadır.

Öte yandan, yapılan ilk satış işleminde alıcı konumunda bulunan Mehmet ve onun tarafından yapılan bağış sonucu temlik alıcısı Şefika davada davalı olarak yer almışlardır. Taraflar arasındaki son bağış işle­minin muvazaalı olduğu iddiası mevcut olduğundan, muvazaalı işlemin tarafı olan her iki kişinin de görülmekte olan davada davalı olarak yer almasında taraf sıfatı yönünden bir sorun bulunmamaktadır.

Mahkemece yerinde yapılan keşif sonrasında düzenlenen 02.10.2007 ta­rihli bilirkişi raporunda, temlik tarihi itibariyle payın değerinin 382.528.96 YTL, dava tarihi itibariyle ise 421.509.44 YTL olduğu belirtilmiştir. Dinlenen tanıklar da yeminli beyanlarında; şufalı payın gerçek alıcısının aslında Ha­kan olduğu halde muvazaalı olarak davalı Mehmet üzerine satın alındığını ve onun da eşi olan diğer davalı Şefika’ya bağışladığımı, tüm bu işlemlerdeki gerçek amacın satış ya da bağış olmayıp, şufa hakkının kullanılmasının en­gellenmesi olduğunu, Hakan’ın davalı Mehmet’in de bulunduğu bir ortam­da tanıklar huzurunda “biz burayı başkası üzerine aldık, o da eşine hibe etti, ne yaparsanız yapın, bir şey yapamazsınız, hak iddia edemezsiniz” şeklinde beyanda bulunduğunu ifade etmişlerdir.

Olayların gelişiminden, gerek davalı Mehmet’in, gerekse eşi Şefi- ka’nın tarafı bulundukları bağış işleminde kötü niyetli oldukları; asıl amaçlarının bağış işlemi yapmak olmayıp, şufa hakkının kullanılmasının önlenmesi olduğu açık bir biçimde anlaşılmaktadır.

Bu şekildeki kötü niyetli temliklerde salt araya bağış işleminin gir­mesi nedeniyle şufa hakkının kullanılamayacağının kabul edilmesi du­rumunda, pay satın alanların şufa hakkının kullanılmasını önlemek için kötü niyetli bir şekilde hemen satın aldıkları payı bir yakınlarına bağış yoluyla devrederek şufa hakkının kullanılması olanağını büsbütün orta­dan kaldıracakları; bu durumun da kanun koyucunun amacı ile bağ­daşmayacağı kuşkusuzdur.

O halde, somut olayda “muvazaalı şekilde yapılan bağış olarak gös­terilen işlemin; davacı yönünden geçersiz ve asıl amacın davacının şufa hakkını kullanımının engellenmesi olduğuna, bu nedenle yapılan ilk sa­tış nedeniyle davacmın şufa hakkını kullanabileceğine” ilişkin yerel mahkemenin direnme kararı yerindedir. Ancak, diğer temyiz itirazları Özel Daire’ce incelenmemiştir. Bu nedenle, davacı vekilinin karar dü­zeltme isteminin kabulü ile “bozma” yönündeki Hukuk Genel Kuru- lu’nun 11.11.2009 gün ve 2009/6-427 E. ve 492 K. sayılı kararının kaldı­rılması ve direnme uygun bulunmakla, diğer temyiz itirazlarının ince­lenmesi için dosyanın Özel Daire’ye gönderilmesi gerekir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; şufa (Önalım) hakkının kullanılabile­ceği yönündeki” direnme uygun bulunmakla, davacı vekilinin karar dü­zeltme isteminin kabulü ile Hukuk Genel Kurulu’nun 11.11.2009 gün ve 2009/6-427 E. ve 492 K. sayılı bozma kararının kaldırılmasına, dosyanın diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için ALTINCI HUKUK DAİRESİ’NE GÖNDERİLMESİNE, oyçokluğu ile karar verildi

“HGK.24.02.2010 tarih 2010/6-94 Esas 2010/100 Karar”

Mahkemece; davacının çap maliki olduğu, tarafların boşandığı, bo­şanma kararının 18.03.2013 tarihinde kesinleştiği, boşanma kararı ile da­valının taşınmazda oturmasının haklı bir nedeni kalmadığı, katılım ala­cağı davasının şahsi hak tanıdığı, mülkiyet durumuna etkisi bulunmadı­ğı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı tarafından adli yardım istekli temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere, Anayasa’da aranan hak arama özgürlüğünün kulla­nılabilmesi ve adil yargılama hakkının unsurlarından olan, taraflar ara­sında silahların eşitliği ilkesinin hayata geçirilebilmesi için gerekli yargı­lama giderlerini ödemede sıkıntıya düşecek veya ödeyemeyecek du­rumda bulunan kişilere, her türlü mali ve hukuki korunma taleplerinde kolaylık sağlanması, sosyal hukuk devletinin ilkelerinden olup, bu gere­ğin yerine getirilebilmesi de adli yardım ile mümkündür. Bu nedenle adli yardım müessesesi 1086 sayılı HUMK’un 465 ila 472 maddeleri ile 6100 sayılı HMK’nin 334 ila 340. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Öte yandan; 6100 sayılı HMK’nin 336/3. maddesinde adli yardım ta­lebinin kanun yollarına başvuru sırasında Yargıtay’a da yapılabileceği açıkça belirtilmiş ve 337/1. maddesinde de duruşma yapılmaksızın talep hakkında karar verilebileceği hükme bağlanmıştır.

Somut olaya gelince, temyiz dilekçesi ekinde davalı tarafın çalışma­dığı, vergi mükellefi olmadığı ve taşınmazı bulunmadığına ilişkin ilgili kurumlardan aldığı belgeleri ibraz ettiği ve adli yardım yönünden yasal şartların oluştuğu görülmekle, davalının adli yardım talebinin kabulüne karar verilip, işin esasının incelenmesine geçildi.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, çekişmeli bağımsız bölümün davacı adına kayıtlı olduğu, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren davalının taşınmazda oturmasını haklı kılacak bir nedenin olmadığı gözetilerek, yazılı ışekilde karar verilmesi doğru

“l.HD.21.03.2016 tarih 2015/17749 Esas 2016/3307 Karar ”

Taraflar arasındaki “tapu iptali tescil olmazsa alacak” davasından do­layı yapılan yargılama sonunda; Ankara 7. Aile Mahkemesi’nin davanın reddine dair verilen 28.01.2010 gün ve 2009/330 E-2010/61 K. sayılı kararı­nın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 21.09.2010 gün ve 2010/2531 E-4228 K. sayılı ilamı ile;… Davacı Suna vekili; evlilik birliği içinde satın alınarak davalı eş Nuri adma kaydedilen 27195 ada 5 parselde bulunan 14 nolu bağımsız bölümün vekil edenini zarara uğratmak amacıyla kız kardeşinin eşi olan diğer davalı Yılmaz’a boşanma davasının açılmasından hemen sonra, değerinin çok altında bir değerle, muvazaalı bir biçimde devrettiğini belirterek davalı­lardan Yılmaz adına olan tapu kaydının iptali ile dava konusu taşınmazın yeniden davalı eş Nuri adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiş; daha sonra ise, 12.10.2009 tarihli dilekçe ile; dava konusu taşınmazın evli­lik birliği içinde edinilmiş bir taşınmaz olması nedeniyle yarı hissesinin vekil edenine ait bulunduğunu, dava dilekçesinde davalı Yılmaz adına kayıtlı tapu kaydının iptali ile taşınmazın yeniden davalı eş Nuri adına tapuya tesciline ilişkin istemlerinin maddi hataya dayandığını, asıl isteni­lenin davalı Yılmaz adına olan kaydın iptali ile ¥2 payının vekil edeni olan davacı Suna adına tapuya tescili olduğunu; eğer bu talepleri yerinde gö­rülmez ise, dava konusu taşınmazın alımmda vekil edeninin de en az da­valı Nuri kadar katkısının bulunması nedeniyle hesaplanacak katkı payı­nın davalı Nuri’den tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılardan Yılmaz vekili, davacının asıl isteğinin TMK’nun 227. maddesi uyarınca açılmış şahsi hakka ilişkin bulunduğunu, tapu iptali ve tescil isteyemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Diğer davalı Nuri vekili ise; dava dilekçesine ve 12.10.2009 tarihli dilekçeye verdiği cevaplarda özetle; davalı Yılmaz’a yapılan satı­şın gerçek bir satış olduğunu, muvazaanın bulunmadığını, zaten şahsi hakka dayanılarak taşınmazın aynının talep edilemeyeceğini, dava di­lekçesinde kademeli (terditli) bir talepte bulunulmadığını, bu nedenle

Mahkemece; “………. Davacı vekilinin davayı tapu iptali ve tescil olarak nitelendirdiği, evlilik birliği içinde edinilmiş mal rejimlerinde malın ay­nının istenemeyeceği M.K ilgili maddelerinde belirtildiğinden ………………………………… ” ba­

hisle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili tara­fından temyiz edilmiştir.

Dava, tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde TMK.nun 236. maddesi gereğince açılan edinilmiş mallara katılma (artık değer) alacağı isteğine ilişkindir.

Dosya arasında bulunan bilgi ve belgelere göre; taraflar 27.03.1986 tarihinde evlenmiş, 03.09.2007 tarihinde açılan boşanma davasının kabu­lüne ilişkin hükmün 15.09.2008 tarihinde kesinleşmesiyle boşanmışlar­dır. Başka mal rejimi seçilmediğinden; taraflar arasında 01.01.2002 tari­hine kadar 743 sayılı TKM.nun 17O.maddesi gereğince mal ayrılığı, bu tarihten mal rejiminin sona erdiği boşanma davasının açılma tarihine kadar yasal edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (4721 sayılı TMK.nun 202 m). TMK.nun 225. maddesi uyarınca başka bir mal rejimi seçilemediğinden (eşler tarafından) boşanma davasının açılmasıyla yasal edinilmiş mallara katılma rejimi sonra ermiştir. Dava konusu taşınmaz, davalı eş Nuri tarafından 25.02.2004 tarihinde edinildiğine göre; taraflar arasındaki uyuşmazlığın edinilmiş mallara katılma rejimi kuralları gere­ğince çözüme kavuşturulması gerektiği konusunda duraksamamak ge­rekir. (TMK.m. 218, 219, 229, 230, 231, 232, 235, 236). Dava dilekçesinde dava konusu taşınmazın sadece aynı dava konusu yapılmış ise de, 12.10.2009 tarihli dilekçe ile ayına ilişkin talep kabul edilmez ise, alacak isteğinde bulunulduğu belirtilmiştir. Kural olarak iddia ve savunma, karşı tarafın onayı olmadan değiştirilemez ise de; bu kuralın istisnala­rından biri ıslah kurumudur. (HYUK mad. 83 ve devamı) Islah tamamen veya kısmen olabileceği gibi, tahkikata tabi davalarda, tahkikat sona erinceye kadar, tahkikata tabi olmayan davalarda ise yargılamanın so­nuna kadar yapılabilir. Dava dilekçesinde, kademeli istekte bulunulma­mış olması halinde daha sonra yapılan ıslahla ilk isteğe kademeli başka bir isteğin eklenmesi kısmi ıslah olup, ıslah karşı tarafın oluruna bağlı

Mahkemece, yukarıda açıklanan olguların göz ardı edilmesi sonu­cunda, dava sadece tapu iptali tescil isteğine ilişkin bir dava imiş gibi değerlendirilerek, kademeli (terditli) ikinci talep dikkate alınmadan ve değerlendirilmeden sadece tapu iptali ve tescil isteği için geçerli olan ve 07.10.1953 tarih 8/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına uygun bulunan bir gerekçe ile verilen davanın reddine ilişkin kararda isabet bulunmamaktadır. Hiç şüphesiz tapu iptali ve tescil isteğinin reddi kara­rı yerindedir. Ancak, mahkemece, ikinci istek konusunda olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olması doğru değildir. Bu bakımdan önce­likle 12.10.2009 tarihli ıslah dilekçesi kapsamı gereğince kısmi ıslah ile istenen alacak miktarının davacı vekiline açıklattırılması, belirlenecek alacak miktarı üzerinden gerekli harcın alınması için davacı vekiline süre ve imkan tanınması, ondan sonra davanın yürütülmesi gerekir… gerek­çesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargı­lama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Davacı vekili, evlilik birliği içinde satın alınarak davalı eş Nuri adı­na kaydedilen 27195 ada 5 parselde bulunan 14 nolu bağımsız bölümün davacıyı zarara uğratmak amacıyla kız kardeşinin eşi olan diğer davalı Yılmaz’a boşanma davasının açılmasından hemen sonra, değerinin çok altında bir değerle, muvazaalı bir biçimde devredildiğini ileri sürerek davalılardan Yılmaz adına olan tapu kaydının iptali ile davalı eş Nuri adına tapuya tescilini istemiştir. Davalı Nuri, davacının taşınmazın alı- mına katkıda bulunduğu iddiasına dayandığından tapu iptali ve tescil isteyemeyeceğini bildirerek, davanın reddini savunmuştur.

Davalı Yılmaz vekili ise, yatırım amaçlı olarak taşınmazı satın aldı­ğını, muvazaa olmadığını bildirmiştir. Mahkemece; “…Davalının yatırım amaçlı olarak pek çok kez ev alıp sattığı dava konusu evin de oturulmak amaçlı alınmadığı ve hiç oturulmadığı bunun yanında davacı vekilinin davayı tapu iptal ve tescil olarak nitelendirdiği, evlilik birliği içinde edi­nilmiş mal rejimlerinde malın aynının istenemeyeceği…” gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, davanın tapu iptali ve tescil isteminin yanı sıra katılma alacağı isteğine de ilişkin olup olma­dığı, 12.10.2009 tarihli dilekçenin ıslah niteliğinde bulunup bulunmadığı, her iki istemin birlikte terditli olarak istenebilip istenemeyeceği, buna göre katılma alacağı konusunda mahkemece bozma ilamında değinilen işlemlerin yapılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmakta­dır. Mahkemece 01.10.2009 günlü celsede, davacı vekiline, davasının katkı payı ve değer artış payı alacağına mı yoksa muvazaaya dayalı iptal tescile mi ilişkin olduğu hususunun açıklanması için kesin süre verilmesi üzerine, davacı vekili 12.10.2009 tarihli dilekçesini mahkemeye sunarak tapu iptali ile davalı Nuri ile adına yarı yarıya tescili; olmazsa katılma alacağının hesaplanarak hüküm altına alınmasını istediğini belirtmiştir. 28.01.2010 günlü celsede ise, dilekçesini tekrar ettiğini, asıl davanın tapu iptali ve tescil olduğunu bildirmiştir. Bu beyandan davada sadece tapu iptali ve tescil isteği olduğu sonucunun çıkarılamayacağı açıktır.

1086 sayılı HUMK ve 6100 sayılı HMK’da düzenlenen ıslah yolu ile iddia ve savunma genişletilip değiştirilebilir. Buna göre davacı dava di­lekçesinde belirttiği dava sebebini de değiştirebilir. Öte yandan dava di­lekçesinde nelerin yer alması gerektiği hususu 1086 sayılı HUMK’nun 187. maddesi ve 6100 sayılı HMK’nun 119. maddesinde düzenlenmiştir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 31. maddesinde ise; “Ha­kim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteye­bilir.” hükmüne yer verilmiştir. O halde açıklık bulunmayan hallerde hakim, dava dilekçesinin açıklanmasını ilgili taraftan her zaman isteyebi­lir. Davacı tarafa da dava dilekçesini açıklaması için süre verilmiş olup davacı, mahkemeye sunduğu 12.10.2009 tarihli dilekçesinde, dava konu­su taşınmazın alımına katkıda bulunduğunu, mülkiyetin eşi davalı Nuri adına oluştuğunu, anılan davalının boşanma davası açılması üzerine da­valı eşinin kendisinden mal kaçırmak için taşınmazı muvazaalı olarak diğer davalı eniştesine temlik ettiğini ileri sürüp, tapu iptali ve tescil, ol­mazsa katılma alacağının hesaplanmasını ve tahsilini istediğini belirt­miştir. Gerek dava dilekçesi gerekse 12.10.2009 günlü dilekçesinden da­vacının tapu iptali ve tescil istemindeki amacının da, taşınmazın kocanın

Davacı vekili tarafından sunulan 12.10.2009 tarihli bu dilekçede, da­va sebebi değiştirilmiş olmayıp; bu dilekçede ileri sürülen hususlar tek­rarlanarak, ilerde açılacak katılma alacağına ilişkin davanın sonuçsuz kalmaması için tapu iptal ve tescil istediğini belirtmiştir. Özel Daire bozma ilamında da belirtildiği üzere, davacının katılma alacağına iliş­kin, kural olarak ayın talebinde bulunamayacağından, mahkemenin bu yöne ilişkin talebi reddetmesi yerindedir. Ne var ki, mahkemece 12.10.2009 tarihli davanın açıklanmasına ilişkin dilekçesindeki katılma alacağı konusunda olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiştir.

Öyle ise, mahkemece davacının 12.10.2009 tarihli dilekçesindeki ta­lep ettiği alacak miktarı açıklattırılarak, varsa eksik harcının tamamlan­ması sonrasında işin esasına girilerek karar verilmesi gerekir. Açıklanan bu değişik gerekçe ile yerel mahkeme direnme kararı usul ve yasaya ay­kırı olup bozulması gerekir.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçelerle, 6100 Sayılı Hukuk Muhakeme­leri Kanunu’nun geçici 3. maddesinin atfı dikkate alınarak HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

“HGK.10.04.2013 tarih 2012/1505 Esas 2013/494 Karar”

Ön alım hakkına konu edilen taşınmazlardaki paylarını satan Ayşe davalının amcası Nazmi’nin eşi yani yengesi olup üçüncü derecede ka­yın hısımıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının 27.3.1957 tarih 12/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı kapsamında kalıp kalmadığı, buna bağlı olarak davacının onalım hakkını kullanıp kullanamayacağı nokta­sındadır. Anılan İçtihadı Birleştirme Kararı’na göre ortak mülkiyetin paydaşının payını karı ve kocaya, evlada yahut akrabaya temlik etmesi halinde şeklen satış akdi bulunsa bile gerçekte miras hukuku ile ilgili amaçların yada hibe gibi düşüncelerin hakim olduğu durumlarda ona­lım hakkı kullanılamaz. İçtihadı Birleştirme Kararı’nda sözü edilen akra­badan kastedilenin miras hukuku anlamında mirasçı sıfatını taşıyan ak­raba olduğunu anlamak gerekir. Çünkü mirasçı sıfatını taşımayan diğer akrabalara yapılan satışlar miras endişesi yaşamamaktadır. (Feyzi N. Feyzi oğlu SHP.270, Fikret Arık mirasçıya satışlarda şufa cereyan eder mi SBFD. C.12, No 4, 1957 Sh.214) Miras Hukuku’nun ancak mirasçı olan akrabayı ilgilendireceği kuşkusuzdur. Her akraba mirasçı olmayabilir. Miras hukukunda yasal mirasçıların kimler olduğu Medeni Kanunu’nun 495 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Paylı mülkiyetin paydaşı miras hissesini ileride kendisine mirasçı olacak kimseye veya akrabasına sattığında sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararı’nın uygulanabilmesi için tapudaki işlem tarihinde satan ile alan kişi arasında birbirine mirasçı olacak bir ilişkinin bulunması gerekir. Zira gücünü ve kaynağını doğru­dan doğruya kanundan alan, taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamalarından olan onalım hakkı gerçek satışlar için söz konusudur. Gerek doktrinde gerekse uygulamada satış sözleşmesinin tarafı olan kişinin kendi muva­zaasına dayanamayacağı tartışmasızdır. Sözleşmenin tarafı yaptığı söz­leşme ile bağlıdır. Bu halin tek istisnası olan miras hukukuna ilişkin ola­rak yapılan temlik veya hibenin satış şeklinde gösterilmesinde uzaktan

Dava, onalım hakkına dayalı olarak tapu iptal ve tescil istemine iliş­kindir. Davacı vekili, davacının paydaşı olduğu 26.10.1987 tarih ve 4, 5, 6, 7 sırada ve 3.8.2005 tarih 2. sırada kayıtlı taşınmazların paydaşı Ayşe ‘nin paylarını 20.3.2007 tarihinde 5.000.- TL bedelle davalıya sattığını be­lirterek ön alım hakkı nedeniyle davalı adına kayıtlı payların iptali ile davacı adına tescilini istemiştir.

Davalı vekili, dava konusu payları Ayşe ‘nin davalıya bağışladığını onalım hakkının kullanılamayacağını, belirterek davanın reddini savun­muştur. Mahkemenin, dava konusu payları Ayşe ‘nin davalı Adil ‘e tapu­da satış olarak göstermiş ise de, aslında bu işlemin gerçekte bağış niteli­ğinde olduğunu, satıcı Ayşe ile davalı arasında akrabalık bağının mevcut olduğunu bu itibarla davacının onalım hakkını kullanamayacağı gerekçesi ile davanın reddine dair verdiği karar; Özel Dairece, yukarıda metni ay­nen yazılı gerekçe ile bozulmuş; mahkemece, önceki gerekçeler genişletil­mek suretiyle direnme kararı verilmiş; direnme kararını davacı vekili tem­yize getirmiştir. Açıklanan maddi olgu, iddia ve savunma ile bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; 20.03.1957 tarih 1956/12 E. 1957/2 K. sayılı İçtihadı Bir­leştirme Kararımın uygulanabilmesi için payını devreden ile devralan ara­sında mirasçılık ilişkisinin bulunmasının gerekip gerekmediği; burada varılacak sonuca göre davacının onalım hakkını kullanıp kullanamayacağı

Bilindiği üzere paylı mülkiyette paydaşlar arasında ortak idare ve kullanma durumu söz konusu olduğundan paydaşların birbirlerini bil­meleri ve tanımaları önem taşımaktadır. Bu ihtiyacın gereği olarak pay­daşlar arasına yabancı bir kişinin girişini engellemek, taşınmazın daha küçük parçalara ayrılmasını önleyebilmek, hisselerin mümkün olduğu kadar hissedar elinde toplanmasını temin etmek amacıyla paylı taşın­mazlarda hissedarın temlik hakkı sınırlandırılarak kanuni onalım hakkı tanınmıştır.

Ön alım hakkı taşınmaz mal mülkiyetinin kanundan doğan takyitle­rinden olup 26.12.1951 gün ve 1/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında yenilik doğuran bir hak olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan 20.06.1951 gün 5/13 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında ise onalım hakkının hukuki niteliği, “Şufa hakkı, mefşu hissenin üçüncü şahsa satılması ve satışa ıttıladan itibaren bir ay içinde kullanılmış olma­sı gibi muayyen şartlar altında kullanılacak yenilik doğurucu bir haktır ki, şefinin bu hakkı kullandığı yolundaki tek taraflı irade beyanının müş­teriye vasıl olmasıyla yeni bir hukuki vaziyet meydana getirilmesine ya­rar. Bu hakkın kullanılmasıyla şefi yeni bir akit yapmaya hacet kalmak­sızın müşteriye halef olur” şeklinde açıklanmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Yasal Ön alım Hakkı-Ön alım Hakkı Sahibi” başlıklı 732. maddesinde “paylı mülkiyette bir pay­daşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlar onalım hakkını kullanabilirler” hükmü öngörülmüştür.

Anılan düzenlemede onalım hakkının açık bir tarifi yapılmamakla birlikte temel prensibin mülkiyet serbestisi ve tasarruf yetkisi olduğu gözetilerek paydaşın temlik hakkı sınırlandırılırken bu sınırlandırma sınırlı tutularak sadece satım akitleri için onalım hakkı öngörülmüştür.

Bu husus yukarıda içeriği açıklanan 20.06.1951 gün ve 5/13 sayılı İç­tihadı Birleştirme Kararında da benimsenmiş; kararın gerekçesinde, ta­şınmaz mülkiyetinin takyitlerinden olan kanuni onalım hakkının taşın­mazda hisse sahibi bulunan şahsa, diğer bir kimsenin payının üçüncü kişiye satılması halinde o hisse müşteriye neye mal olmuş ise o miktar ile ve belli bir süre içinde satın almak yetkisini veren ayni bir hak olduğu ifade edilmiştir.

Gerçek bir satışın konusu olmayan, satım niteliğinde olmayan pay temliklerinde yasal onalım hakkı doğmayacaktır. Onalım hakkının payın satışındaki şartlar dahilinde kullanılması gerektiğinden, payı paradan başka bir karşılıkla iktisap edenlerden, onu, aynı şartlarla yerine getir­mek suretiyle temellük etmeye imkan bulunmamaktadır. Bu kapsamda temlikin hibe şeklinde olması halinde, hibede bir malın bedelsiz olarak üçüncü kişinin mülkiyetine geçirilmesi amaçlandığından onalım hakkı kullanılamayacaktır. Zira önalımda, onalım hakkını kullanan kişinin pa­yı satın alana ödemekle yükümlü olduğu bedel hibede mevcut değildir, onalım hakkını kullananın hiçbir bedel ödemeden payın kendisine dev­rini istemesi mümkün değildir. Payı satın alan tarafından temlik işlemi­nin satış olarak gösterilmekle birlikte gerçekte hibe olduğu savunmasın­da bulunulması halinde, diğer bir anlatımla hibe ile temlikin amaçlandı­ğının iddia edildiği hallerde, payı temlik alan davalı muvazaalı resmi işlemin tarafı olduğundan ve hiç kimse kendi muvazaasına dayanama­yacağından muvazaa iddiasının dinlenmeyeceği de açıktır.

Somut uyuşmazlıkta ise, davalı hisseleri devreden kişi ile aralarında yakın akrabalık ilişkisi bulunduğunu, hibe işleminin görünüşte satış iş­lemi olarak gösterildiğini savunarak, 20.03.1957 tarih ve 1956/12 E. 1957/2 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanmıştır.

Uyuşmazlığın çözümünde anılan “İçtihadı Birleştirme Kararlanın kapsamı ve amacı önem taşımakta olup, anılan kararın uygulanabilmesi için işlemin tarafları arasında doğrudan mirasçılık ilişkisinin bulunması gerekip gerekmediği hususunun değerlendirilmesi ve çözümlenmesi gerekmektedir.20.03.1957 tarih 1956/12 E. 1957/2 K. sayılı İçtihadı Birleş­tirme Kararının bağlayıcı olan sonuç kısmında, “Müşterek mülkün his­sedarı, hissesini karı ve kocaya evlada veyahut akrabaya temlik etmesi halinde şeklen satış akdi bulunsa bile hakikatte satıştan gayri miras hu­kukuna müteferri maksatların veya hibe gibi mülahazaların hakim oldu­ğu ahvalde Medeni Kanunun hakiki satışlarda kabul eylediği şufa hak­kının cereyan etmeyeceğine” karar verildiği belirtilmiştir. Anılan kararın açıklayıcı olan gerekçe kısmında, “miras hukukuna müteallik kaidelere tevkifan veya sair mülahazalarla kendi evladına veya akrabasına satış yapması halinde de şufa cereyan edip etmeyeceği noktasının…mülahaza

Öte yandan, anılan karar muvazaa iddiasının mevcudiyeti halinde yol gösterici olarak, bu halde akdin amacının tespitinin zorunlu olduğu­nu, “müşterinin, bayiin mirasçısı olması” hususunun akdin vasfını ta­yinde değerlendirilecek bir emare olduğunu belirtmiştir. Temlik işlemi­nin taraflarının birbirlerine akraba olmasının ötesinde “mirasçı” olması hususu akdin amacının satış olup olmadığını tayinde bir emare olarak kabul edilmiş ve “mirasçı” kavramına bu noktada özel olarak yer veril­miştir.

Başka deyişle, pay devri işleminin doğrudan mirasçılar arasında ya­pılması durumunda, bu işlemin gerçekte ‘satış’ olmayıp ‘bağış’ olduğu yönünde bir emare bulunması noktasında, mirasçılık sıfatı önem taşı­maktadır.

Yukarıda yapılan açıklamaların ışığında 20.03.1957 tarih 1956/12 E. 1957/2 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının, sözleşmede taraf olan kişi­nin işlemde muvazaa savunmasında bulunamayacağı ve bunu her türlü delille ispat edemeyeceği kuralının istisnası olduğu görülmektedir. Anı­lan kararın uygulanabilmesi için öncelikle satışın, satış tarihi itibariyle doğrudan mirasçılar arasında yapılması gerekmeyip, temlikin tarafları­nın akraba olması yeterlidir. Temlikin akrabalar arasında satış şeklinde yapılmış olması halinde ise bu kez İçtihadı Birleştirme Kararının aradığı “hibe veya miras hukukuyla ilgili amacı”nın bulunup bulunmadığı hu­susunun, diğer bir ifade ile akrabalar arasında yapılan her temlikte so­mut uyuşmazlığın niteliğine göre temlikin hibe veya miras hukukuyla ilgili amaçlarla yapılmış olup olmadığının yöntemince ispatı aranmalı ve ispatı halinde onalım hakkının kullanılmasının mümkün olamayacağı kabul edilmelidir.

Bu açıklamalar ışığında, temlik işleminin tarafları arasında yenge- yeğen ilişkisi bulunması ve tarafların akraba olması karşısında Yerel Mahkemenin, “20.03.1957 tarih 1956/12 E. 1957/2 K. sayılı İçtihadı Birleş­tirme Kararının uygulanabilmesi için temlik işleminin tarafları arasında akrabalık ilişkisi bulunmasının yeterli olduğu, doğrudan mirasçılık iliş­kisinin aranması gerekmediğine” ilişkin direnme kararı yerindedir.

Ne var ki, temlikin hibe veya miras hukukuyla ilgili amaçlarla ya­pıldığı hususunun yöntemince kanıtlanıp kanıtlanamadığına yönelik diğer temyiz itirazları Özel Dairece incelenmemiştir. Dosyadaki tüm de­liller incelenerek bu konuda bir karar verilmek üzere dosyanın Özel Dai­reye gönderilmesi gerekmektedir

Yukarıda açıklanan nedenlerle, temlik işleminin tarafları arasında akrabalık ilişkisinin bulunmasının yeterli olduğu, doğrudan mirasçılığın aranması gerekmediğine ilişkin direnme uygun olup, temlikin hibe veya miras hukukuyla ilgili amaçlarla yapıldığı hususunun yöntemince kanıt­lanıp kanıtlanamadığına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 6. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE

“HGK.27.06.2012 tarih 2012/6-239 Esas 2012/411 Karar”

Dava, onalım isteğine ilişkindir. Davacılar vekili, asıl ve birleşen da­va ile paydaşı oldukları dava konusu 127 parsel sayılı taşınmazda, dava dışı F. ArıkanTn davalı B. Kanadı kırık’a 15.5.2006 tarihinde pay satışı yaptığını, B. tarafından bu payın davalı Arife trampa yolu ile temlik edildiği, gerçekte ise satış işlemi yapıldığını, davalı Arifin onalım hak­kının kullanılmasını bertaraf etmek için muvazaalı olarak taşınmazdan pay edinerek sonrasında diğer bir kısım payları da satın alarak taşınma­zın tamamına sahip olmak niyetiyle hareket edip, ortaklığın giderilmesi davası açtığını ileri sürerek, onalım isteğinde bulunmuştur. Davalı yan, davanın reddini savunmuştur.

Davalı A.nin temyizi üzerine hüküm, Özel Dairece başlık bölümüne metni aynen alınan gerekçe ile bozulmuştur. Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiştir. Direnme kararını temyize davalı Arif vekili getir­miştir.

Dosya içeriği ve belgelerden; davacıların dava konusu 127 parsel sayı­lı taşınmazda paydaş oldukları, davalı B. Kanadı kırık tarafından 15.5.2006 tarihinde 127 parseldeki 1245/34800 payın F. Ankan’dan 13.000 YTL bedel­le satm alındığı; 28.7.2006 gün, 12106 nolu akitle saat 14.45’te B. Kanadı kırık’ın bu payım vekili M. Temiz aracılığı ile davalı A. Y/a ait 27521 ada 1 parseldeki 29/7435 pay ile trampa ettiği; aynı gün saat 15.06’da 28.7.2006 gün, 12112 nolu akitle Karakuşunlar Mahallesinde bulunan 27521 ada 1 nolu parselin 29/7435 payını B. Kanadı kırık’ın, vekili M. Temiz aracılığı ile 2.200 YTL bedelle T. Ö’e sattığı, davalı Arif Y.’ın bundan sonra 127 parsel sayılı taşınmazda; 8.6.2007 gün, 9974 nolu akitle S. E. ait 1242 /34800 payı 9.000 YTL bedelle; 26.10.2007 gün, 19111 nolu akitle M. Mor ova adına ka­yıtlı 1230/ 34800 payı 21.500 YTL bedelle; 28.11.2007 gün, 21545 nolu akitle 617/34800 payı Yaşar Saç’tan 11.008, 92 YTL bedelle; 616/34800 payı Sabri Saç’tan 10 991, 08 YTL bedelle; son olarak ta 14.1.2008 gün, 639 nolu akitle davalı Ç.Pala’nın 83/2320 payını 70 000 YTL bedelle satın aldığı ve taşın­mazda toplam 416/2320 paymın bulunduğu, 14.11.2007 tarihinde de ortak­lığın giderilmesi davası açtığı anlaşılmaktadır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesi uyarınca, ona­lım hakkı, paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda payın üçüncü şahsa satılması halinde, diğer paydaşa o payı öncelikle satın alma hakkı­nı verir. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve o payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hale gelir. Paydaşın paydaşa satış yapması halinde ise onalım hakkı kullanılamaz. Ayrıca satış dışın­daki işlemlerde de onalım hakkı doğmaz. Ne var ki, satış dışındaki pay edinimlerinde muvazaa iddiası ileri sürülebilir. İşlemin tarafı olmayan paydaşlar bu iddiayı her türlü delille kanıtlayabilirler.

Dava konusu taşınmazda öncelikle dava dışı F. Arıkan, 3. şahıs ko­numunda olan davalı B.’ye diğer paydaşlara usulüne uygun bir bildirim yapmaksızın 15.05.2006 tarihinde 13.000 YTL bedelle pay satmıştır. B. Kanadı kırık Ankara Lodumu(Bey tepe Köyü) Köyü(Çay yolu’nda) bu­lunan 415 m2 miktarlı 8.500 YTL bedel gösterilen bu payı kısa bir süre sonra 28.07.2006 tarihinde vekili M.Temiz aracılığı ile saat 14.45 itibariyle davalı Arife ait Karakuşunlar mevkiindeki 27521 ada 1 nolu parseldeki 29 m2 imar planında ilkokul alanı olarak ayrılan ve akitte 2200 YTL be­del gösterilen paylı mülkiyete tabi bir taşınmazla trampa etmiş, trampa­ya konu yeri de aynı gün saat 15.06’da vekili aracılığı ile T. Özgeç adlı kişiye satmıştır.

Alınan bilirkişi raporunda trampaya konu 127 nolu parseldeki 415 m2 taşınmazın değerinin işlem tarihinde 51.875 TL; 1 nolu parselin trampaya konu 29 m2 olan kısmının değerinin ise 17.400 TL edeceği belirtilmiştir. Görüldüğü üzere trampaya konu taşınmazlar hem mevkii, hem miktar, hem de değer itibariyle denk değildir. Davalı B. tarafından trampada kar­şılık olarak alınan yer imar planında ilkokul alanı olup, başkaca paydaşları da bulunmaktadır. Taşınmaz satılıp parası alınabilecekken, bu çeşit bir trampa yoluna gidilmesi hayatın olağan akışına uygun düşmez. Davalı A. trampa yolu ile pay edindikten sonra taşınmazda diğer bir kısım payları da satın alarak, sonuçta 413/2320 payın sahibi olmuştur.

Somut olayda; satış olarak yapılacak bir işlemin trampa olarak ger­çekleştirildiği ve trampaya konu taşınmazın trampa işleminden 21 daki­ka sonra müşteri bulunarak satılması trampanın gerçek olmayıp muva­zaalı olduğunu göstermektedir. Ayrıca trampaya konu taşınmazların bedelleri arasındaki oransızlık, davalının trampadan sonra başka paylar alıp, daha sonra ortaklığın giderilmesi davası açması da bu hususu doğ­rular niteliktedir.

Öte yandan, dinlenen davacı yan tanıkları, taşınmazın bir kısım paydaşlarının paylarını satmaları için doğrudan veya dolaylı olarak ma­liklerin rahatsız edilip, payların satışı konusunda manevi baskı altında tutulduklarını bildirmişlerdir. Tanık beyanları da taşınmazdaki payların davalı Arif tarafından toplandığını göstermektedir.

Yerel mahkemenin direnme kararı bu yöne ilişkin olarak yerindedir. Ne var ki, hükmedilen onalım bedeline yönelik diğer temyiz itirazları Özel Dairece inlenmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle uygun olup direnme un olup; Davalı Arif vekilinin işin esasına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 6. HUKUK DAİRESİ’NE GÖNDERÎLMESİNE(oy çokluğu ile)

“HGK.03.04.2013 tarih 2012/6-858 Esas 2013/427 Karar”

Davanın kabulüne dair verilen 15.12.2010 gün ve 2010/139-464 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 14.06.2011 gün ve 2011/4643-6616 sayılı ilamı ile; …Uyuşmazlık, onalım hakkına konu edilen payın iptali ile davacı adına tesciline ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzeri­ne hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin dava konusu edilen payın ilişkin bulunduğu 1 No’lu parselin paydaşlarından olduğunu, ta­şınmazın paydaşlarından Zeki ‘nin taşınmazdaki 211/ 7302 payını tapu­da trampa olarak göstererek 26.11.2009 tarihinde davalıya sattığını, da­vacının muvazaalı işlemi yeni öğrendiğini, paydaş Zeki ‘nin trampa ola­rak gösterilen işlem sonucu davalının 896 No’lu parseldeki 211/869250 payını aldığını, ancak bu payın birkaç kez el değiştirdikten sonra 18.1.2010 tarihinde yine davalı adına tescil edildiğini, diğer yandan trampaya konu edilen paylar arasında eşitlik bulunmadığını, alan ve ni­telikleri birlikte değerlendirdiğinde aralarında açık bir değer farkı oldu­ğunu, tüm bunları n temlikin muvazaalı yapıldığını, gerçekte dava ko­nusu payın davalıya satıldığını gösterdiğini, davacının onalım hakkını kullanmak istediğini belirterek, davalı adına kayıtlı payın iptali ile dava­cı adına tescilini talep etmiştir. Davalı vekili, tapuda yapılan temlikin muvazaalı olmadığını, müvekkilinin payı trampa yolu ile edindiğini, davalının bu işlemdeki amacının taşınmazın yoğun inşaat yapılan bir

Onalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda payın üçüncü şahsa satılması halinde, diğer paydaşa o payı öncelikle satın al­ma hakkını veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve o payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hale gelir.

Onalım hakkının kullanılmasıyla bu hakkı kullanan paydaş ile alıcı arasında kapsam ve şartları satıcı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin aynı olan bir satım ilişkisi kurulmuş olur. Onalım bedeli tapuda gösteri­len satış bedeli ile davalı tarafından ödenen harç ve masrafların topla­mından ibarettir.

Olayımıza gelince; onalım hakkına konu payın ilişkin bulunduğu arsa vasıflı parselin paydaşlarından Zeki ‘nin taşınmazdaki 16.000 TL değerindeki payını davalıya ait Ç.. Mühye Köyü 896 NoTu parselde bu­lunan 16.000 TL değerindeki 211/869250 payı ile 26.11.2009 tarihinde trampa etmesi üzerine davacı iki yıllık hak düşürücü süre içinde onalım hakkının tanınmasını istemiştir. Satış dışındaki temliklerde onalım hak­kının kullanılması mümkün değildir. Davacı da tapuda trampa şeklinde yapılan temlikin aslında muvazaalı olduğunu iddia ederek muvazaa id­diasında bulunmuştur. Tapudaki işlemin tarafı olmayan davacının bu iddiasını tanık dahil her türlü delille kanıtlaması mümkündür. Bu konu­da tanık deliline de dayanmış ise de 28.9.2010 tarihli oturumda göstermiş olduğu tek tanığı Hikmet Tn dinlenmesinden vazgeçmiştir. Trampaya konu edilen taşınmazlar arasındaki değer farkı ve davalının trampa so­nucu vermiş olduğu payı birkaç el değiştirmeden sonra yeniden satın alması tapuda trampa olarak yapılan temlikin aslında satış olduğunu göstermeye yeterli değildir. Bu husus tanık beyanları ve toplanan diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamamıştır. Bu durumda mahkemece da­vanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulma­sı doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir…)

gerekçesi ile bozularak, dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapı­lan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Davalı vekili, tapuda yapılan temlikin muvazaalı olmadığını, mü­vekkilinin payı trampa yolu ile edindiğini, davalının bu işlemdeki ama­cının taşınmazın yoğun inşaat yapılan bir bölgede olması nedeniyle bu hisse karşılığında gelecekte bir konut edinmek olduğunu, trampa işle­minin yapılmasından birkaç ay sonra trampada vermiş olduğu hissenin satılık olduğunun emlak danışmanı tarafından bildirilmesi üzerine payı­nı yeniden edinmek amacı ile bu hisseyi yeni malikinden satın aldığını, bu nedenle davacının muvazaa iddiasının ve temliki yeni öğrendiği be­yanının yerinde olmadığını, davanın süresinde açılmadığını, trampada onalım hakkı kullanılamayacağından kötü niyetle açılan davanın reddi­ne karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece; “…mahallinde yapılan keşif sonucu alınan raporda edimler arasında denklik olmadığı, büyük fark olduğu anlaşılmış, dava­lının bir süre sonra bu taşınmazı geri almış olması göz önüne alındığında satış yapılmasına karşın şufa hakkının önlenebilmesi için tapuda trampa gibi işlem yapıldığı benimsendiğinden, bedel de bloke edildiğinden da­vanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir…” gerekçesi davanın kabu­lüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine; Özel Dairece, metni aynen yukarıda başlık bölümünde alınan ilam ile bozulmuş; mah­kemece, önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı veril­miştir. Direnme kararını temyize davalı vekili getirmiştir.

Açıklanan maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Onalım davası­na konu 43049 ada 1 parselde davalının trampa ile mi, yoksa satış sure-

Dosya içeriği ve belgelerden; davacının dava konusu Yuva Köyü, 43039 ada 1 parsel sayılı taşınmazda paydaş olduğu, dava konusu 211/7302 pay Zeki adına kayıtlı iken 26.11.2009 tarihinde davalı A.. Y.. adına kayıtlı Mühye Köyü, 896 nolu parselde bulunan 211/869250 pay ile her iki taşınmazdaki paydaki 16.000.TL rayiç değer üzerinden trampa edildikleri, davalının bu suret ile dava konusu payın ilişkin bulunduğu taşınmazda paydaş olduğu, trampaya konu Mühye Köyü, 896 nolu par­seldeki 211/869250 payın daha sonra Zeki tarafından 15.12.2009 tarihinde 16.500.TL bedelle dava dışı Muharrem adlı kişiye satıldığı, bu kişinin aynı payı 12.1.2010 tarihinde 16.500.TL bedelle dava dışı T..r İnşaat Sa­nayi ve Ticaret A.Ş. adlı şirketine sattığı, eldeki davanın davalısının bu şirketin yönetim kurulu başkan yardımcısı ve ortağı olarak söz konusu işlemde imzasının bulunduğu, anılan payın 14.01.2010 tarihinde dava dışı Zöhre adlı kişiye Yuva Köyü, 43190 ada 3 nolu parselde bulunan 11/511 pay ile trampa yapılmak suretiyle devredildiği, 18.1.2010 tarihin­de de bu kişi tarafından 16.500.TL bedelle davalı A.. Y..’a tekrar satıldığı ve böylece davalının dava konusu pay ile trampa yapmak suretiyle elin­den çıkardığı payı yaklaşık 2 ay gibi bir süre içerisinde tekrar edindiği açıkça anlaşılmaktadır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 732.maddesi uyarınca, onalım hakkı, paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda payın üçüncü şahsa satılması halinde, diğer paydaşa o payı öncelikle satın alma hakkı­nı verir. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve o payın üçüncü kişiye satılması ile kullanılabilir hale gelir. Paydaşın paydaşa satış yapması halinde, satış dışmdaki işlemlerde onalım hakkı doğmaz. Ne var ki, satış dışındaki pay edinimlerinde muvazaa iddiası ileri sürü­lebilir. İşlemin tarafı olmayan paydaşlar bu iddiayı her türlü delille ka­nıtlayabilirler.

Davacı, davalının dava konusu payı, gerçekte satın almasına rağ­men onalım hakkının kullanımını önlemek için muvazaalı olarak işlemi trampa olarak gösterdiğini ileri sürmüştür.

Somut olayda, 01.11.2010 tarihli bilirkişi raporuna göre her iki ta­şınmaz arasındaki değer farkının beş katına yakın olduğu görülmüştür. Her ne kadar, trampaya konu edilen taşınmazlar arasındaki değer farkı tasarrufun yalnız başına satış olduğunu göstermeye yeterli değil ise de;

Gerçekte satış olan işlemin sırf diğer paydaşların onalım haklarını kullanmalarının engellenilmesi için trampa olarak gösterilmesi halinde kanunun dolanılması söz konusu olur ki, bu hususu kanun korumaz. Öyle ise, yerel mahkeme direnme kararı gerekçesinde de belirtildiği üze­re, davalı Arif tarafından, taşınmazda trampa yolu ile pay edinimi mu­vazaalı olup, gerçekte satış işlemi ile pay edindiği ve davacı yan yönün­den onalım hakkının var olduğu kabul edilmelidir.

Yerel mahkemenin direnme kararı yerindedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, usul ve yasaya uygun bulunan di­renme kararının onanması gerekir.

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının yu­karıda açıklanan gerekçelerle ONANMASINA, . (oy çokluğuyla)

“HGK.23.10.2013 tarih 2013/109 Esas 2013/1476 Karar”

Olayımıza gelince; davacının paydaşı olduğu 13 no’lu parselde bu­lunan ve dava konu edilen 528/972 pay, taşınmazın bir kısım paydaşları tarafından 28.02.2005 tarihinde 13.000 YTL bedelle davalı Mehmet’e sa­tılmıştır. Adı geçen davalı da söz konusu payı 29.09.2005 tarihinde eşi olan davalıya 13.000 YTL bedel göstererek bağışlamıştır. Davacı son tem­likin muvazaalı olup gerçekte payın satıldığını ileri sürerek onalım da­vası açmıştır. Bu iddia üzerine mahkemece yerinde yapılan keşif sonra­sında düzenlenen 02.10.2007 tarihli bilirkişi raporunda temlik tarihi iti­bariyle payın değerinin 382.528.96 YTL, dava tarihi itibariyle ise 421.509.44 YTL olduğu belirtilmiştir. Yine davacının iddiası doğrultu­sunda dinlenen tanıkları payın davalı Şefika’ya bağışlandığını beyan et­melerine karşın gerçekte satıldığına dair bir beyanda bulunmamışlardır. Dava konusu edilen payın eşler arasında tapuda bağış olarak temlik edilmesi, payın değerinin tapuda gösterilen bedelin çok üzerinde bu­lunması, tanık beyanlarının temlikin aslında satış olduğunu kanıtlayacak yeterlilikte olmaması karşısında davacı tapuda yapılan bağışın satış ol­duğunu kanıtlayamamıştır. Onalım hakkı yukarıda açıklandığı üzere sadece payın üçüncü kişiye satılması halinde kullanılabileceğinden ve dava konusu edilen pay da davalı Şefika’ya bağışlanmış olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm ku­rulması doğru görülmediği gibi, tapuda üzerinde pay kaydı bulunma­yan davalı Mehmet hakkındaki davanın reddedilmemesi de usul ve ya­saya aykırıdır…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle,

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu ne­denle direnme kararı bozulmalıdır.

Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme ararının Özel Daire’nin bozma kararında açıklanan nedenlerden dolayı HUMK’nın 429. maddesi GEREĞİNCE BOZULMASINA

“HGK.11.11.2009 tarih 2009/6-427 Esas 2009/492 Karar”

TAŞINMAZINI 3. KİŞİLERE SATMASI HALİNDE VEKALET
GÖREVİNİ KÖTÜYE KULLANILDIĞI İDDİASIYLA
TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASI AÇILABİLİR Mİ?

Koşullarının bulunması halinde malik vekalet verdiği kişinin veka­let görevini kötüye kullandığından tapu iptal ve tescil davası açabilir. Vekil bu görevini özenle yerine getirmesi gerektiği gibi aynı zamanda dürüstlük kuralı gereğince de hareket etmek zorundadır. Aksi taktirde, vekalet veren, vekil hakkında ve kötü niyetli ise vekil ile birlikte taşın­mazı temlik alan üçüncü kişi hakkında tapu iptal davası açabilecektir.

Üçüncü kişinin iyiniyetli olması halinde ise vekalet veren kişi, sade­ce kendi vekiline karşı tazminat davası açabilecek olup üçüncü kişinin iyiniyeti korunacaktır.

Taraflar arasında görülen davada; Davacı, 2076 ada 8 parsel 4.kat 14 nolu meskenini satmak istediğini, davalı Muammer’in “ben senin daireni en az 35.000.000.TL.ya satarım, sen bana vekalet ver, ötesine karışma” şek­lindeki kandırma sözleri üzerine satış yetkisi içerir vekaletname verdiğini” adı geçen davalının vekaletname tarihinden üçgün sonra, çekişmeli taşın­mazı muvazaalı olarak diğer davalı amcasının oğlu Mehmet’e temlik etti­ğini öğrendiğini ileri sürüp, tapu iptal ve tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalı, geçerli vekaletnameye dayalı olarak yapılan satışın yasal ol­duğunu, iyi niyetle bedelini ödeyerek taşınmazı satın aldığını, muvazaa iddiasının yazılı delille kanıtlaması gerektiğini belirtip, davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı, davaya yanıt vermemiştir.

Mahkemece, davacının davalı Muammer’e çekişmeli taşınmazın sa­tışı hususunda özel yetki verdiğini ve satışın Medeni Yasanın 706. mad­desine uygun yapıldığını; davacının ancak vekalet görevinin kötüye kul­lanılması nedeni ile satış bedeli için şahsi hak talebinde bulunabileceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından karar süresinde temyiz edilmiş ol­makla

Dava; vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine da­yalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet bağıtını dü­zenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurun­dan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlü­lüğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2 maddesinde “vekil, müvekki­line karşı vekaleti hüsnüniyetle ifa ile mükelleftir. ..” hükmüne yer veril­miştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kal­sa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur. Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış ya­pabileceği seklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değini­len maddenin birinci fıkrası uyarmca sorumlu olur.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi Medeni Kanunun 3. mad­desi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kul­landığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağ­men bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme ya­pan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Nevarki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kö­tü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, Medeni Kanunun 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu ola­rak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdı­ğından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kotu niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Hal böyle olunca; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ya­nılgılı değerlendirmeyle davanın reddine karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıkla­nan nedenlerden ötürü HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMA­SINA

“l.HD.20.10.2004 tarih 2004/10768 Esas 2004/11615 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı vekili, müvekkilinin miras bırakan annesine vekalet verdiği­ni; annesinin çekişmeli taşınmazlarda, kendisinin davacının ve diğer or­tak miras bırakan babasından (muris Şaziye’nin eşi) kalan tüm payları davalı kardeşi İsmail’e bağışladığı halde işlemin satış şeklinde yapıldığı­nı ileri sürerek muvazaa nedeni ile payı oranını da iptali ile adına tescili­ne karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, müvekkili, davacı ve anneleri aralarında yaptıkları bir miras taksimi sonucu İstanbul’daki taşınmazların da davacıya verildiği­ni, davacının Hayat sigortası yapıldığını, bir kısım nakit ödendiğini, ara­dan da 9 yıl geçtiğini bildirip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının annesine satış için vekalet verdiği, satışın iradi yapıldığı ve taşınmazların taraflar arasında taksim edildiği, muva­zaa bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde duruşmalı olarak temyiz edilmiş olmakla

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve pay oranında tescil isteğine ilişkindir.

Dosya içeriği, toplanan delillerden dava dilekçesinde yazılı dava konusu taşınmazların 7.7.1994 tarihli akitle davacının annesi Şaziye’ye verdiği vekaletname ile davalıya satış yolu temlik edildiği görülmekte­dir. Anılan temlikte, vekilin kendi adına olan taşınmazlarla birlikte diğer miras bırakan Rıfat’tan gelen miras paylarının da temlik konusu yapıldı­ğı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçek-ten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebi­lirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenek­leri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olay ve tüm dosya içeriği yukarıda açıklanan ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde davalıya yapılan temliklerin bedelsiz ve muvazaalı oldukları anlaşılmaktadır. Esasen mahkemenin de kabulü bu doğrultu­dadır. Diğer taraftan miras bırakanlar tarafından yapılan temlikte yuka­rıda açıklandığı üzere bir paylaştırma yapıldığını kanıtlayan bir olgu mevcut değildir. Ayrıca, temliki işlemlerin tarafların anlaşmalarına uy­gun biçimde gerçekleştirildiği savunması da kanıtlanamamıştır.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken ya­nılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere reddi doğru değildir. Dava­cı vekilinin bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir.

Kabulü ile kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

“l.HD.05.10.2004 tarih 2004/6134 Esas 2004/10611 Karar”

Davalılar, zamanaşımı süresinin geçtiğini, vekaletnamenin mirasbırakanın iradesine uygun şekilde kullanıldığını, satışın gerçek olup bedelin mirasbırakana elden ödendiğini, dava konusu taşınmazın esasen ilk olarak mirasbırakanın annesi tarafından satın alındığını ve satış bedelinin bir kısmının mirasbırakanın dava dışı kardeşi İsmail Mef­tun tarafından ödendiğini, ancak adı geçenin kumar alışkanlığı olması nedeniyle taşınmazın mirasbırakan adına kayıtlandığını, daha sonra mirasbırakanın, dava konusu taşınmazın dava dışı İsmail Meftun’un oğ­lu olan davalı Volkan üzerine yapılmasını istediğini, bu taşınmaz için dava dışı İsmail Meftun’un mirasbırakana bir miktar daha para ödediği­ni belirtip davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, mirasbırakanın son ikametgah mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle verilen yetkisizlik kararı Dairece, davanın taşınma­zın aynına ilişkin iptal tescil, olmadığı taktirde tazminat isteğine ilişkin olup, işin esasının incelenmesi gereğine değinilerek bozulmuş; mahke­mece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1926 doğumlu mirasbırakan Rukiye Muhterem G.’in 11.07.2010 tarihinde ölümü üzerine davacı oğlu Mehmet Kaya G. davalı kızı Oya A. ile dava dışı kızı Selen B.’nin mirasçı kaldıkları, dava konusu 1721 ada 11 parsel sayılı taşınmazda bulunan 2 no’lu bağımsız bölümün tamamı mirasbırakan Rukiye Muhterem Genç adına kayıtlı iken Bakırköy 18. Noterliğinin 31.10.1997 tarih 25803 yev­miye no’lu vekaletnamesine istinaden mirasbırakanın vekili olan davalı kızı Oya A. tarafından vekaleten hareketle taşınmazın çıplak mülkiyeti­nin davalı Volkan Ü.’a satış yoluyla temlik edildiği, mirasbırakan üze­rinde bırakılan intifa hakkının 31.08.2005 tarihinde terkin edildiği, ta­şınmazın 12.06.2009 tarihli satış işlemiyle dava dışı Hayrettin K.’a temlik edildiği, eldeki davanın iptal tescil, olmadığı taktirde tazminat isteğiyle 22.07.2011 tarihinde açıldığı, aşamalarda tazminat isteği olarak devam ettirildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet akdini düzen­leyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların kar­şılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülü­ğünden doğar.

6098 s. Türk Borçlar Kanununda (TBK) sadakat ve özen borcu, veki­lin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. madde­sinde aynen; “Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.

Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi ge­reken davranış esas alınır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, ve­kil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekâletin kapsamı, söz­leşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir. (TBK’nin 504/1) Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırla­rı içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur. Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı et­mek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem ya­pan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur. Bu so­rumluluk BK’de daha hafif olan işçinin sorumluluğuna kıyasen belirlenir-

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Ka­nunu’nun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin veka­let görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı söz­leşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kul­lansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor ve­ya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK’nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu ola­rak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdı­ğından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Davacının muris muvazaasına ilişkin talebine gelince;

Uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan mu­vazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz ko­nusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak iste­diği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak sure­tiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 237., (Borçlar Kanununun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Mirasbırakanın ölüm tarihine göre terekesi elbirliği mülkiyetine ta­bidir. Terekeye karşı yapılan mülkiyetten kaynaklanan haksız fiil niteli­ğindeki muris muvazaası ve el atmanın önlenmesi gibi davaların dışında vekalet görevinin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik vs. gibi davalarda terekeyi temsil eden tüm mirasçıların bir arada hareket etmek suretiyle davayı birlikte açmaları, ayrıca, mirasçılardan birisinin terekeye iade şeklinde dava açması halinde de tüm mirasçılarının davada muvafakatlarının sağlanması, aksi takdirde terekenin atanacak temsilci marifetiyle davada temsil edilmesi ve yürütülmesi gerekeceği (T.M.K. 640 md.) tartışmasızdır.

Somut olayda, mirasbırakanın davacı ve davalı Oya dışında başkaca mirasçısının bulunduğu dosya kapsamı ile sabittir. Davacı tarafından, muris muvazaasının yanısıra vekalet görevinin kötüye kullanılması hu­kuksal nedenine de dayanıldığı nazara alındığında vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedeni bakımından mirasçı olmayan da­valı Volkan Ü.’a miras payı oranında açılan tazminat davasının dinlen­me olanağı yoktur. Öte yandan, tereke adına dava açılmadığına göre te­rekeye mümessil tayin edilerek yargılamaya devam edilmesi de pay ora­nında açılan davanın dinlenmesini olanaklı hale getirmez. Açıklanan ne­denle vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedeni yönünden davalı Volkan Ünal hakkındaki davanın reddine karar verilmiş olması bu gerekçe ve sonucu itibariyle doğrudur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazının reddine.

Mahkemece, mirasçı ve vekil sıfatını taşıyan davalı Oya’ya yönelik vekalet görevinin kötüye kullanılması ve her iki davalıya yönelik muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tazminat istekli eldeki davada, yukardaki ilkeler ışığında hükme yeterli bir araştırma ve inceleme yapıl­dığından söz etmek mümkün değildir.

Şöyle ki; her ne kadar davacı tarafça dava dilekçesi ve delil listesin­de tanık deliline dayanılmamış ve yetkisizlik kararının bozulmasından sonra bildirilen tanıklar da süresinde bildirilmediği gerekçesiyle mah­kemece dinlenilmemiş ise de, davacı tarafın başkaca dosyalara delil ola­rak dayandığı anlaşılmakta olup; davacı tarafça delil olarak bildirilen Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/486 Esas, Bodrum 2. Asli­ye Hukuk Mahkemesinin 2011/329 Esas, Salihli 1. Asliye Hukuk Mah­kemesinin 2011/501 Esas, Bakırköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/358 Esas sayılı dosyalarının getirtilerek eldeki dava ile birlikte ince­lenmesi ve o dosyalarda toplanan delillerin ya da dinlenen tanık beyan­larının eldeki davaya etki edip etmediği irdelenerek varılacak sonuç çer­çevesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davacının değinilen yönden yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davacı vekili için 2.540.00. TL. duruşma vekâlet ücre­tinin temyiz edilen davalılardan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“LHD,18.02.2020 tarih 2 0171752 Esas 2020/1035 Karar”

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Samsun Asliye 4. Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 30.3.1998 gün ve 1993/686, 1998/151 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine,

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 14.9.1998 gün ve 1998/8253 /9008 sayılı ilamı;

Davacı, dava dilekçesinde davanın dayanağını oluşturan tüm olay­ları bildirmekle yükümlüdür. (HUMK.179/l.md.) Aynı Kanun#un 74 ve

Hemen belirtmek gerekir ki, hakim yukarıda değinildiği gibi davacı­nın bildirdiği maddi olaylar ve son istekle bağlı ise de, HUM.K.nun 76. maddesi uyarınca ileri sürülen maddi olaylarda hangi hukuki sebebe göre karar vereceğini tayin ve takdir etmek durumundadır. Başka bir anlatımla maddi olgu ve olayları bildirmek yanlara, bildirilen bu olay ve olgulara göre hukuki nitelendirmeyi yapmak uyuşmazlığı çözüme ulaştıracak ka­nun hükmünü bulup, uygulamak hakime aittir. Öyleki, hukuki sebep yan­lış gösterilmiş veya hiç gösterilmemiş olsa dahi hakim tarafından en uy­gun hukuki sebebin bulunması ve ona göre karar verilmesi gerekir.

Öte yandan, bir davada dayanılan maddi olaylar için birkaç hukuki sebebin bir arada gösterilmesinde ilke olarak Usul ve Yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Hukuki sebeplerden bir tanesinin diğer hukuki sebebin incelemesine olanak verir niteliği bulunduğu sürece önem ve lüzum derecesine göre, birden fazla hukuki sebep aynı davada inceleme ve araştırma konusu yapılabilir. Nitekim, Yargıtay İçtihatları bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır. Somut olaya gelince, davacı vekalet aktinin kötüye kullanılması ve muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayanarak iptal tescil isteminde bulunmuştur.

Bilindiği üzere Borçlar Kanununun temsil ve vekalet bağıtını düzen­leyen hükümlerine, göre vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların kar­şılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülü­ğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2 maddesinde vekil, müvekki­line karşı vekaleti hüsnü niyetle ifa ile mükelleftir hükmüne yer verilmiş­tir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altında­dır. Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hü­küm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içeri­sinde kâlsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur. Hatta malik

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi Medeni Kanunun 3. mad­desi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kul­landığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağ­men bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kâlır, vekil ile sözleşme ya­pan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne varki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor ve­ya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, Me­deni Kanunun 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonu­cu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (re’sen) göz önünde tutul­ması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü ni­yet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilim­sel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Öte yandan, uygulamada ve öğretide muris muvazaası olarak ta­nımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf vasıflı) muvazaa tü­rüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yap­mak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacım gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözeşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih V2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme taraflarm gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 634, Borçlar Kanununun 213 ve Tapu Kanununun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğun­dan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mi-

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, yanların gösterecekleri tüm delillerin toplanıp, yukarıdaki ilkeleri karşılayacak biçimde araştırma yapılması ve sonucu­na göre bir karar verilmesi gerekirken, noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir gerekçesiyle bozula­rak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosya daki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle davanın dayanağını oluşturan maddi olayları (vakıaları) bildirmek da­vacıya, bildirilen bu olaylara bağlı kâlmak suretiyle hukuki nitelendir­meyi yapmak uygulanacak en uygun kanun hükmünü veya kuralı tespit edip uyuşmazlığı çözüme ulaştırmak hakime aittir. Değinilen bu usul kuralı, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 74, 75, 76 ve 179. mad­delerine buyurucu hükümleri gereğidir.

Bunun yanında davacının birbirleri ile bağdaşdıkları takdirde bir­den fazla dava sebebine ait olayları bir dava içerisinde göstermesini ya­saklayan bir kanun hükmü de yoktur. Bu takdirde hakim bildirilen bu dava sebeplerini aynı dava içerisinde en uygun sıralama ile araştırma ve inceleme konusu yapabilir. Ne var ki bu dava sebeplerinden birinin var­lığı halinde ötekisinin bulunması olanaksızsa bir dava içerisinde bildir­meleri iddianın inandırıcılığı ve davanın ciddiyeti ile bağdaşmaz.

Öte yandan gerçek iradesinin tespiti bakımından miras bırakan tarafın­dan yapılan başka temlikler hakkında Samsun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi­nin 993/701 sayılı dava dosyasındaki delillerin değerlendirilmesi, gerektiğinde her iki dosyasının birleştirilmesi gerekirken bu yön göz ardı edilmiştir.

Kötüye kullanıldığı ileri sürülen 25.10.1988 tarih 026664 sayılı veka­letnamenin, miras bırakan davacı ve dava dışı paydaş tarafından müşte­reken verildiği, vekilinin bu vekaletnameye dayanarak davacı ve dava dışı paydaşın paylarını üçüncü kişilere aynı tarihlerde devrettiği halde o temliklere itiraz edilip edilmediği üzerinde hiç durulmamış vekilin yap­tığı tüm temlikler hakkında taraflardan bilgi alınıp belirlenen olgu ve toplanan tüm deliller bir arada değerlendirilerek gerçekten vekaletin kö­tü kullanılıp kullanılmadığı tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır.

Tanıklarca emekli maaşı aldığı bildirilen miras bırakanın ne kadar emekli maaşı aldığı merciinden sorulup değerlendirilmemiş, miras bıra­kanın kira ve buna benzer gelirlerinin bulunup bulunmadığı araştırıl­mamış böylece miras bırakanın taşınmazını satma ihtiyacı içerisinde olup olmadığı mirasçısından mal kaçırmak amacıyla hareket edip etme­diği saptanmamıştır.

Hal böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca benimsenen özel daire bozma kararına uyularak öncelikle yukarıda değinilen noksanlıkların tamamlanması, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi, ileri sürülen dava sebeplerinden hangisinin sübut bulduğunun belirlenmesi ve sonu­cuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi Usul ve Yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA oyçokluğu ile)

“HGK.17.03.1999 tarih 1999/1-159 Esas, 1999/147 Karar”

Burada önemli olan murisin tüm mirasçılara karşı sağladığı hak ve menfaatler eksiksiz bir şekilde araştırılıp murisin tüm mirasçıların hak dengesini gözeten hakkaniyete uygun kabul edilebilir adil bir paylaşım yapıp yapmadığının tespiti gerekir. Eğer böyle bir paylaşım yapılmış ise de bu durumda muris tarafında sağlığında daha az hak ve imkan verilen mirasçıların diğer mirasçıya yani muris tarafından kendisine daha çok hak ve imkan tanınan mirasçıya muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescili davası açma imkanı olmayacak ve 01/04/1974 gün ¥2 Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararının uygulanması da mümkün olmayacaktır. Bu aynı zamanda murisin sağlığındaki kişisel tercihlerine saygı duyulması zorunlululuğunun da bir sonucudur.

Muris muvazaası”; gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınma­zını devretmek isteyen miras bırakanın, mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak iste­diği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede, iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak sure­tiyle devretmesidir. Görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradesini yansıtmadığından, gizli bağış sözleşmesi ise yasal şekil şartlarını taşıma­dığından bu tür sözleşmeler geçersizdir.

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, mirasbırakan babaları Muzaffer S/un 257 ada 16 parseldeki 4 nolu bağımsız bölümü davalı eşi Emine ve davalı kızı Berrin’e satış suretiyle temlik ettiğini, ancak asıl amacının bağış olduğunu, temlikin mirastan mal ka­çırma amaçlı, bedelsiz ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir.

Davalı Emine, mirasbırakanın 42 yıllık eşi olduğunu, evlendiğinde 12 ve 16 yaşlarında olan davacılara mirasbırakanın ölene dek destek olduğunu, davacı oğulla­rına iş kurduğunu ve dükkan satın aldığını, davacıların maddi durumlarının çok iyi olduğunu, kendisinin ise halen oturmakta olduğu dava konusu ev haricinde hiç bir mal varlığının bulunmadığını, mirasbırakanın ekonomik durumunun iyi olmadığı dönemde bankada bulunan kendi birikimi olan parasım murise verdiği bunun karşı­lığında da mirasbırakanın dava konusu taşınmazı kendisine ve davacı kızına sattığı­nı, mal kaçırma amacının ve muvazaanın bulunmadığını, mirasbırakanın tüm mi­rasçılarına hak dengesini gözetir şekilde temliklerde bulunduğunu belirterek dava­nın reddini savunmuş, diğer davalı Berrin davaya cevap vermemiştir.

Karar, davalı Emine vekili ve davalı Berrin tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Zeynep Akın E.’ün raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapılarak ka­rar verilmiştir. Davalı Emine ve davalı Berrin’in yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 1.268,71 TL. bakiye onama ha rcının temyiz eden davalılardan almmasıne, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD .17.02.2020 tarih 2016/14917 Esas 2020/974 Karar”

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil-tenkis davası sonunda, yerel mahkemece tapu iptali ve tescil isteğinin reddine, tenkis talebinin kabulüne ilişkin olarak verilen karar taraflarca yasal süre içerisinde tem­yiz edilmiş olmakla dosya incelendi,; Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tescil olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, miras bırakan tarafından yapılan temlik ile saklı pay kurallarının ihlal edildiği gerekçesiyle tenkis davasının kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; tarafların ortak miras bırakanı olan Z.G./nün 05.05.2011 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak eşi olan davalı H. ile oğlu olan davacı I.yanı sıra, dava dışı çocukları O..ile İ/i bıraktığı, murisin maliki olduğu 451 ada, 2 parsel sayılı avlulu ahşap ev

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 (TBK 237) ve Tapu Ka­nunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulun­duğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile ge­çersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenek­leri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; davacı miras bırakan Z.nın oğlu davalı ise eşi­dir. M. davalı ve oğlu O.ile birlikte yıllarca dava konusu evde birlikte yaşadıkları, bakımının davalı eşi tarafından üstlenildiği, tüm sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarının davalı tarafından karşılandığı, kanser tedavisi

Hemen belirtilmelidir ki; satışa konu edilen bir malın devrinin belir­li bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. S.bir başka ifade ile malın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp, belirli bir hizmet ya da emek de olabileceği kabul edilmelidir. (HGK’nun 29.04.2009 gün 2009/1- 130 S.K.) Esasen, yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuk­sal nedenine dayalı olarak açılan davaların dayanağını teşkil eden 01.04.1974 gün, 72 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında miras bırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilir­liğinin kabulü gerekir. Başka bir ifade ile murisin iradesi önem taşır.

Yukarıda değinilen somut olgular, açıklanan ilkeler çerçevesinde de­ğerlendirildiğinde miras bırakanın gerçek irade ve amacının diğer mirasçı­lardan mal kaçırma olmadığı, kendisine yıllarca bakan eşine minnet duygu­su ile temlikin gerçekleştirildiği, satış işleminin muvazaalı olarak gerçekleş­tirilmediği kabul edilmek suretiyle muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil isteğinin kabul edilmemesinde bir isabetsizlik yoktur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde görülmediğinden Reddine,

Davalının temyizine gelince; satış yolu ile yapılan temlikler nede­niyle tenkise hükmedilemeyeceği, ancak bağışlarda tenkis talep edilebi­leceği kuşkusuzdur. Hal böyle olunca tenkis isteğinin de reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar ve­rilmesi doğru değildir.

Kabule göre de murisin 05.05.2011 tarihinde öldüğü, eldeki davanın 26.06.2012 tarihinde ölümden itibaren bir yıl geçtikten sonra açıldığı, 4721 sayılı yasanın 571. maddesinde belirtilen bir yıllık sürenin hak dü­şürücü süre olup Mahkeme tarafından resen dikkate alınması gerektiği halde bu konuda herhangi bir araştırma yapılmaksızın işin esasının ince­lenerek yazılı şekilde karar verilmesi de isabetsizdir.

Davalının, temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıkla­nan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’nm 428.maddesi uyarına BOZULMASINA

Davalı, iyiniyetli alıcı olduğunu belirterek davanın reddini savun­muştur.

Mahkemece, kayıt maliki davalının kötü niyetinin ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1929 doğumlu Kamile K/nin 14.05.2010 tarihinde ölümü ile geride mirasçı olarak davacı kızları Yük­sel, Hatice, Makmule, kendisinden önce ölen oğlu Ahmet’ten olan dava dışı torunları Kamile, 1980 doğumlu Sadık ile dava dışı eşi 1931 doğum­lu Sadık’ı bıraktığı, dava dışı 1931 doğumlu Sadık’ın yargılama aşama­sında 01.08.2014 tarihinde öldüğü, mirasbırakanın Honaz Noterliği’nin 26.09.2005 tarih ve 6051 yevmiye nolu vekaletnamesi ile 183 ve 616 parsel sayılı taşınmazlarını dilediği kişiye satış yetkisini içerir şekilde 1980 do­ğumlu Sadık’ı vekil tayin ettiği, vekilin anılan vekaletnameye istinaden 183 ve 616 parsel sayılı taşınmazları 20.04.2010 tarihinde davalı Mehmet Zeybek’e satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, maddi olayları bildirmek taraflara HMK.’nun 33. maddesi hükmü uyarınca hukuki nitelendirmeyi yapıp, uygulanacak kanun maddesini bularak olaya tatbik etmek hakimin gö­revidir.

İddianın ileri sürülüş biçimi ve içeriğinden, davacıların ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması ve muris muvazaası hukuksal ne­denlerine dayanarak miras payları oranında iptal-tescil istedikleri gö­rülmektedir.

Mitas bırakanın ölüm tarihine göre terekesi elbirliği mülkiyetine ta­bidir. Davacı dışında başkaca mirasçıların bulunduğu dosya kapsamı ile sabittir. Terekeye karşı yapılan mülkiyetten kaynaklanan haksız fiil nite­liğinde ki muris muvazaası ve elatmanın önlenmesi gibi davaların dışın­da vekalet görevinin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik vs. gibi davalarda terekeyi temsil eden tüm mirasçıların bir arada hareket etmek suretiyle

Somut olayda, davacılar tarafından ehliyetsizlik ve vekalet görevi­nin kötüye kullanılması hukuki sebeplerine dayalı olarak pay oranında açılan davanın dinlenme olanağının bulunduğu söylenemez.

Öte yandan, tereke adına dava açılmadığına göre terekeye mümessil tayin edilerek yargılamaya devam edilmesi de pay oranında açılan da­vanın dinlenmesini olanaklı hale getirmez.

Ne var ki, mahkemece 14.10.2010 tarihli celsede davacılar vekiline mirasbırakan Kamile Kökdere’nin terekesine temsilci atanması için yetki ve süre verilmiş, Honaz Sulh Hukuk Mahkemesi 2011/18 Esas, 2011/188 Karar sayılı kararı ile de dava konusu miras ortaklığına Av. Halil Aksu’­nun tereke temsilcisi olarak atanmıştır.

Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 11.04.1990 gün ve 1990/1-152, 1990/236 sayılı kararında vurgulandığı gibi, davada dayanı­lan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nedenin bir arada göste­rilmesinde ilke olarak usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Hukuki se­beplerden bir tanesinin diğer hukuki sebebin incelenmesine olanak verir niteliği bulunduğu sürece önem ve lüzum derecesine göre birden fazla hukuki sebep aynı davada inceleme ve araştırma konusu yapılabilir.

Ne var ki; dayanılan nedenlerden birinin ehliyetsizlik olması halin­de kamu düzeniyle ilgili bulunması ve ehliyetsizliğin saptanması halin­de öteki nedenlerin incelenme gereğinin ortadan kalkacağı hususları dikkate alındığında öncelikle bu neden üzerinde durulması gerektiği kuşkusuzdur.

Bilindiği üzere, davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve so­nuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gü­cü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yü­kümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Türk Medeni Kanununun (TMK) “fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiille­riyle hak edinebilir ve borç altına girebilir” biçimindeki 9. maddesi hük­müyle şahsın hak elde edebilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlanmış. 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşu­lu olarak ayırtım gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek “ayırt etme

Hemen belirtmek gerekir ki, TMK’nin 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesi­nin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından, karşı tarafın iyiniyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. Bu ilke 11.06.1941 tarih 4/21 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da aynen benim­senmiştir.

Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması kişiye eylem ve iş­leme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen Medeni Kanunun 409/2. maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bi­lirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında; bir kimsenin ehliyetinin tespitinin şahıs ve mal­varlığı hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar bü­yük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar. Ne var ki; dayanılan ne­denlerden birinin ehliyetsizlik olması halinde kamu düzeniyle ilgili bu­lunması ve ehliyetsizliğin saptanması halinde öteki nedenlerin incelen­me gereğinin ortadan kalkacağı hususları dikkate alındığında öncelikle bu neden üzerinde durulması gerektiği kuşkusuzdur.

Öte yandan; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak ta­nımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağış­lamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede ira­desini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açık­lamak suretiyle devretmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin ger­çek yönünün diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlı­ğa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendiril­mesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin ge­lenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mi­ras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bu­lunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılma­sında zorunluluk vardır.

Hal böyle olunca, mirasbırakan Kamile K.’nin vekaletname ve tem­lik tarihlerinde hukuki işlem ehliyetinin bulunup bulunmadığı konu­sunda Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulundan rapor alınması, ehliyetsiz olduğunun anlaşılması halinde, terekenin elbirliği mülkiyetine tabi olduğu ve Türk Medeni Kanununun 702/4 maddesi hükmünün el­deki istek bakımından uygulama yeri bulunmadığı gözetilerek ehliyet­sizlik sebebiyle pay oranında açılan davanın reddine; mirasbırakanın ehliyetli olduğu saptanır ise vekalet görevinin kötüye kullanılması hu­kuksal nedenine dayalı olarak pay oranında açılan davanın dinlenme olanağının bulunmadığı gözetilerek muris muvazaası iddiası yönünden inceleme yapılarak hâsıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir­ken yanılgılı değerlendirme ve noksan soruşturma ile yazılı olduğu üze­re hüküm tesisi doğru değildir.

“l.HD.19.02.2020 tarih 2016/15898 Esas 2020/1093 Karar”

Davacılar, miras bırakan F.. K./in ehliyetsiz olduğu dönemde ma­liki bulunduğu 244 ada 1 parsel sayılı taşınmazdaki 1 ve 2 nolu bağım­sız bölümlerdeki %’şer paylarını bağış suretiyle davalı T.. M..ne temlik ettiğini, murisin hulus ve saffetinden faydalanılarak, kandırılması su­retiyle devrin yapıldığını, miras bırakanın kızı Seçil’in kardeşlerine duyduğu husumet nedeniyle mirasçıdan mal kaçırmak için murise baskı yaptığını ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline, olmadığı taktirde tenkisine karar verilme­sini istemişlerdir.

Birleşen davada davacılar, miras bırakan F.. K./in 01.09.1987 tarihli gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile bedelini ödeyerek üçüncü kişiden satın aldığı 1620 ada 160 parsel sayılı taşınmazdaki 4 nolu (imarla 2464 ada 19 parseldeki 4 nolu) bağımsız bölümün kızı davalı Ümmühan adına devrini sağladığını, davalının da 09.09.1987 tarihinde mirastan feragat sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin davalının murisi kandırıp yönlen­dirmesi ile mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla yapıldığını, saklı payının ihlâl edildiğini ileri sürerek mirastan feragat sözleşmesinin iptaline, ta­şınmazın terekeye dahil edilmesine, tapu kaydının iptali ile mirasçılar adına payları oranında tesciline, olmadığı taktirde tenkisine karar veril­mesini istemiştir.

Davalı T.. M.., dava konusu taşınmaz paylarının bağışı ve vekâlet­namenin tanzimi tarihinde murisin fiil ehliyetine haiz olduğunu, iddiala­rın doğru olmadığını davalı Ümmuhani, dava konusu 4 nolu bağımsız bölümün satış bedelini muris ödediği için mirastan feragat sözleşmesi imzaladığını, muvazaanın söz konusu olmadığını, saklı payın ihlal edil­mediğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, asıl davaya konu çekişmeli taşınmaz paylarının temliki ve vekâletnamenin tanzimi tarihlerinde murisin fiil ehliyetini haiz oldu­ğunun Adli Tıp Kurumu raporu ile belirlendiği, davacıların saklı payla­rının zedelenmediği, birleşen davadaki davacı iddiasının sabit olmadığı,

Karar, asıl ve birleşen davanın davacıları tarafından süresinde du­ruşma istemli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 28.01.2014 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz edenler vekili Avukat S.. İ.. ile temyiz edilenler vekili Avukat H.. Ç..geldiler duruşma­ya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz di­lekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açık­lamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bila­hare Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle, miras bırakanın vekâletnamenin tanzimi ve akit tarihlerinde hukuki ehliyeti haiz olduğu Adli Tıp Kurumundan alınan raporla sap­tanmak, asıl davada temlikin bağış, birleşen davada gizli bağış olduğu, bu tür temlikler bakımından 01.04.1974 tarihli, ¥2 sayılı İçtihadı Birleş­tirme Kararının uygulanmayacağı ve davacıların saklı paylarının da ze­delenmediği gözetilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru olduğuna göre, davacıların temyiz itirazı yerinde değildir. Red- diyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

“l.HD.28.01.2014 tarih 2013/4529 Esas 2014/1150 Karar”

Davalı Vekili, akit tarihinde davacıların mirasbırakanının hukuki ehliyeti haiz olduğunu, iradi olarak temliki bizzat kendisinin yaptığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, birkısım davacıların davadan feragat ettikleri, ehliyet­sizlik ve hile sebebine dayalı tapu iptali ve tescil davalarında tüm miras­çıların davada yer almaları gerektiği, davadan feragat eden davacıların davaya devam edemeyecekleri ve taraf teşkili sağlanamayacağı gerekçe­siyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan Beşir’in kayden maliki olduğu dava konusu 3804 parsel sayılı taşınmazı 11.08.1967 tari­hinde davalı İ. Hayırlar Yaptırma Ve Koruma Derneği’ne bağış suretiyle devrettiği, mirasbırakanın 02.02.1997 tarihinde öldüğü ve geriye davacı çocukları Adnan ve Necla ile 1982’de ölen oğlu Muzaffer’den olan torun­ları davacılar İbrahim Bülent, Ayşe Belma ve Zeynep Belkıs ile 1987’de ölen oğlu Memet’ten olan torunları davacılar Nuran, Nurittin, Ümran, Fahrettin, Sabahattin ile 2011 yılında ölen oğlu Mehmet Bisbah’ın eşi da­vacı Servet İrfan, Mehmet Bisbah’tan olan torunları davacılar Nihat, Necdet ve Abdullah Ekrem’in kaldığı, yargılama aşamasında davacılar Necla, Nihat, Nejdet, İbrahim Bülent, Ayşe Belma ve Zeynep Belkıs’ın davalarından feragat ettikleri, bir kısım davacıların ise davalarını geri aldıkları, 08.05.2014 tarihli 10. celsede, dosyanın davacı Nuran Dehni dışındaki davacılar yönünden tefrikine karar verilip 13. celse bu tefrik kararından rücu edildiği, ancak tefrik kararı sonrası bu davacılar bakı­mından davanın 2014/560 E sayısı üzerinden devam ettiği, davacılar Nu­ran, Sabahattin ve Fahrettin vekilinin yargılama aşamasında dava konu­su devre ilişkin resmi senetteki mirasbırakan imzasının sahte olduğu id­diası ile dava sebebini sahtecilik hukuksal nedeni olarak ıslah ettikleri, 19.03.2015 tarihli 14. celse davadan feragat eden mirasçılar bulunduğun­dan davacı tarafa muris Beşir’in terekesine temsilci atanması için süre verildiği ve İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/4 E – 2015/9 K sayılı tereke dosyasında Nuran Dehni’nin tereke temsilcisi olarak atandığı, ancak 15.10.2015 tarihli karar duruşmasında tereke temsilcisi atanmasına ilişkin dosyanın bekletici mesele yapılmasına iklişkin ara karardan rücu edilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, elbirliği halinde mülkiyet, yasa ya da ya­sada gösterilen sözleşmeler uyarınca, aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya bir hakka birlikte malik olma durumudur.

4701 sayılı TMK’nun 701-703 maddelerinde düzenlenen bu tür mül­kiyetin (ortaklığın) tüzel kişiliği olmadığı gibi, ortaklardan her birinin doğrudan doğruya bir hakkı da bulunmamaktadır. Mülkiyet, bir bütün olarak ortakların hepsine aittir.

Bu ilke, TMK’nun 701.maddesinde “Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallarına birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir” şeklinde düzenlenmiştir.

Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp herbirinin hakkı ortaklığa giren malların tamamına yaygındır. Bu itibarla elbirliği halinde mülkiyette, ortaklar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Bu nedenle de ortaklığın tasfiyesini isteme hakkı dışın­daki tüm işlemlerde ortakların oybirliği ile karar almaları ve birlikte ha­reket etmeleri zorunludur. Bu itibarla ortaklardan bir kısmının davadan feragatine, davayı geri almalarına ve takip etmemelerine de değer veri­lemeyeceği gibi bir kısım mirasçıların dava sebebini değiştirmeleri de mümkün değildir.

Öte yandan, İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/4 E – 2015/9 K sayılı tereke dosyasında mirasbırakan Beşir terekesine Nuran Dehni’nin tereke temsilcisi atanmakla mirasçıların davayı takip yetkisi­nin sona erdiği ve bir kısım mirasçının feragatine, davayı geri almalarına değer verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Ayrıca, mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan bir kısım mirasçı için tefrik kararı verilmiş olması da isabetli değildir.

Hemen belirtilmelidir ki, mirasbırakanın davalı derneğe taşınmaz devrinin bağışlama yoluyla yapıldığı ve 1/4/1974 tarih 72 sayılı İBK’nın olayda uygulanma yeri bulamayacağı kuşkusuzdur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 11.4.1990 gün ve 1990/1-152, 1990/236 sayılı kararında vurgulandığı gibi, davada dayanılan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nedenin bir arada gösterilmesinde ilke olarak usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Hukuki sebeplerden bir ta-

Dayanılan nedenlerden birinin ehliyetsizlik olması halinde ise, kamu düzeniyle ilgili bulunması ve ehliyetsizliğin saptanması halinde öteki ne­denlerin incelenme gereğinin ortadan kalkacağı hususları dikkate alındı­ğında öncelikle bu neden üzerinde durulması gerektiği kuşkusuzdur.

Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve so­nuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gü­cü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yü­kümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Medeni Kanunun ” fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir ” biçimindeki 9. maddesi hükmüyle hak elde ede­bilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlamış. 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile er­gin (reşit) olmayı kabul ederek ” ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olma­yan bir ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.^/z hükmünü getirmiştir.

“Ayırtım gücü” eylem ve işlev ehliyeti olarak ta tarif edilerek aynı yasanın 13. maddesinde “yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hasta­lığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk yada bunlara benzer sebeplerden biriyle ak­la uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir. Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır.

Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Kanununun 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir ira­desinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından kar­şı tarafın iyiniyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. (Yargıtay İçtihadı Bir­leştirme Kararı 11.06.1941 tarih 4/21)

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında bir kimsenin ehliyetinin tespitinin şahıs ve mame­lek hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar. Bu durumda, tarafların göste­recekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen

Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması kişiye eylem ve iş­leme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen Medeni Kanunun 409/2 maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bi­lirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

Somut olayda, ehliyet yönünden yukarıda açıklanan ilkeler ve yasa hükümleri çerçevesinde bir inceleme yapılmamıştır.

O halde, taraflar arasındaki çekişmenin sıhhatli bir çözüme kavuştu­rulabilmesi bakımından hukuki ehliyetsizliğin kamu düzeni ile ilgili ol­duğu göz önüne alınarak önemine binaen öncelikle incelenmesi, tarafla­rın bu yönde bildirecekleri tüm delillerin toplanması, varsa miras bıra­kana ait sağlık kurulu raporları, hasta müşahade kâğıtları, reçeteler vs. istenmesi, tüm dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderilmesi, akit tarihin­de miras bırakanın ehliyetli olup olmadığı yönünde rapor alınması, ehli­yetli olduğunun anlaşılması halinde, davada dayanılan diğer hukuki neden olan hile iddiaları yönünden araştırma yapılması gerekeceği tar­tışmasızdır.

Hile (aldatma), genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunma­ya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hata da yanılma, hilede ise ya­nıltma söz konusudur. 6098 s. Türk Borçlar Kanununun (TBK) 36/1. (818 s. Borçlar Kanunun (BK) 28/1.) maddesinde açıklandığı üzere taraflardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmişse yanılma (hata) esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayılamaz. Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable şamil) olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Hal böyle olunca, davada tereke elbirliği mülkiyetine tabi olduğun­dan TMK’nun 64O.maddesi uyarınca atanan tereke temsilcisi huzuru ile davanın görülmesi, öncelikle ehliyetsizlik yönünden yukarıda belirtilen ilkeler ışığında gerekli araştırmanın yapılması, miras bırakanın temlik tarihinde ehliyetli olduğunun anlaşılması halinde, davada dayanılan di­ğer hukuki neden olan hile iddiaları yönünden toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek olayda hak düşürücü sürenin geçip geçmediğinin saptaması, davanın süresinde açıldığı saptanır ise, yukarı­daki ilkeler çerçevesinde işin esasının değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlen­dirme ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davacıların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hük­mün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz edenler vekilleri için 2.037’şer TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilenden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birli­ğiyle karar verildi.

“l.HD.11.06.2019 tarih 2016/2468 Esas 2019/3641 Karar”

Davacılar, hile, muvazaa, ehliyetsizlik ve sahtecilik hukuksal sebep­lerine dayalı olarak miras bırakanları tarafından davalıya temlik edilen 1252 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile miras bırakan adına tescili isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, tapu iptali ve tescil isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dava dilekçesinin içeriğinden ve iddianın ileri sürülüş biçiminden davacıların davada ehliyetsizlik hukuksal nedeni yanında muvazaa ve hile iddiasına da yer verdikleri anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davacı vekilinin HUMK.nun 151. maddesi anlamında imzası ile doğrulamadığı ve dava sebebini sınırlayan beyana da değer verme olanağı yoktur.

Bu durumda, davada ileri sürülen hile ve muvazaa iddialarının in­celeme ve araştırma dışı bırakılmış olması isabetsizdir.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçek-ten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebi­lirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amaan tesbiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenek­leri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin-

Diğer taraftan; hile, genel olarak bir kimseyi irade beyanında bu­lunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak, veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma ya­hut devamını sağlamak seklinde tanımlanır. Hata da yanılma hilede ya­nıltma söz konusudur. BK.nun 28/1 maddesinde açıklandığı üzere taraf­lardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltil­mişse hata esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayı­lamaz. Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kul­lanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable Şamil) olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Öte yandan, hile her türlü delille isbat edilebileceği gibi iptal hakkı­nın kullanılması hiç bir şekle bağlı değildir. Hilenin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluyla da kullanılabilir.

Hal böyle olunca, hile ve muvazaa iddiaları yönünden yukarıda açıklanan ilke ve olgular gözetilerek gerekli araştırmanın yapılması, so­ruşturmanın eksiksiz tamamlanması, sonucuna göre karar verilmesi ge­rekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir. Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerindedir.

Davacılar vekilinin temyizinin kabulü ile hükmün açıklanan neden­lerden ötürü HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.25.10.2004 tarih 2004/11093 Esas 2004/11916 Karar”

Buradaki zorunlu dava arkadaşlığının davanın üçüncü kişiye karşı açılması halinde olduğunun unutulmaması gerekir. Eğer muris, mirasçı­lardan birisi ile ölünceye kadar bakma akdi karşılığı olarak bu mirasçıya taşınmaz veya taşınmazlarını devir etmiş ve daha sonra bu mirasçının bakım borcunu yerine getirmediği iddiası ile dava açmış ise bu durum­da, doğal olarak dava açılan mirasçı davalı olmakla bu mirasçının da da­vacılar arasında yer alması zorunluluğu yoktur.

ikinci durumda ise; yani muris tarafından, sağlığında üçüncü kişiye veya mirasçıya karşı bakım borcunu yerine getirmediği iddiası ile bir dava açılmamış ise; bu durumda mirasçılar tarafından üçüncü kişi veya mirasçı aleyhine, bu kişinin murise karşı bakım borcunu yerine getirme­diği iddiası ile tapu iptal ve tescil davası açması hak ve yetkileri olmaya- caktır.Muris sağlığında böyle bir dava açmamış ise bakım borçlusunun borcunu yerine getirdiği kabul edilir.

“HGK.05.02.2003 tarih 2003/14-50 Esas 2003/3 76 Karar”

Muris sağlında bu yönde bir dava açmamasına karşı üçüncü kişinin, kendisine karşı bakım borcunu yerine getirmediğini, bu kişiye karşı dava açacağını beyan etmesine karşılık dava açmadan ölmüş ise, bu durumda mirasçıların üçüncü kişiye karşı dava açma hakları olacaktır, ancak bu­rada da yine zorunlu dava arkadaşlığı hükümleri uyarınca, mirasçıların tamamı birlikte dava açmak zorundadırlar. Mirasçıların tamamı dava açmamış bir tanesi veya bir kısmı dava açmış ise bu durumda mahkeme davayı hemen red etmeyecek, dava açan mirasçı veya mirasçılara dava açmamış olan tüm mirasçıların muvafakatlarının alınması veya miras şirketine mümessil tayini için dava açmak için kesin mehil vermeli, diğer tüm mirasçıların muvafakatleri alınır veya miras şirketine temsilci tayin edilir ise davaya devam edilir aksi taktirde dava şartı yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmelidir.

Burada mirasçıların dava açma hak ve yetkilerinin olmadığı da­vanın, üçüncü kişinin bakım borcunu yerine getirmediği iddiasına dayalı tapu iptal ve tescili davası olduğunu unutmamak gerekir.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan babaları Nurettin K/un 11963 parsel sayılı taşınmazını davalı oğlu Muharrem K.’a ölünceye kadar bakım akti ile temlik ettiğini, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı ol­duğunu ileri sürerek tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline, olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini istemiş­lerdir.

Davalı, iddiaların haksız ve yersiz olduğunu, son 8 yılını yatalak ge­çiren mirasbırakanın tüm bakımı ve ihtiyaçları ile ölümüne kadar kendi­sinin ilgilendiğini, mirasbırakanın mal kaçırma amacı bulunmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabu­lüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1933 doğumlu mirasbırakan Nurittin K/un 13.12.2014 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak dava­cı kızları Dudu,Gülzade,Nazmiye ile davalı oğlu Muharrem, dava dışı çocukları Fatime, Hüsnü,Zülfi ve oğlu Lütfi’den olma torunları Cevdet ve Süreyya’nın kaldığı, mirasbırakanın çekişme konusu 11963 parsel sa­yılı taşınmazını 01.03.1990 tarihinde davalı oğlu Muharrem’e ölünceye kadar bakma akdi ile devrettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) m. 611. mad­desinde düzenlendiği üzere ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. Başka bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, sözleşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme; bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gö­zetme yükümlülüğü altına girer. (TBK m. 614 (BK) m. 514).

Hemen belirtmek gerekir ki, bakıp gözetme koşulu ile yapılan tem­liki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım ala­caklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümü­ne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliği­ne etkili olamaz.

Miras bırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi için de, sözleşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile ko­şulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Somut olaya gelince; ölünceye kadar bakma akdi 01.03.1990 tarihin­de yapılmış olup, mirasbırakan 13.12.2014 tarihinde ölmüştür.Bu süre zarfında mirasbırakan tarafından bakılmadığı iddiasıyla herhangi bir dava açılmamıştır.Bu durumda davalının bakım borcunu yerine getirdi­ğinin kabulü zorunludur.

Öte yandan, dinlenen davacı tanıkları, davalının küçük yaştan itiba­ren böbrek hastası olduğunu, mirasbırakanın davalının hastalığı nedeni ile temliki yaptığını ifade etmişlerdir. Temlikin muvazaalı olduğundan söz edilebilmesi ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kara­rının uygulanabilmesi için murisin temliki mirasçıdan mal kaçırma ama­cıyla yaptığının kanıtlanması zorunludur. Ne var ki, dava konusu olayda mal kaçırma amacı ile temlikin yapıldığı iddiası kanıtlanmış değildir.

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanıl­gılı değerlendirme ve yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.17.02.2020 tarih 2016/16064 Esas 2020/985 Karar”

Davacılar ve asli müdahil, mirasbırakanları Muzaffer K.’in 747, 1100, 1036, 1930 ve 2371 parsel sayılı taşınmazlarını dava dışı Nurettin A.’a devrettiğini, Nurettin A.’ın bu taşınmazları davalıya temlik ettiğini; mirasbırakanın 505, 748, 751, 765, 1772, 4462, 4477 ve 1800 parsel sayılı taşınmazlarını da ölünceye kadar bakma akdi ile davalıya devrettiğini, temliklerin mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak ya­pıldığını ileri sürerek dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kayıtlarının miras payları oranında iptali ile adlarına tesciline karar ve­rilmesini istemişler, aşamada 06.04.2015 tarihli dilekçe ile 1930 parsel sayılı taşınmaz yönünden taleplerini bedele hasretmişlerdir.

Davalı, işlem tarihinde ekonomik durumunun iyi olduğunu, dava konusu bir kısım taşınmazı dava dışı Nurettin A.’dan bedelini ödeyerek satın aldığını, mirasbırakan ile kendisinin ilgilendiğini, ölünceye kadar bakma akdinin muvazaalı olmadığını, davacıların haksız olduklarını be­lirterek davanın reddini savunmuştur

Davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar Dairece, ”…Hal böyle olunca, hem asli müdahale talebinin hem de davanın reddine karar ve­rilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar veril­miş olması doğru değildir.” gerekçesiyle bozulmuş, bozmaya karşı dava­cılar ile asli müdahil vekili karar düzeltme istemiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakanın 20.06.1990 tari­hinde öldüğü, geride davalı oğlu Muzaffer; 2005 yılında ölen kızı Hür­müz’den olma torunlan davacılar Aynur, Erkan, Arzu, Çiğdem ve asli mü­dahil Nigar; 2007 yılında ölen kızı Zennure’den olma torunları davacılar Şengül, Zeynep, Emine, Mükerrem ve Birtan ile dava dışı Hüseyin, Ali, Fatma, Erdem, Tacettin, Nezaket, Saadettin, Ayşe ve Enver’in mirasçı olarak kaldığı, mirasbırakanın 1930, 2371, 1036, 1100 ve 747 parsel sayılı taşınmaz­larını 30.09.1986 tarihinde dava dışı Nurettin Aslan’a sattığı, Nurettin As- lan’ın da aynı taşınmazları 27.10.1987 tarihinde davalı Muzaffer’e temlik ettiği, mirasbırakanın 505, 765, 751, 748,1772, 4462,4477 ve 1800 parsel sayılı taşınmazları ile dava dışı 2 parça taşınmazını 14.08.1989 tarihinde davalı Muzaffer’e ölünceye kadar bakma akdi ile devrettiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, özellikle davacı tanıklarının beyanlarından mirasbırakanın mal satmaya ihtiyacının olmadığı, satış suretiyle dava dışı Nurettin’e devredilen taşınmazların hiç kullanılmadan davalıya dev-

Ayrıca, mirasçı olan bir davacının açtığı dava dosyasına, diğer bir mirasçının harcını yatırmak suretiyle dilekçe vererek (dava konusunun dışında davacının talebi ile aynı nitelikteki) talebini davalıya karşı ileri sürmesi 6100 sayılı HMK’da açıkça düzenlenmemişse de, bu talebi engel­leyen yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.

Değinilen hususlar karar düzeltme isteği üzerine bu defa yapılan in­celeme sonucu anlaşıldığından, davacılar ile asli müdahil vekilinin ye­rinde görülen karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairenin 26.09.2019 gün ve 2016/6140 Esas, 2019/4845 Karar sayılı bozma kararının ORTA­DAN KALDIRILMASINA, dosya içeriğine, toplanan delillere hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerel mahkemenin 30.12.2015 gün ve 2013/226 Esas, 2015/598 Karar sayılı kararının ONANMASINA, aşa­ğıda yazılı 25.20 TL. bakiye onama harcının temyiz eden davacılar ve asli müdahilden alınmasına, oy çokluğuyla karar verildi.

“l.HD.22.01.2020 tarih 2019/4759 Esas 2020/315 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil,tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı ve­kili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya ince­lendi, Tetkik Hakimi Selime S. T.’un raporu okundu, açıklamaları din­lendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakan babası Hilmi K.Tn 1107, 1323, 1109, 1108, 1487, 2556, 1462, 1924, 2497 parsel sayılı taşınmazlarını ölünceye kadar bakma akdi ile davalı eşi ve çocuklarına temlik ettiğini, yapılan işlemlerin mi­rastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu ka-

Davalılar, mirasbırakanın diyaliz hastası olup 2007 yılından itibaren kendileri tarafından bakıldığını, temlik edilen taşınmazlardan bir kısmı­nın satılarak mirasbırakanın borçlarının ödendiğini, mirasbırakanın baş­ka taşınmazlarının da bulunduğunu belirterek davanın reddini savun­muşlardır.

Mahkemece, iddiaların ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın red­dine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1936 doğumlu mirasbırakan Hilmi Koşar’ın 03.12.2012 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak da­vacı oğlu Celâli ile davalı oğulları Hayali, Fehmi ve davalı eşi Arife’nin kaldığı mirasbırakanın 24.01.2008 tarih ve 571 yevmiye no’lu ölünceye kadar bakma akdi ile 3, 53, 307, 1462, 2556 parsel sayılı taşınmazlardaki paylarını davalı oğlu Hayali’ye, 54, 55, 1487, 1924, 1746, 1109, 1108, 1107 parsel sayılı taşınmazlardaki paylarını davalı oğlu Fehmi’ye, 1323,2497 parsel sayılı taşınmazlardaki paylarını davalı eşi Arife’ye temlik ettiği, temlik edilen taşınmazlardan 3, 53, 54, 55, 1746 sayılı parsellerin dava tarihinden önce üçüncü şahıslara satıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği gibi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) m. 611. maddesinde düzenlendiği üzere ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşme­si, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. Başka bir anla­tımla ivazlı sözleşme türlerindendir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, söz­leşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme; bakım borç­lusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer. (TBK m. 614 (BK) m. 514).

Hemen belirtmek gerekir ki, bakıp gözetme koşulu ile yapılan tem­liki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım ala­caklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümü­ne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliği­ne etkili olamaz.

Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. En sade anla­tımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabilir. Böyle bir iddia karşısında, asıl olan tarafların akitteki ger­çek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır. (TBK m. 19 (BK m. 18)). Şa-

Miras bırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi için de, sözleşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile ko­şulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Somut olaya gelince; mirasbırakan ile davacı oğlu Celali arasında husumet bulunduğu, mirasbırakan Hilmi K/ın mal varlığının büyük bir kısmını oluşturan dava konusu taşınmazlan aynı akitle davalı oğulları ve eşine temlikinde bakıp gözetilme koşulunu değil de dava­cıdan mal kaçırma düşüncesini ön planda tuttuğu ve bu iradeyle iş­lemleri gerçekleştirdiği, mirasbırakanın temlik dışı kalan taşınmazla­rının değeri dikkate alındığında davalılara yapılan temlikler bakı­mından makul sınırın aşıldığı, bakım ve gözetim amacını taşınmazla­rının bir kısmını vermek suretiyle de gerçekleştirebileceği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.

Hâl böyle olunca; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ya­nılgılı değerlendirme ile reddedilmesi isabetsizdir.

Davacının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yolla­masıyla) 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428. mad­desi uyarınca BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,

“l.HD.20.01.2020 tarih 2016/14598 Esas 2020/253 Karar”

Dava muris muvazaası hukuksal nenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

………….. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, top­lumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün bulunup bulunmadığı, satış bedeli ile sözleşme tari­hindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasında­ki Beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan miras bırakan sağlığında hak dengesini gözeten kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yap­mışsa mal kaçırmadan söz edilemeyeceğinden olayda 01/04/1974 gün 72 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanamayacağı kuşku­suzdur. Hal böyle olunca, miras bırakandan tüm mirasçılarına intikal eden taşınır taşınmaz mallar ve haklar araştırmalı, tapu kayıtları ve var­sa öteki delil ve belgeler getirtilmeli, her bir mirasçıya nakledilen malla­rın ve hakların nitelikleri ve değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınmalı, böylece yukarıda değinilen anlamda bir kastının bulunup bu­lunmadığı açığa kavuşturmalıdır.

………….. Somut olaya gelince, dava konusu 111 parsel sayılı mik­tarlı taşınmazın miras bırakan tarafından davalıya ………………………………………………….  tarihinde. ölün­

ceye kadar bakma sözleşmesi ile temlik edildiği, murisin 1932 doğumlu olup 2000 tarihinde murisin eşinin de muris ten önce … tarihinde öldük­leri, murise davalı oğlunun baktığı, muris üzerinde 15 parsel taşınmaz ile 322 parsel taşınmazların bulunduğu, murisin sağlığında davalı aley­hine akde aykırılıktan bir dava da açmadığı anlaşılmaktadır.

Belirlenen olgular ve toplanan deliller yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde miras bırakanın mal kaçırmak amacı ile değil ölünceye kadar oğlu tarafından bakılmak amacıyla temlikte bu­lunduğu neticesine varılmaktadır.

Hal böyle olunca davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabul edilmiş olması doğru değildir diye yerel mahkeme kararı BOZULMUŞ olup, mahkeme önceki kararda direnmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk

“HGK.25.12.2012 tarih 201211-1057 Esas 2002/1110 Karar”

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı pay oranında ta­pu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece, muvazaa iddiasının ispat edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; kayden miras bırakan H.ye ait çekişme konusu 1929 ada 14 parsel 6 numaralı bağımsız bölüm muris tarafından intifa hakkı üzerinde bırakılmak suretiyle mirasçısı olan ye­ğeni davalı F.a 05.05.1983 tarihinde satış suretiyle devredildiği, davacı­nın anılan devrin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açtığı, murisin 10.09.2009 tarihinde öldüğü ve geride mirasçı olarak kardeşi H.Tn çocukları (yeğenleri) olan davacı S., davalı F.ve dava dışı A., A. F., R. ve M.’ın kaldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanununun 706, Türk Borçlar Kanununun 237 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bu­lunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile ge­çersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Somut olaya gelince, davanın kabulü halinde mirasçı sıfatı ile hak sa­hibi olacak A.ve A.in beyanlarından davalının devir tarihinde 17-18 yaşla­rında olsa dahi belirlenen satış bedelini murise ödediği, diğer tanık anla­tımlarına göre murisin SSK’dan emekli olabilmesi için prim borcu kadar para ödendiği, miras bırakanın satım bedelini düşük göstermesinin sebe­binin davalı F.ın murise bakmasından kaynaklanan minnet duyguları ol­duğu, her ne kadar miras bırakanın mal satma ihtiyacı olmadığı belirtilmiş olsa dahi murisin başka bir taşınmazını da 1994 yılında davacıya devret­miş olduğu davacı eşinin beyanından anlaşıldığına göre, temlikin mal ka­çırma ve muvazaalı olarak yapıldığını söyleyebilme olanağı yoktur.

Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, ya­nılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün (6100 sa­yılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.22.5.2013 tarih 2012/17140 Esas 2013/8240 Karar”

Dava; tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, miras bırakanın 2011 yılının Haziran ayında felç geçir­diği, işlerini göremez hale geldiği, davalının miras bırakanın evine ara sıra gelip bazı ihtiyaçlarını gidermesinin ölünceye kadar bakma akdinin karşılığı olarak değerlendirilemeyeceği, miras bırakanın felç geçirdikten sonraki bakım ve ihtiyaçlarının dava dışı kişiler tarafından yerine geti-

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; tarafların miras bırakanı N. G’ün hiç evlenmediği, çocuğunun bulunmadığı, şeker hastalığı sebebiyle gözlerinin iyi görmediği, 2011 yılının Haziran ayında felç geçirdiği, 15.03.1948 doğumlu olup bekar ve çocuksuz olarak 22.12.2011 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak davacılar ve dava dışı akrabalarının kaldı­ğı, Nail’in, 869 ada 374 parsel sayılı tek taşınmazını, komşusu olan üçün­cü kişi davalı D.. Z./a 21.09.2011 tarihinde ölünceye kadar bakma akdiy- le temlik ettiği, davacılar vekilinin; dava dilekçesinin dava başlıklı bölü­münde muvazaa sebebiyle tapu iptali tescil ibaresini kullandığı dava dilekçesinin içeriğinde, 30.03.2012 ve 19.06.2012 tarihli oturumlarda ise davalının ölünceye kadar bakma akdinin gereklerini yerine getirmediği­ni ileri sürerek iptal ve tescil isteğinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) m. 611. maddesine göre ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. (818 s. Borçlar Kanununun (BK) m. 511). Başka bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, sözleşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçir­me; bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer. (TBK m. 614 (BK) m. 514)).

Hemen belirtmek gerekir ki, bakıp gözetme koşulu ile yapılan tem­liki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım ala­caklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümü­ne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliği­ne etkili olamaz.

Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. En sade anla­tımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabilir. Böyle bir iddia karşısında, asıl olan tarafların akitteki ger­çek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır. (TBK m. 19 (BK m. 18)). Şa­yet bakım alacaklısının temliki işlemde bakıp gözetilme koşulunun değil de, bir başka amacı gerçekleştirme iradesini taşıdığı belirlenirse (örneğin mirasçılarından mal kaçırma düşüncesinde ise), bu takdirde akdin ivazlı (bedel karşılığı) olduğundan söz edilemez; akitte bağış amacının üstün

Miras bırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi içinde, söz­leşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Somut uyuşmazlıkta, miras bırakanın eşi ve çocuklarının bulunma­dığı, bekar olarak tek başına yaşadığı, şeker hastalığı sebebiyle gözleri­nin iyi görmediği ve 2011 yılının Haziran ayında felç geçirdiği, kendisine bakılması amacıyla komşusu olan davalıya çekişmeli tek taşınmazını ölünceye kadar bakma akdi ile temlik ettiği, davalının da bakım edimini yerine getirdiği, temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı yapılmadığı görülmektedir..

Kaldı ki miras bırakanın sağlığında bakım borçlusunun kendisine bakmadığı yönünde beyanda bulunmadığı gibi bu yönde akdin iptali isteğiyle dava da açmadığına göre mirasçıların bakım akdinin gerekleri­nin yerine getirilmediği iddiasıyla dava açma yetkileri de bulunmamak- tadır.(HGK’nun 05.02.2003 gün 2003/14-50E-2003/76K vb).

Bu durumda davacılar tarafından açılan davanın reddine karar ve­rilmesi gerekirken dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.10.02.2014 tarih 2013/16704 Esas 2014/1894 Karar”

Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacağın tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptâli ve icra inkâr tazminatına hükme- dilmesi; karşı dava ise davacıdan 256.928,07 TL SGK prim borcu ve diğer vergi borçlarının sözleşme gereği tahsili istemine ilişkindir.

Davacı ve karşı davalı F. Yapı Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili UYAP üzerinden 01.02.2019 tarihinde gönderilen dilekçesinde davadan ve tem­yizden feragat ettiklerini bildirmiştir.

Dosya kapsamında bulunan Antalya 13. Noterliği’nce düzenlenen 02.07.2015 tarihli 21943 yevmiye nolu vekâletnamede davacı-karşı davalı vekili Avukat Salih K.’ün davadan ve temyizden feragate yetkili olduğu anlaşılmıştır.

Davalı ve karşı davacı L. înş. Taahhüt Proje Tic. ve Tur. Ltd. Şti. ve­kili UYAP üzerinden 01.02.2019 tarihinde gönderilen dilekçesinde dava­dan ve temyizden feragat ettiklerini bildirmiştir.

Dosya kapsamında bulunan Antalya 15. Noterliği’nce düzenlenen 08.07.2015 tarihli 19741 yevmiye nolu vekâletnamede davalı-karşı davacı vekili Avukat Mehmet M. Ç.’nun davadan ve temyizden feragate yetkili olduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK’nın 311. maddesindeki düzenlemede feragatin ke­sin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı 310. maddesinde ise hüküm kesinleşinceye kadar her zaman davadan feragat edilebileceği düzen­lenmiştir. Hâl böyle olunca öncelikle hükümden sonra temyiz aşamasın­da davacı vekilince yapılan feragat beyanının değerlendirilmesi ve sonu­cuna göre bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı-karşı davalı vekili ve davalı- karşı davacı şirket vekilleri davalarından feragat ettiğinden feragat yö­nünden mahkemesince karar verilmek üzere bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılarak yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA, bozma sebebine göre tarafların temyiz itirazlarının bu aşamada incelen­mesine yer olmadığına, istinaf başvurusu nedeniyle alınan peşin harçla­rın istek halinde temyiz eden davacı-karşı davalıya geri verilmesine, ödediği temyiz peşin ve Yargıtay başvurma harçlarının istek halinde temyiz eden davalı-karşı davacıya geri verilmesine, 6100 sayılı HMK 373.

“15.HD.22.02.2019 tarih 20181523 Esas 2019/750 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, ortak mirasbırakan Ahmet H.’nun kayden malik bulun­duğu 288 ada 1 parsel sayılı taşınmazını kız çocuklarını mirastan mah­rum bırakmak amacı ile bedelsiz olarak davalı erkek çocuklarına devret­tiğini, yapılan işlemin muvazaalı ve diğer mirasçılardan mal kaçırma amaçlı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve miras payları oranında adla­rına tescili istemişlerdir.

Davalılar, satışın gerçek olup bedelini ödediklerini, muvazaa içer­mediğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, yapılan temlikin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muva­zaalı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar, Dai­rece; ” Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmaması­na göre, davalıların temyiz itirazlan yerinde değildir. Reddine. Ne var ki, davacılardan Sevim karardan sonra 07/03/2014 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğini bildirmiştir. Bilindiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı; 310. maddesinde ise, hüküm kesinleşinceye kadar her za­man davadan feragat edilebileceği hükümleri düzenlenmiştir. O halde, fera­gat yönünden bir karar verilmesi bakımından hüküm bozulmalıdır. ” gerek­çesiyle bozulmuş, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davacı Sevim Yardımcı yönünden feragat nedeniyle davanın red­dine, diğer davacılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla Tetkik Hakimi Ramazan İ.Tn raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapı­larak karar verilmiştir. Davalıların temyiz itirazı yerinde değildir. Reddi ile usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 135.232.94 .-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalılardan alınmasına oy çokluğuyla karar verildi.

Davalı, süresinde davaya cevap vermemiş, aşamada taşınmazların bir kısmını kendi kazanımları ile elde ettiğini, bir kısmının ise düğün hediyesi olarak temlik edildiğini, iddiaların yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, muvazaa olgusunun sabit olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1934 doğumlu mirasbırakan Arif Oraz’ın 08.04.2005 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak ilk eşi Hikmet’ten olma çocukları davacılar Hacı Mehmet, Hamm ve davalı İsma­il ile dava dışı ikinci eşi Zarifin kaldıkları, dava dışı üçüncü kişilerin zil­yetliğinde bulunan 227 ada 612 ve 225 ada 725 parsel sayılı tapusuz taşın­mazların haricen satım nedeni ile kadastro çalışmaları sırasında davalı adına tespit ve tescil edildiği, mirasbırakanm zilyetliğinde bulunan 227 ada 543, 227 ada 670, 227 ada 570, 244 ada 19,184 ada 11 parsel sayılı tapu­suz taşınmazları davalıya bağışladığını, 194 ada 61 sayılı tapusuz taşınma­zı ise sattığını açıklamak ve tespite muvafakat ettiğini belirtmek suretiyle taşınmazların davalı adına tespit ve tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, mirasbırakanın tapulu taşınmazları bakımından uygulanabilir nitelikte olup, tapusuz taşınmazlar menkul hükmünde olduğundan ve teslimle mülkiyet geçeceğinden, bu tür taşınmazlar bakımından 1974 tarihli İBK’nin uygulama alanı yoktur. Bu nedenle, bu tür temlikler ba­kımından da muvazaa iddiası dinlenmez. Açıklanan nedenlerden ötürü davalının gerek dava dışı üçüncü kişilerden gerekse mirasbırakandan zilyetliği devir yoluyla teslim aldığı tapusuz taşınmaz bakımından muris muvazaası iddiasının dinlenebilme olanağı bulunmadığından tapu iptali ve tescil isteğinin reddedilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir.

Tenkis isteğine gelince;

Bilindiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 315/1. maddesinde, sulhun kesin hüküm gibi hukuki sonuç do­ğuracağı; 314. maddesinde ise, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman sulh yapılabileceği hükümleri düzenlenmiştir.

Hal böyle olunca, 6100 sayılı HMK’nun 313 v.d. maddeleri uyarınca sulh konusunda gerekli irdeleme ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şe­kilde karar verilmesi doğru değildir.

Kabule göre de; 6100 sayılı HMK.nun 26 ve 297/2. maddelerine aykı­rı olacak şekilde, dava konusu edilen 244 ada 19 parsel sayılı taşınmaz bakımından olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken dava konusu edilmeyen 224 ada 19 parsel sayılı taşınmaz bakımından hüküm tesis edilmesi de hatalıdır.

Tarafların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davalı vekili için 2.540.00. TL. duruşma vekâlet ücretinin diğer temyiz edenden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.23.0E2020 tarih 2016/11488 Esas 2020/40 Karar ”

Tapusuz taşınmazlar menkul mal hükmünde olup, hakkın devri hiçbir şekil şartına bağlı değildir.

Muvazaa nedeni ile tapu iptal ve tescil davalarının dayanağı 1-4- 1974 tarih ¥2 sayılı İçtihadı Birleştirme kararıdır.

Anılan İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği üzere, görünür­deki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de resmi şekilde yapılmadığından geçersizdir.

Dava, Borçlar Yasının 18.maddesinden kaynaklanan muvazaa hu­kuksal nedenine dayalı tapu iptali tescil isteğine ilişkindir.

Uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçek-ten sözleşme yapmak ve tapu­lu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkın­dan yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenek­leri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince: çekişmeli taşınmazların kadastroca senetsizden davalılar adına yazıldığı kay den sabittir.

Bilindiği üzere tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar taşınır mal nite­liğindedir ve tapusuz taşınmazlardaki zilyetlikten ibaret olan hakkın devri hiçbir şekil şartına bağlı değildir ve bu tür taşınmazların temlikine ilişkin muvazaa iddiası dinlenemez ancak tenkisi istenebilir. Bir başka anlatımla, tapusuz taşınmazlar için 1.4.1974 gün ye sayılı İnançları Birleş­tirme Kararının uygulama yeri yoktur.

Davalılar Abdullah ve Servet’in davayı kabulleri nedeniyle bunların payı yönünden iptal tescil kararı verilmesi doğrudur.

Ancak davalı İrfan hakkındaki davanın reddedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile kabul edilmesi doğru değildir.

Davalı İrfan’ın temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü H.U.M.K’nın 428.maddesi uyarınca BOZULMASINA

Davacı, adına kayıtlı 185 parsel sayılı taşınmazdaki 5 nolu bağımsız bölümü, dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti adına vekaleten imzalanan 31/05/2012 tarihli sözleşme ve ek söz­leşme kapsamında teminat teşkil etmek üzere davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, icra takibi ile karşı karşıya kalmasından dolayı bu zor du­rumundan faydalanan davalı ve şirketin, borcun taraflarından ödenerek taşınmazın satışını durdurabilecekleri telkini üzerine ve borcun yapılan­dırılması, tasfiye ve kredilendirilmesi amacıyla taşınmazı devrettiğini, yapılan işlemin muvazaalı olduğunu, gerçek bir satış iradesi bulunma­dığını ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile adı­na tescilini istemiştir.

Davalı, emlak alım-satım işi ile iştigal etmesinden dolayı, dava ko­nusu taşınmazı ve dava dışı başka bir taşınmazı ileride satarak kar elde etmek amacıyla bedelini ödemek suretiyle satın aldığını, davacmın bah­settiği sözleşmelerde imzasının olmadığını, bu nedenle sözleşmelerin kendisini bağlamadığını, taşınmazın satışından elde ettiği para ile dava­cının borçlarını ödediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın sübut bulduğu gerekçesi ile davanın kabulü­ne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden, çekişme konusu 185 par­sel sayılı taşınmaz üzerindeki dubleks mesken nitelikli 5 nolu bağımsız bölümün tamamı davacı Aylin G. adına kayıtlı iken, davacıya vekaleten dava dışı Enis Yüksel tarafından 01.06.2012 tarihli satış işlemi ile davalı Yener’e temlik edildiği, davacının dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti adına vekaleten imzalanan 31/05/2012 tarihli sözleşme ve ek sözleşme kapsamında teminat teşkil etmek üzere taşınmazmın devredildiğini, gerçek iradesinin satış olmadığını ileri süre­rek eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve dev­redilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraflarının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülkiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin ede­cek, yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiye­tini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

Bilindiği üzere, Uygulamada mesele, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İçti­hadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

İçtihadı Birleştirme kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlan­dırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi gerekli­dir. Bunun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme kararının kap­samının genişletilmesi, hemde taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağ­daştır ılamaz.

Somut olaya gelince; davacının yazılı delil olarak dayandığı 31.05.2012 tarihli Taşınmaz Satış Sözleşmesi ve yine 31.05.2012 tarihli “Taşınmaz Satış Sözleşmesi Ek” başlıklı belgelerin davacı Aylin G. ile dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti arasında imzalandığı, söz konusu belgelerde davalının imzasının bu­lunmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; inançlı işleme dayalı iddianın anılan İçtihadı Bir­leştirme kararı kapsamında belirtilen şekilde yazılı delille ispatlanama- dığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı de­ğerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Davalının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hük­mün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2020 tari­hinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 2.540.00. TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilen­den alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

Davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davada dayanılan 9.12.1993 günlü sözleşme tapuda de­vir tarihi olan 13.4.1992 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından bahisle kanıtlanmayan davanın reddine karar vermiştir.

İnançlı işlemler, inananın teminat oluşturmak veya yönetilmek üze­re mal varlığı kapsamındaki bir şey veya hakkını, inanılana devretmesi ve inanılanın da inanç anlaşmasındaki koşullara uygun olarak inanç ko­nusu şeyi kullanmasını, amaç gerçekleştiğinde ise belirlenen şekilde ina­nana iade etmesini içeren işlemlerdir.

İnançlı bir işlem ile inanan, sahibi olduğu bir mülkiyet veya alacak hakkını inanılana kazandırıcı bir işlemle devretmekte ancak borçlandırıcı bir sözleşme ile de onu bazı yükümlülükler altına sokmaktadır.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “inanan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanı­lan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşulla­ra uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tek­rar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklen­mektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun da­va yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

İnanç sözleşmeleri kaynağını Borçlar Kanunun 18. maddesi ile 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararından alır. Sözü edilen bu karar uyarınca inanç ilişkisinin ancak, yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır. Kısaca, inanç ilişkisinin varlığını kabul ede­bilmek için yazılı bir sözleşmenin açıklanan nitelikte bir yazılı delil bu­lunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı tarafın elin­den çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; İmza ve içeriği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayan 9.2.1993 tarihli belge inanç sözleşmesinin varlığını kabul etmeye yeterlidir. Bu belgenin aktin yapıldığı 13.4.1992 tarihinden sonra düzenlenmesinin bir önemi yoktur. Çünkü 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında böyle bir kısıtlama bulunmamaktadır. Yargıtay İçtihadı Birleş­tirme Kararının yorum yolu ile genişletilerek bir taraf aleyhine durum yaratılması da İçtihadı Birleştirme Kararı ile amaçlanan sonuca uygun düşmez.

Mahkemece mevcut deliller doğrultusunda çekişmenin esası incele­nerek bir hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir … gerek­çesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargı­lama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin 1090 parsel no.lu taşınmazda 700 m2’lik kısmını kendi üzerinde bırakıp kalan bölümünü davalıya satmak için anlaştığını, tapuda ifraz işlemi o anda yapılamadığı için tarafların kendi aralarında yazılı bir inanç sözleşmesi yaparak, taşınmazın tamamının davalıya tapudan devrinin yapılacağını, fakat 700 m2’lik kısmın satışa konu olmayıp davacıya ait olduğunu, ileride ifraz işlemi mümkün oldu­ğunda 700 m2’lik taşınmazın tapusunun satıcı davacıya iade edeceğinin kararlaştırıldığını belirterek, 1090 parsel no.lu taşınmazdaki davalı adına kayıtlı tapu hissesinin 700 m2’lik arzi bölümüne isabet eden 700/4730 m2’lik hissesinin iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; taraflar arasında yapılan inanç sözleşmesinin en geç resmi senedin yapıldığı tarihe kadar yapılması gerektiği, olayda ise bu tarihten sonra taraflar arasında yazılı sözleşme yapıldığı, söz konusu belgenin inançlı belge olarak kabulünün mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Açıklanan maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; taraflar arasın­daki satış işleminin tapuda 13.04.1992 tarihinde gerçekleşmesi, inançlı işleme konu belgenin satış işleminden sonra 09.02.1993 tarihinde düzen­lenmesi karşısında, bu belgenin inanç sözleşmesi olarak kabul edilip edi­lemeyeceği, görülmekte olan davada ispat vasıtası olarak değer verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmeden önce, konuya iliş­kin yasal düzenlemelerin irdelenmesinde fayda bulunmaktadır.

Bilindiği üzere; inanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapı­lan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraf­larının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mül­kiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “inanan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanı­lan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşulla­ra uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tek­rar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklen­mektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun da­va yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek veya idare olunmak üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için baş­vururlar.

Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nede­niyle, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesi­ni istemek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı, inanç sözleşmesi ile alan kimsenin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına sat­mamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda bir borcu kalmıştır.

Diğer bir bakış açısıyla taşınmazın mülkiyeti inanılana (alacaklıya) geçmiştir. Taşınmazda inanarak satanın (borçlu) mülkiyet hakkı kalma­dığı gibi, alıcının bu mülkiyet hakkı üzerinde kurulmuş olan bir rehin hakkından da söz edilemez.

Bilindiği gibi, inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uy­gun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı ve­ren geçerli sözleşmelerdir(Borçlar Kanunu mad.81). Anılan sözleşmeler­de, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirler­ken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tarafından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleye­bilirler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşme­lerinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de Borçlar Kanununun 19 ve 20 maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır.

İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraf­larına Borçlar Kanunu çerçevesinde nispi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır.

Burada üzerinde durulması gereken husus, taşınmaz mallar yada şekle bağlı akitlerde, inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğura­cağıdır. Diğer bir anlatımla, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleş­mesi halinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluş­turmayacağıdır.

Bilindiği üzere, İnanç Sözleşmeleri kaynağını Borçlar Kanunun 18.maddesi ile 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İnançları Birleş­tirme Kararından almakta, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Söz konusu kararda; eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan mu­vazaa ve nam-ı müstear iddialarının, Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır.

İnançları Birleştirme Kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağlayıcı bulunduğu tartışmasızdır. Belirtilen İçtihadı Birleştirme Ka­rarında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiyetin naklinin sebebini teşkil etmesi açısından tasarruf işlemle­rini bünyesinde barındıran sözleşmelerdir. Bu durumda koşulların oluşması halinde taşınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir.

Anılan İnançları Birleştirme kararının sonuç ölümünde ifade olunduğu üzere, inanç sözleşmesi olarak anılan bu belgenin sözleş­meye taraf olanların imzasını içermesi yeterli görülmüş olup, hiçbir yerinde inançlı işlemin dayandığı yazılı belgenin, en geç işlem tari­hinde veya daha önceki bir tarihte düzenlenmiş olması gerektiği hu­susu tartışılmadığı gibi değinilen bu konuda en ufak bir açıklamada dahi bulunulmamıştır. Bunun dışındaki bir kabul, İçtihadı Birleştirme

Öteki deyişle, İnanç Sözleşmesine dayalı iddiaların şekle bağlı olmayan, tarafların imzasını taşıyan yazılı belge ile kanıtlanabileceği, inançlı işleme konu belgenin, akit tarihinden önce ya da sonra düzen­lenmesinin sonuca etkili olmadığı İnançları Birleştirme Kararının do­ğal bir sonucudur. Sözü edilen kararın gerekçesinde yazılı belgenin akitten önce veya sonra düzenlenmesi gerektiğine; diğer bir deyişle akitten sonraki tarihi taşıyan belgenin geçerli olamayacağına dair bir ifade ya da hüküm yer almadığı gibi sonuç bölümünde de yalnızca “nam-ı müstear davalarının mesmu ve yazılı delil ile ispatının caiz olduğuna” hükmedilmiştir.

İnançları Birleştirme Kararının içeriğinde yer almayan belgenin akit tarihinden önce düzenlenmesi gerektiği yönündeki ek koşulun yorum yolu ile de olsa İnançları Birleştirme Kararı kapsamına alınma­sı mümkün değildir. (Ergun Özsunay, s.121; Gülay Öztürk, s.56)

Kaldı ki, haricen düzenlenen ve herhangi bir resmi makamın ona­yını taşımasına gerek bulunmayan bir belgeye akit tarihinden sonra düzenlenmesine rağmen, akit tarihinden önceki tarih atılmak suretiyle geçerlik kazandırılması ve böylece aranan şekli niteliğin verildiğinin kabul edilmesine karşılık işlem tarihinden sonraki bir tarih atılması durumunda belgenin geçerli kabul edilmemesi hali çelişki doğurmak­tadır.

Diğer yandan olayın çözümünde esas olan yanların iradesidir. İnançlı İşlemlerde inanan belirli bir amaç için taşınmazı satış biçi­minde temlik etmekte, fakat taraflar amaç gerçekleştiğinde, taşınma­zın iade edilmesinde sözleşmektedirler. Yanlar satış (temlik) işleminin yapıldığı sırada koşulların oluşması durumunda taşınmazın, iade edildiğini kararlaştırmaktadırlar. Olaya bu açıdan bakıldığında, irade­lerin yazılı biçime bağlanması zamanının diğer bir deyişle resmi söz­leşmenin yapılmasından önce veya sonra olmasının sonuca bir etkisi olmamalıdır. Zira, temliki işlemin yapıldığı tarihte var olan irade akit­ten önce; akit tarihinde ya da akit tarihinden sonra yazılı belge ile teyit edilmiş olmaktadır.

İnanç sözleşmelerinin hukuki dayanağını anlattıktan sonra uyuş­mazlığın çözümünde faydalı olacağı düşünüldüğünden ispat hukuku açısından da konuya bakılması gerekmektedir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, inanç sözleşmesinin yazılı olması koşulu geçerlilik şartı olmayıp bir kanıtlama aracı olduğu, öğretide ve uygulamada oybirliğine yakın bir çoğunlukla kabul edilmektedir. (Eraslan Özkaya, Açıklamalı-İçtihatlı İnançlı İşlem ve Muvazaa dava­ları, 2. Baskı, sayfa 34; Güray Öztürk, İnançlı İşlemler, Yetkin Yayınla­rı 1998, s.58, 89, 160, 167; Doç. Dr. Ergün Özsunay, Türk Hukukunda ve Mukayeseli Hukukta İnançlı Muameleler, Cezaevi Matbaası, 1968 ba­sım, s.98, 99) Kazandırıcı işlem resmi şekilde yapılsa dahi inanç söz­leşmesinin resmi şekilde yapılması gerekli olmayıp sadece yazılı ya­pılması zorunlu ve yeterlidir. Nitekim bu husus yukarıda etraflıca açıklandığı üzere 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kara­rında da açıkça belirtilmiştir.

Öteki deyişle, tapulu taşınmazın inançlı işlemle temlikinde, inançlı işlemin yazılı biçimde yapılması gerekli ve yeterli olup yazılı şeklin bir ispat koşulu olduğu 05.02.1947 tarih, 20/6sayılı İnançları Bir­leştirme Kararının bir gereğidir.

İnançlı işlemi doğrudan düzenleyen bir kanun hükmü bulunmadı­ğından, ispatı hakkında da kanunlarımızda bir hüküm yer almış değil­dir. İnançlı işlemin ana unsurları, inanç sözleşmesi ve kazandırıcı işlem (hakkın devri işlemi) nasıl özel bir şekle bağlı değilse, inançlı işlemin ispatında da, kural olarak özel bir biçim koşulunun aranmaması, inançlı işlemin ispatında genel hükümlerin uygulanması gerekir.

Konusu menkul ve tapusuz olan inançlı devirler, Medeni Kanu­nun 763/1 (687/1), 977/1 (890/1), 979/2 (892/2) maddelerine göre hiçbir şekle bağlı olmaksızın zilyetliğin devri suretiyle gerçekleştirildiğin­den, dava değeri (inançlı işlemin konusu) Hukuk Usulü Muhakemele­ri Kanununun 288.maddesinde öngörülen miktarı geçmediği sürece, inançlı işlem, tanık dahil her türlü delil ile ispat edilebilir.

Ne var ki, inanca dayanan temliki işlem, uygulamada en çok rast­lanan şekliyle, resmi veya yazılı bir sözleşme ile gerçekleştirilmiş ve açılan davada da o sözleşmenin aksi iddia edilmekte veya açılan dava o yazılı veya resmi sözleşmenin niteliği, tarafları gibi bazı unsurlarını değiştirmekte ise, davanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 290. maddesine göre yazılı delil ile ispatı gerekmektedir. 05.02.1947

Esasen, yazılı şeklin, kanıtlama aracı olduğu ilkesinden hareketle uygulamada, yine ispat vasıtası olarak yemin (HUMK. m.337), ikrar ve kabul, tarafı bağlayıcı kabul edilmiş davanın (iddianın) kanıtlanabile­ceği sonucuna varılmıştır.

Uygulama bununla da yetinmemiş, yazılı delil başlangıcı sayıla­bilecek belge ve vakıaların tamamlayıcı kanıtlarla (HUMK. m.292), inanç sözleşmesinin varlığını kanıtlayabileceğini kabul etmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 23.05.1990 gün ve 1990/1-2002- 315; 17.10.1990 gün ve 1990/14-325-492; 29.06.2005 gün ve 2005/14-395- 421; 1.7.2009 gün ve 2009/13-222 E., 2009/299 K.; 28.12.2005 gün ve 2005/ 14-677-774; 13.5.1992 gün ve 1992/14-249 E., 1992/323 K. sayılı kararla­rında da bu ilkeler benimsenmiştir.

Tüm bu ve benzeri kararlar, iyi niyetin hukukumuzun çatısı ol­duğu kadar, hakkaniyete ilişkin kuralların da hukukun temeli olma­sının bir sonucudur.

Meri hukuk sistemimizde her hangi bir düzenleme olmamasına karşın; inanç sözleşmelerinin, yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde uygulama yeri bulan kendine özgü bir müessese olduğu, öğreti ve uy­gulamada kabul edile gelen bir olgudur.

Somut olaya gelince; dava konusu payın ilişkin bulunduğu 1090 parsel nolu taşınmazın tamamının, davacı adına kayıtlı iken, 13.04.1992 tarihinde satış gösterilerek davalıya devir edildiği, daha sonra taraflar arasında davada dayanılan inançlı işleme konu olan 09.02.1993 tanzim tarihli adi yazılı belgenin düzenlendiği, belgedeki imzaların ta­raflara ait olduğunun, 18.06.2008 tanzim tarihli Adli Tıp Kurumu raporu ile anlaşıldığı, belge içeriğinde aynen;

“…Güvercinlik mevkiinde bulunan 3000 m2 miktarındaki tarlanın tamamını tapudan Mehmet A.’e devir ettim. Tapuda bölme işlemi olma­dığından dolayı bu işlem yapılmış olup, Mehmet A. iş bu senet gereğince 700 m2 miktarındaki taşınmazın tapusunu ilerde Mehmet Ç/ya devir edecektir. Bunun dışında Mehmet Ç. ile Mehmet A, arasında herhangi bir alacak ve verecek mevzusu yoktur. Tapunun 700 m2 miktarının devir

Her ne kadar söz konusu belge, işlem tarihinden sonraki bir tarih­te düzenlenmiş olsa da, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kararında belgenin yazılı olmasından başkaca bir şart aranmadığı do- layısı ile inanç sözleşmesinin düzenleme tarihinin işlem tarihinden önce veya sonra olmasının sonuca etkili olmayacağı ve hakkın elde edilmesini kısıtlamayacağı hususu yukarıda etraflıca açıklanmıştır.

İnançları Birleştirme Kararının başkaca kısıtlamalar veya şekil şartları öngördüğü sonucuna yorum yolu ile de ulaşılamayacağından söz konusu belgenin sözü edilen İnançları Birleştirme Kararına uygun bir ispat vasıtası olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bununla birlikte yemin, ikrah, kabul ve yazılı delil başlangıcı gibi delillerin de işlem tarihinden sonraki bir tarihte ortaya çıkan deliller olmalarına rağmen ispat vasıtası olarak kullanılabilecekleri, istikrar kazanmış Yargıtay uygulamaları ile de sabit hale geldiğine göre ola­yımızda olduğu gibi tarafların imzasını içeren adi yazılı belgenin de düzenleme tarihine bakılmaksızın ispat vasıtası olarak ileri sürülme­sinde bir engel bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu belge içeriğinin tarafların gerçek iradesini yansıttığı açıkça anlaşılmaktadır. Hukukun amacının adaleti gerçek­leştirmek olduğu hususu göz önünde tutulduğunda, tarafların gerçek iradesini yansıtan ve hiçbir hukuk normu veya hukuk normu yerine geçebilecek bir düzenleme ile açıkça yasaklanmayan bir konuda ada­let ve hakkı, şekle kurban etmemek gerekmektedir.

Bununla birlikte, günlük hayatın bir parçası haline gelen ve hayatın her alanında toplumun her kesimi tarafından kullanılan inanç sözleşme­sinin de önünü daraltıcı yorumlarla kapatmamak, tam tersine genişletici yorumlarla önünü açmak gerektiği de her kesin kabulündedir.

Hal böyle olunca; Yerel mahkemece, aynı yöne işaret eden ve Hu­kuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyularak, taraflar arasında düzenlenmiş 09.02.1993 tanzim tarihli bel­genin inanç sözleşmesi olduğu, tarihinin tapu devrinden sonraya iliş­kin bulunmasının sonuca etkili olmadığı, dolayısı ile ispat vasıtası olarak ileri sürülmesinde bir engel bulunmadığı kabul edilerek, dos­yada mevcut deliller doğrultusunda çekişmenin esasının incelenerek

Direnme kararı bu nedenle bozulmalıdır.

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle direnme kararının yukarıda ve Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.14.07.2010 tarih 2010/14-394 Esas 2010/395 Karar”

B)                  TARAFLAR ARASINDAKİ SATIŞ İŞLEMİNİN
GERÇEKTE SATIŞ OLMADIĞINI, MUVAZAALI OLDUĞUNU
ÜÇÜNCÜ KİŞİLER İLERİ SÜREBİLİR Mİ?

Tapuda satış görünen işlemin gerçek satış olmadığını iddia edilme­sinde hukuki menfaati bulunan üçüncü kişiler bu işlemin muvazaalı ol­duğunu ileri sürebilecekleri gibi bu iddialarını da yazılı delil şartı olmak­sızın her türlü delil ile ispat edebileceklerdir.

Yargıtay muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tes­cil -Tazminat davalarında mirasçıları üçüncü kişi olarak kabul etmekte- dir.Bu nedenle muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan tapu iptal tescil-tazminat davalarında davacılar davasının her türlü delil ile ispat edebileceklerdir.

Bakıp gözetme koşulu ile yapılan temlik işleminin geçerli olması için sözleşmenin yapıldığı tarihte, bakım alacaklısının özel bakım ihtiya­cı içinde bulunması zorunlu değildir. Bakım ihtiyacının sözleşmeden sonra olması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş olsa da sözleşmenin geçerliliğini etkilemez.

Miras bırakanın ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı tem­likin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi içinde, sözleş­me tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, murisin elinde bulunan malvarlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların gözünde tutulması gerekir.

………… Somut olayda 1901 doğumlu olan Muris Safiye sözleşmenin yapıldığı 1994 tarihinde 93 yaşındadır. 1996 yılında da ölmüştür. Söz­leşmenin yapıldığı tarihte tek mirasçısı davacı Mehmet’tir. O tarihte mu­risin tek mirasçısı olan davacı ile esasen ölümünden sonra terekesi Meh­met’e geçeceğinden ölünceye kadar bakma sözleşmesini yapmasını ge­rektiren bir neden yoktur. Zira Mehmet dışındaki diğer mirasçısı karşı davacı Unzile mevcut veraset ilamının iptalini sağlayarak mirasçı olmuş­tur. Diğer taraftan muris safiye’nin tüm mal varlığı … günlü bakma söz­leşmesine konu edilmiştir. Görülüyor ki muris Safiye’nin tüm malvar­lığını bakma sözleşmesini bedeli olarak kabul etmek suretiyle bakım sözleşmesi yapmasını gerektiren neden de bulunmamaktadır. Bu söz­leşmenin aslında bakıp gözetilme koşulu ağırlıklı değil sonradan or­taya çıkan mirasçıdan mal kaçırma düşüncesi ile yapıldığı, muvazaa ile illetli olduğu açıktır.

Mahkemece bu saptamalar yapılarak karşı davacının muvazaa id­diasıyla açtığı sözleşmenin iptali istemini içeren davasının kabulünde bir yanılgı yoktur. Öte yandan, aynı konuda açılan ve davacı lehine ke­sinleşen davada muvazaa savunması olmadığından, önceki dava ekleri dava için hukuki nitelikte emsalde teşkil etmez.

Her ne kadar mahkemece HUMK’un 74. Maddesinde hükme bağla­nan taleple bağlılık kuralı hilafına dava konusu taşınmazlardaki davalı­lardan Adil adına olan payların diğer davalı Ünzile adına tesciline karar

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davacı Mehmet’in tüm temyiz iddialarının reddi ile usul ve yasaya uy­gun olan hükmün ONANMASINA.

“l.HD.26.10.2007 tarih 2007/9669 Esas 2007/12828 karar”

Dava, Borçlar Yasasının 18.maddesinden kaynaklanan muris muva­zaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali tescil isteğine ilişkindir.

Davalı, davanın reddini savunmuş, mahkemece temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Miras bırakan M… A…’nın 6.8.2006 tarihinde vefat ettiği, mirasçıları olarak davanın tarafları ile dava dışı M… A../nin kaldıkları, murisin 709 nolu parseldeki 192/384 arsa paylı l.kat 1 nolu meskenin 1/4 payını uh­desinde bırakıp 3/4 payını 4.7.2006 tarihinde davalıya ölünceye kadar bakma akti ile temlik ettiği kayden sabittir.

Bireylerin yaşlanma ve yaşlılıkta yalnız kalma korkuları ölünceye kadar bakma sözleşmesinin doğumuna yol açmıştır. Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri ivazlı sözleşme türlerinden olup nitelik itibarıyla güvence sağlayan akitlerdendir.

Bu tür akitlerin hedefi maddi bir destek elde etmek değil bakım ala­caklısının sosyal durumuna uygun bir bakım elde etmektedir.

Borçlar Yasasının 511.maddesi bakımından alacaklıları yönünden gerçek kişi olması dışında özel bir nitelik öngörmemiştir. Bakım alacaklı­larının akit sırasında özel bakıma muhtaç olmasını aramak yasada yer almayan bir unsuru ilave etmek olur. Bu ihtiyacın akitten sonra doğması yada alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş olması da aktin geçerliliğine etkili olmaz.

Öte yandan her ne kadar evladın gücünün elverdiğince ebeveynine yardımcı olması özel bazı koşulların gerçekleşmesi durumunda yasal bir görev olabileceği düşünülebilirse de, bu yardım ve bakım genelde yasal zorunluluk olmaksızın daha çok insancıl yönü ağır basan, belki de ev­rensel bir ahlak kuralıdır.

Tüm bu açıklamalara karşın kural olarak bu tür sözleşmeye dayalı temliklerin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi mümkündür.

Tüm bu nedenlerle ölünceye kadar bakma sözleşmesinin diğer mi­rasçılardan mal kaçırma amaçlı dolayısı ile muvazaalı olmadığı gözeti­lerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK/nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA

“l.HD.11.02.2009 tarih 2009/1006 Esas 2009/1688 Karar”

NİYETLİ ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN İKTİSABI KORUNUR MU?

“KÖTÜ”NİYET İDDİASI BİR DEF İ MİDİR YOKSA İTİRAZ MI?

MAHKEME NİN BU DURUMU RE SEN
DİKKATE ALMASI GEREKİR Mİ?

Türk Medeni Kanunu nun 1023. maddesi, “Tapu kütüğündeki tesci­le iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçün­cü kişinin kazanımı korunur.” Hükmünü içermektedir

Taşınmazı satın alan kişi, malik’in muvazaalı bir işlem ile taşınmaza sahip olduğunu bilmiyor ve bilmesi bu kişiden beklenmiyor ise yani iyi niyetli ise bu kişinin iktisabı korunur.

“Kötü” niyet iddiası bir defi olmayıp, itirazdır. Davanın her aşama­sında ileri sürülebileceği gibi mahkeme de kendiliğinden satın alan kişi­nin iyi niyetli olup olmadığını araştırmakla yükümlüdür.

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece asıl ve birleştirilen davaların kabulüne iliş­kin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak sapta­nan 27.02.2018 Sah günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden da­valı Turan Ö. vekili Avukat Serkan D. geldi, davetiye tebliğine rağmen diğer temyiz eden birleştirilen dosya davalısı Nusret E. vekili Avukat, temyiz edilen davacılar Naciye D. vd. vekili Avukat gelmediler, yok­luklarında duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Merve A. tarafından düzenle­nen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşü­lüp düşünüldü:

Asıl ve birleştirilen dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

Asıl dosya davalısı Turan, çekişme konusu taşınmazları dava tari­hinden önce temlik ettiğinden kendisine husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın esastan da reddini savunmuştur.

Birleştirilen dosya davalısı, Nusret ise tapu kaydma güvenerek taşın­mazları iyiniyetle iktisap ettiğini bildirip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın ispatlandığı gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan Hatice E.’e veka­leten dava dışı Zehra E.’in mirasbırakanın maliki olduğu 2161 ve 2176 parsel sayılı taşınmazlarını 28.11.2008 tarihinde davalı Turan Ö.’e satış suretiyle devrettiği, Turan’ın da dava konusu taşınmazları 08.03.2012 tarihinde davalı Nusret E/a temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki; tapu iptal ve tescil davaları kayıt maliki ya da malikleri aleyhine karşı açılır. Bu şekilde açılan dava sonucu verilecek hüküm infaz kabiliyeti taşır. Kayıt malikinin taraf olmadığı bir dava so­nunda verilecek hüküm malikin taşınmaz mülkiyetini yitirmesi sonucu­nu doğurur ki bu da hem Anayasanın 35. maddesinin teminatı altında bulunan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 683. ve devamı maddelerinde düzenlenen mülkiyet hakkına aykırı düşer, hem de gerek 1086 sayılı HUMK’nun gerekse 6100 sayılı HMK’nun temel ilkesi olan, davada karar altına alınacak hakkın ilgilisinin, davacı ve davalı sıfatı ile yer alması il­kesi zedelenmiş olur.

Somut olayda, davanın 16.03.2012 tarihinde açıldığı, davalı Turan O.’ün çekişme konusu taşınmazları 08.03.2012 tarihinde birleşen dosya davalısı Nusret’e temlik ettiği, dava tarihi itibariyle davalı Turan’ın ma­lik sıfatı taşımadığı gözetilerek davalı Nusret açısından davanın pasif husumet yokluğu gerekçesiyle reddedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Hukukumuzda, diğer çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi kişi­lerin huzur ve güven içerisinde alış verişte bulunmaları satın aldıkları şeylerin ileride kendilerinden alınabileceği endişelerini taşımamaları, dolayısıyla toplum düzenini sağlamak düşüncesiyle, alan kişinin iyi ni­yetinin korunması ilkesi kabul edilmiştir. Bu amaçla 4721 s. Türk Medeni Kanununun (TMK) 2. maddesinin genel hükmü yanında menkul mal­larda 988 ve 989., tapulu taşınmazların el değiştirmesinde ise 1023. mad­desinin özel hükümleri getirilmiştir.

Öte yandan, bir devleti oluşturan unsurlardan biri insan unsuru ise, bunun kadar önemli olan ötekisi topraktır. İşte bu nedenle Devlet, nüfus sicilleri gibi tapu sicillerinin de tutulmasını üstlenmiş, bunların aleniliği­ni (herkese açık olmasını) sağlamış, iyi ve doğru tutulmamasından do­ğan sorumluluğu kabul etmiş, değinilen tüm bu sebeplerin doğal sonucu olarak da tapuya itimat edip, taşınmaz mal edinen kişinin iyi niyetini korumak zorunluluğunu duymuştur. Belirtilen ilke TMK’nin 1023. mad­desinde aynen “tapu kütüğündeki sicile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan 3 ncü kişinin bu kazanımı korunur” şeklinde yer almış, aynı ilke tamamlayıcı madde niteliğindeki 1024. maddenin 1. fıkrasına göre ”Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise bunu bilen veya bilmesi gereken 3 ncü kişi bu tescile dayanamaz” biçi­minde öngörülmüştür.

Tapulu taşınmazların intikallerinde, huzur ve güveni koruma, top­lum düzenini sağlama uğruna, tapu kaydında ismi geçmeyen ama asıl malik olanın hakkı feda edildiğinden iktisapta bulunan kişinin, iyi niyetli olup olmadığının tam olarak tespiti büyük önem taşımaktadır.

Gerçekten bir yanda tapu sicilinin doğruluğuna inanarak iktisapta bulunduğunu ileri süren kimse, diğer yanda ise kendisi için maddi, hatta bazı hallerde manevi büyük değer taşıyan ayni hakkını yitirme tehlikesi ile karşı karşıya kalan önceki malik bulunmaktadır.

Bu nedenle, yüzeysel ve şekilci bir araştırma ve yaklaşımın büyük mağduriyetlere yol açacağı, kişilerin Devlete ve adalete olan güven ve saygısını sarsacağı ve yasa koyucunun amacının ilk bakışta, şeklen iyi

Nitekim bu görüşten hareketle, ”kötü niyet iddiasının defi değil iti­raz olduğu, iddia ve müdafaanın genişletilmesi yasağına tabii olmaksı­zın her zaman ileri sürülebileceği ve mahkemece kendiliğinden (resen) nazara alınacağı” ilkeleri 8.11.1991 tarih 1990/4 esas 1991/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında kabul edilmiş, bilimsel görüşler de aynı doğrultu­da gelişmiştir.

Hâl böyle olunca, asıl dosya davalısı Turan’ın tapu kayıt maliki ol­madığı gözetilerek pasif husumet (sıfat) yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi, birleşen davada ise davalı Nusref in iyiniyetli olup olmadığının belirlenmesi için tüm delillerin yukarıda değinilen il­keler ile birlikte değerlendirilmesi, gerekirse tanıkların tekrar dinlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi, gerekirken eksik araştırma ile yeti­nilerek yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Asıl ve birleştirilen dosya davalılarının yerinde bulunan temyiz itiraz­larının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 30.12.2017 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davalı vekili için 1.630.00.-TL. duruşma vekâlet ücreti­nin temyiz edilen davacılardan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.27.02.2018 tarih 2015/8733 Esas 2018/1216 Karar ”

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla;Mahkemece, da­vanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakan H./in 19.04.2002 tarihinde öldüğü, geriye davacı kız çocukları ile dava dışı oğ­lu i.bıraktığı, dava konusu taşınmazların geldisini oluşturan 431 ada 6 parseldeki % payının tamamını, 27.03.1995 tarihinde dava dışı oğlu i.’e sattığı, İ/in de imar uygulamasıyla 3966 ada 3, 5, 6 ve 8 ile 431 ada 6 par­sel (artık parsel) olan bu taşınmazlardaki payını 13.08.1999 tarihinde eşi­nin kardeşinin eşi olan davalı a.satış suretiyle devrettiği, 431 ada 6 parse- lin(artık parsel) 2007 yılında imar uygulaması gördüğü 3608 ada 5, 7, ve

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 237 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; dava dışı İ/in miras bırakanın tek erkek çocu­ğu olduğu, eşi ve çocuklarıyla birlikte babası miras bırakanın yanında kaldığı, alım gücünün bulunmadığı, miras bırakanın satım ihtiyacının olmadığı dosya kapsamı ve tanık beyanlarından anlaşılmaktadır. O hal­de, ilk satış işleminin muvazaalı olduğu hususu kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, davalı adına kayıtlı olup, miras bırakandan dava dışı I. aracılığı ile edinilen paylar bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Davacıların temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıkla­nan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK/nm 428.maddesi gereğince BOZULMASINA

1-     Üçüncü kişilerin muvazaa iddiasını ileri sürmesi

Üçüncü kişiler yönünden muvazaa iddiası, tanık dahil her türlü de­lil ile ispat edilebilir.

2-     İşlemin taraflarından birisin muvazaa iddiasını ileri sürmesi

Muvazaa iddiasını işlemin taraflarından birisi ileri sürüyor ise, bu durumda, muvazaa iddiasını ileri süren taraf, bu iddiasını yazılı delil ile ispat etmek zorundadır. Yargıtay, bu tür işlemleri “İNANÇLI İŞLEM­LER” diye adlandırmakta olup, dayanağını da 5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı olarak belirtmektedir.

Yargıtay çok önceki yıllardaki içtihatlarında

” İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belgenin sözleşmeye ta­raf olanların imzasını içermesi ve en geç sözleşme konusu işlem tari­hinde düzenlenmiş olması gereklidir” şeklinde iken daha yeni içtihat­larında inanç sözleşmesinin sözleşme konusu işlemden sonra yapılmış olmasını da kabul etmektedir.

Yazılı delil’in işlem tarihinden önce veya sonraki tarihli olmasının bir önemi olmadığı gibi inançlı olduğu iddia edilen işlem resmi şekilde yapılmış olsa bile tarafların kendi aralarında bu işlemin inançlı olduğuna ilişkin adi yazılı bir sözleşme yapmaları yeterli olup, inanç sözleşmenin de resmi şekilde yapılması zorunluluğu yoktur. Ancak bu durum sadece işlemin tarafları yönünden geçerli olup, bu kişiler yönünden hüküm ifa­de eder. Bir başka deyişle tarafların tapuda resmi şekilde yaptıkları bir gayrimenkul satış sözleşmesinin gerçekte inançlı olduğunu, kendi arala­rında yapmış oldukları bir adi yazılı sözleşme ile belirtmiş olsalar dahi, işlemin tarafları bunu tapudan iyi niyetli olarak taşınmaz iktisap eden üçüncü kişilere karşı ileri sürmeleri mümkün değildir. Yargıtay inanç sözleşmesinin geçerli olması için işlemin taraflarının ikisinin de imzası olmasının şart olmadığını kay den tapu maliki görünen kişinin, tek taraflı olarak bir başka dava dosyasında beyanda bulunmasının, veya herhangi bir resmi kurum veya kuruluşa veya bir başka kişiye yazdığı bir yazı ile

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, borçlarını ödeyebilmek için dava konusu 1743 parseldeki fab­rika binasını satmaya karar verdiğini, bu süreçte davalının kendisine yar­dımcı olmak amacıyla taşınmazın belli bir payını alabileceği önerisi üzerine teklifi kabul ettiğini ve davalı ile taşınmazın 1/3 payının 633.000,00.-TL kar­şılığında devri hususunda anlaştıklarını ancak tapuda paylı devir yapıla­mayacağının bildirilmesi üzerine davalının, kalan 2/3 pay için devirden sonra yeni bir şirket kurularak bu şirkette hisse oranlarının ayarlanabileceği ve sorun kalmayacağı telkiniyle kendisini kandırdığını, iradesinin fesata uğratıldığını, hile ile sözleşme yapmaya sevk edildiğini ve 1743 parsel sayı­lı taşınmazını davalıya devrettiğini ileri sürerek 1743 parsel sayılı taşınma- zm davalı adına olan 2/3 payının iptali ile adına tesciline, mümkün olma­ması halinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,OO.-TLnin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, 10/01/2017 tarihli ıslah dilekçesi ile davalı tarafından ödenen bedelin mahkeme vezne­sine depo ettirilerek davalı adına olan tapu kaydının inançlı işlem nedenine dayalı olarak iptali ile adına tesciline, verilen sürede bedelin depo edile­memesi halinde taşınmazın 2/3 payının inançlı işlem nedeniyle iptali ile adına tesciline, mümkün olmaması halinde 2/3 payın hata, hile nedeniyle tapu kaydının iptali ile adına tesciline, bunun da mümkün olmaması ha­linde 2/3 paym değeri olan 2.003.428,58 TL’nm davalıdan yasal faizi ile bir­likte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, kira sözleşmesine gö­re 01/08/2009 tarihinden itibaren kira bedellerinin ödeneceği kararlaştırılmış olmasına rağmen davacının kira bedeli ödemediğini, taşınmazı resmi me­mur önünde yapılan satış akdi ile devraldığını, aksinin aynı kuvvette belge ile kanıtlanabilceğini, davacının ıslah dilekçesi vermesi üzerine başlangıçta dava konusu edilmeyen hususların ıslahla dava konusu haline getirileme­yeceğini, karar aşamasında yapılan ıslaha muvafakat etmediğini, ıslahın kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın kanıtlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine dair verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi tara­fından kredi ödemelerinin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu, ta- şmmazın 2/3 payı için bu ödemlerin araştırılması ve sonucuna göre bir

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Hande B.’nun raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelen­di, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bu­lunmamasına göre; davalının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 102.640.65 TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.03.02.2020 tarih 2019/3560 Esas 2020/512 Karar ”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 23.01.2020 Perşembe günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı vekili Avukat Atalay A. ile temyiz edilen davacı vekili Avukat Rüstem G. geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin ka­bulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları din­lendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Gülçin T. tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alın­dı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil is­teğine ilişkindir.

Davacı, adına kayıtlı 185 parsel sayılı taşınmazdaki 5 nolu bağımsız bölümü, dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti adına vekaleten imzalanan 31/05/2012 tarihli sözleşme ve ek söz­leşme kapsamında teminat teşkil etmek üzere davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, icra takibi ile karşı karşıya kalmasından dolayı bu zor du­rumundan faydalanan davalı ve şirketin, borcun taraflarından ödenerek taşınmazın satışını durdurabilecekleri telkini üzerine ve borcun yapılan­dırılması, tasfiye ve kredilendirilmesi amacıyla taşınmazı devrettiğini,

Davalı, emlak alım-satım işi ile iştigal etmesinden dolayı, dava ko­nusu taşınmazı ve dava dışı başka bir taşınmazı ileride satarak kar elde etmek amacıyla bedelini ödemek suretiyle satın aldığını, davacının bah­settiği sözleşmelerde imzasının olmadığını, bu nedenle sözleşmelerin kendisini bağlamadığını, taşınmazın satışından elde ettiği para ile dava­cının borçlarını ödediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın sübut bulduğu gerekçesi ile davanın kabulü­ne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden, çekişme konusu 185 par­sel sayılı taşınmaz üzerindeki dubleks mesken nitelikli 5 nolu bağımsız bölümün tamamı davacı Aylin G. adına kayıtlı iken, davacıya vekaleten dava dışı Enis Yüksel tarafından 01.06.2012 tarihli satış işlemi ile davalı Yener’e temlik edildiği, davacının dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti adına vekaleten imzalanan 31/05/2012 tarihli sözleşme ve ek sözleşme kapsamında teminat teşkil etmek üzere taşınmazının devredildiğini, gerçek iradesinin satış olmadığını ileri süre­rek eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.

İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve dev­redilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraflarının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülkiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek ve iade edilmek üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için başvururlar.

Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin ede­cek, yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiye­tini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

Bilindiği üzere, Uygulamada mesele, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İçti­hadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Somut olaya gelince; davacının yazılı delil olarak dayandığı 31.05.2012 tarihli Taşınmaz Satış Sözleşmesi ve yine 31.05.2012 tarihli ‘”Taşınmaz Satış Sözleşmesi Ek” başlıklı belgelerin davacı Aylin G. ile dava dışı SFR Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti arasında imzalandığı, söz konusu belgelerde davalının imzasının bu­lunmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; inançlı işleme dayalı iddianın anılan İçtihadı Bir­leştirme kararı kapsamında belirtilen şekilde yazılı delille ispatlanama- dığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı de­ğerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Davalının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 2.540.00. TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilenden alınmasına, alı­nan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oybirliğiyle karar verildi.

“l.HD.23.01.2020 tarih 2016/16778 Esas 2020/409 Karar”

Taraflar arasında birleştirilerek görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece asıl ve birleştirilen davaların kabulüne ilişkin olarak verilen karar asıl ve birleştirilen davada davalı Tayfun vekili tara­fından yasal süre içerisinde duruşma istekli, asıl davada davacı Ali Rahmi vekili tarafından katılma yoluyla süresinde temyiz edilmiş ol­makla, duruşma günü olarak saptanan 14.01.2020 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı vekili Avukat gelmedi, diğer temyiz eden davacılar vekili Avukat Nazlı D. geldi, duruşmaya başlandı, süre­sinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, du­ruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi

Asıl ve birleştirilen davalar tapu iptali ve tescil isteklerine ilişkindir.

Asıl davada davacı, davalı kardeşi ile birlikte yarı yarıya parasını ödeyip jest olarak dava dışı anneleri Ayşe A. adına tescil ettirdikleri 4 numaralı bağımsız bölümü, ortağı oldukları şirketin mevcut kredi bor­cunu ödemek için konut kredisi temin edebilmek amacıyla göstermelik olarak önce dava dışı Rıfat G.’e satış yoluyla devrettiklerini, daha sonra davalının taşınmazı devralmasıyla konut kredisi temin ettiklerini, söz konusu satışlar gerçek olmamasına rağmen davalının zamanla bu duru­mu inkar ettiğini ileri sürerek taşınmazın tespit edilecek değerinin yarı­sının tahsilini istemiş, 31.12.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile taşınmazın mirasbırakanı Ayşe A. tarafından muvazaalı olarak temlik edildiğini, davalının bedel ödemediğini ileri sürerek miras payı oranında tapu iptali ve tescile karar verilmesini talep etmiştir.

Birleştirilen davada davacı, mirasbırakan annesi Ayşe A.’nın maliki olduğu 4 numaralı bağımsız bölümün davalının kredi temin edebilmesi amacıyla önce dava dışı Rıfat’a, onun tarafından da davalıya muvazaalı olarak satış suretiyle devredildiğini ileri sürerek miras payı oranında tapu iptali ve tescil istemiştir.

Asıl ve birleştirilen davada davalı, davacının herhangi bir alacağının söz konusu olmadığını, gerçekte satın aldığı taşınmazı emaneten annesi Ayşe adına tescil ettirdiğini, ihtiyaç duyunca da geri aldığını belirtip asıl ve birleştirilen davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalının taşınmaz bedelini ödediği iddiasını kanıtla­yamadığı, davalıya yapılan temlikin bedelsiz ve muvazaalı olduğu ge­rekçesiyle asıl ve birleştirilen davaların kabulüyle tapu kaydının iptaline miras payları oranında davacılar adına tesciline karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden toplanan delillerden, mirasbırakan Ayşe A.’nın maliki olduğu 4347 ada 1 parseldeki 500/36218 payının tamamını 18.11.2005 tarihinde dava dışı Rifat G.’e satış suretiyle temlik ettiği, Rifat’ın da kat irtifaklı 4 nolu meskeni (500/36218 arsa paylı) 14.12.2005 tarihinde asıl ve birleştirilen davada davalı Tayfun’a devrettiği, 1928 do­ğumlu mirasbırakanın 12.03.2013 tarihinde öldüğü, geriye mirasçıları olarak tarafların kaldığı anlaşılmaktadır.

Asıl dava 31.12.2014 tarihli ıslah dilekçesi üzerine muris muvazaası hu­kuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davası olarak nitelendirilmiştir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 237., (Borçlar Kanununun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu’nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ile durumun aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı ya­nın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki ger­çek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda, temlikin mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapıldığım ispat külfeti 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 190. maddesi ile Türk Medeni Kanunun (TMK) 6. maddesi gereği davacı tarafa aittir.

Ne var ki mahkemece asıl dava yönünden yukarıda belirtilen ilke çerçevesinde herhangi bir araştırma yapılmamıştır.

Birleştirilen davaya gelince; davacı Gülgün davada inançlı işlem hukuki sebebine dayanmış ancak iddiasını ispata elverişli yazılı delil ve­ya delil başlangıcı niteliğinde belge ibraz edemeyip davalıya yemin tekli­finde bulunmuştur. Davalı tarafından usulünce yemin edilmesi nedeniy­le birleştirilen davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı de­ğerlendirme ile kabulüne karar verilmesi de doğru değildir.

Kabule göre, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalarda dava değeri, dava konusu edilen taşınmazın ya da taşınmazların toplam değeri üzerinden davayı açan mirasçı ya da mirasçıların payına isabet eden değer olup, somut olayda davacının miras payına isabet eden ve harcı tamamlanan 200.000,00 TL değer üzerinden asıl dava davacısı lehi­ne vekalet ücreti tayini gerekirken eksik vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetsizdir.

Asıl davada davacı Ali R. vekili ile asıl ve birleştirilen davada davalı Tayfun vekilinin değinilen yönler itibariyle yerinde görülen temyiz iti­razlarının kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yol­laması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASI­NA, sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince temyiz eden taraflardan gelen davacı Ali Rahmi A. vekili için 2.540.00.- TL. duruşma vekâlet ücretinin diğer temyiz eden davalı-birleştirilen da­valı Tayfun Atilla’dan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.14.01.2020 tarih 2016/17745 Esas 2020/164 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tereke temsilcisi tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 09.01.2019 Perşembe günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden asil davacı Süleyman Meral geldi, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen davalı Metin Yılmaz vekili Avukat gelmedi, yokluğunda duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildik-

Dava, ehliyetsizlik ve inançlı işlem hukuksal nedenlerine dayalı ta­pu iptali ve tescil, bedel isteğine ilişkindir.

Davacı Tereke Temsilcisi, mirasbırakan Ahmet Y/ın paydaşı olduğu 1668 (yeni 149 ada 1 ve 8) parsel sayılı taşınmazda, 1500 m2’lik yer satma konusunda davalı kardeşiyle anlaştığını, ancak bu miktar, devir için ge­rekli 5000 m2’nin altında kaldığından payının tamamını vekili aracılığıy­la 30.09.1998 tarihinde satış suretiyle davalıya temlik ettiğini ve aynı gün devredilen paya isabet eden miktar içinde kalan 2250 m2 lik bölümün Ahmet’e ait olup, istenildiğinde iade edileceğine ilişkin harici sözleşme düzenlendiğini, ancak davalının iadeden kaçındığını, taşınmazın bir kısmının kamulaştırıldığını, temlik tarihinde Ahmet YılmazTn fiil ehliye­tini haiz olmadığını ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile Ahmet Yılmaz mirasçıları adına payları oranında tesciline, kamulaştırılan kısım için be­delin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacı tarafından kendisine karşı daha önce aynı konuda açılan davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın davacı tarafından temyizi üzerine dairece bozulduğunu, bozmadan sonra mahkemece da­vanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, Ahmet YılmazTn temlik tarihinde fiil ehliyetini haiz olduğunu belirterek davanın reddini savun­muştur.

Mahkemece, temlikin 30.09.1998 tarihinde yapıldığı, 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan Ahmet Y.’ın, çe­kişme konusu 1668 parsel sayılı taşınmazdaki 714/1344 payını 30.09.1998 tarihinde satış suretiyle davalı kardeşi Metin’e temlik ettiği, Ahmet Y. vasisi tarafından davalı aleyhine temlik edilen paydan 2.250 m2 miktarın inançlı işlem hukuksal nedenine dayanılarak iptali istemiyle Suşehri As­liye Hukuk Mahkemesinde açılan 2008/79 esas sayılı davanın reddine karar verildiği, anılan kararın Dairece bozulması üzerine Suşehri Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/338 E. 2012/194 K. sayılı kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, kararın derecattan geçerek 08.09.2014 tarihinde kesinleştiği, mirasbırakanın 16.08.2007 tarihinde ölümüyle geriye mirasçı olarak eşi Sabiha ile çocukları Bahar Sevtap,

Hemen belirtmek gerekir ki; bir davada, (Yargıtay Hukuk Genel Ku­rulunun, 11/04/1990 günlü, ve 1990/1-152, 1990/236 sayılı kararında da vurgulandığı üzere) dayanılan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nedenin bir arada gösterilmesinde ilke olarak usûl ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Önem derecesine göre bu nedenlerin sırayla araştırılması gerekir.

Dava dilekçesi içeriğinden, ehliyetsizlik ve inançlı işlem hukuksal nedenlerine dayanıldığı anlaşılmaktadır.

Ne var ki; dayanılan nedenlerden birinin ehliyetsizlik olması hâlin­de kamu düzeniyle ilgili bulunması ve ehliyetsizliğin saptanması halin­de öteki nedenlerin incelenme gereğinin ortadan kalkacağı hususları dikkate alındığında öncelikle bu neden üzerinde durulması gerektiği kuşkusuzdur.

Bilindiği üzere; ehliyetsizlik hukuksal nedenine dayalı tapu iptal tescil davalarının zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi olmadığı, davanın niteliğine göre bu tür iddiaların süreye tabi kılınmaksızın her zaman ileri sürülmesinin olanaklı bulunduğu tartışmasızdır.

Somut olayda, Adli Tıp 4. İhtisas Kurulu’nun 26.12.2008 tarih ve 4441 sayılı raporu ile mirasbırakanın 05.01.1998 tarihi itibari ile fiil ehli­yetini haiz olmadığı sabittir. Eldeki davada çekişme konusu 1668 (yeni­leme ile 149 ada 1, 7 ve 8)parsel sayılı taşınmazdaki 714/1344 pay 30.09.1998 tarihinde, bir başka anlatımla, mirasbırakan Ahmet YılmazTn fiil ehliyetini haiz olmadığı bir dönemde temlik edilmiştir.

Hâl böyle olunca, ana taşınmazda (eski 1668 parsel) davalı Metin’in 42/1344 pay sahibi olduğu gözetilerek, çekişme konusu 1668 (yenileme ile 149 ada 1, 7 ve 8) parsel sayılı taşınmazlarda Ahmet YılmazTn temlik ettiği 714/1344 dikkate alınmak suretiyle davanın kabulüne karar veril-

Davacı tereke temsilcisinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının ka­bulü ile, hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.09.01.2020 tarih 2016113870 Esas 2020/113 Karar”

Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul Anadolu 7.Asliye Hu­kuk Mahkemesinden verilen 07.07.2015 gün ve 2011/811 Esas – 2015/240 Karar sayılı hükmün onanmasına ilişkin olan 14.01.2019 gün ve 2016/3360 Esas – 2019/64 Karar sayılı kararın düzeltilmesi süresinde da­vacı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşü­lüp düşünüldü:

Dava, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil is­teğine ilişkindir.

Davacı, davalıdan aldığı 213.000-USD borcun teminatı olarak, 1539 parsel sayılı taşınmazdaki % payını davalıya temlik ettiğini, borç öden­diğinde taşınmazın iade edileceği ödenmediği takdirde taşınmazdaki 72 payın satılarak borcun ödeneceğinin kararlaştırılmış olmasına rağmen davalının taşınmazın devrine ve satışına yanaşmadığını, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ihlal ettiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescile karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuş, yargılama sırasında ölümü üze­rine mirasçıları davaya dahil edilmişlerdir.

Mahkemece, davalı Yusuf Y.Tn mirasçıları olan ve davaya dahil edi­len davalıların mirası reddettikleri ve kararın kesinleştiği, akitten doğan borcun yerine getirilmesinden artık davalıların sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın, Dairece; de­ğişik gerekçe ile onanmasına karar verilmiş, ilama karşı davacı vekili ta­rafından süresinde karar düzeltme isteğinde bulunulmuştur.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; dava konusu 1539 parsel sayılı taşınmazın geldisi olan 1455 parsel sayılı taşınmazın 2116800/6773760 payı davacıya ait iken davacının payının tamamını 29.09.2000 tarih ve 4303 yevmiyeli resmi akitle davalı Yusuf Yıldız’a satış

Bilindiği üzere; inanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapı­lan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraf­larının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mül­kiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek ve iade edilmek üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için başvururlar.

Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin ede­cek, yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiye­tini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nedeniy­le, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesini iste­mek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı, inanç sözleşmesi ile alan kimse­nin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına satmamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda yalnızca bir borcu kalmıştır.

Uygulamada mesele, 5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Söz konusu kararda; eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan mu­vazaa ve nam-ı müstear iddialarının, Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır.

Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına ger­çek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hallerde ve­kilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya herhangi bir maksatla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdülebileceği, “kötüniyetli ve haksız gizleme-

İçtihadı Bileştirme kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağ­layıcı bulunduğu tartışmasızdır. Nam-ı müstear için düzenleme getiren 1947 tarihli kararın, teminat amacıyla temlike dair inanç sözleşmelerini kapsadığı da kuşkusuzdur. Uygulamada anılan sözleşmeler gerek özü,gerek işleyişi açısından,genelde muvazaa, özelde ise nam-ı müstear başlıkları altında nitelendirilegelmektedir.

Belirtilen İçtihadı Birleştirme Kararında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiyetin naklinin sebebini teşkil et­mesi açısından tasarruf işlemlerini bünyesinde barındıran sözleşmeler­dir. Bu durumda koşulların oluşması halinde taşınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir.

İçtihadı Birleştirme kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlan­dırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi gerekli­dir. Bunun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme kararının kap­samının genişletilmesi, hemde taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağ- daştırılamaz.

Öte yandan, davalı Yusuf’un yargılama devam ederken 13.02.2015 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak eşi Pakize ile çocukları Murat, Meral ve Seval’in kaldıkları, İstanbul Anadolu 7.Sulh Hukuk Mahkeme­sinin 2015/195 Esas ve 2015/229 Karar sayılı ilamı ile tüm mirasçılarının mirası reddettiği kayden sabittir.

Bilindiği üzere; yasal ve atanmış mirasçılar mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddedebilirler. (Türk Medeni Kanunu 605/1-606. madde). Türk Medeni Kanunu’nun 611. maddesi hükmü gereğince de, yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahipleri­ne geçer.

Hal böyle olunca, öncelikle davalı Yusuf’un mirasını reddeden mirasçıların mirasçısının bulunup bulunmadığının araştırılması, varsa bu kimselerin davacı tarafından davalı gösterilmesi sağlanarak yargı­lamaya devam olunması, mirasçı bulunmadığı takdirde ise, TMK’nın 640. maddesi uyarınca davalı Yusuf’un terekesine temsilci atandırıl- ması için davacıya süre verilmesi ve atanacak temsilci aracılığı ile yar­gılamanın sürdürülmesi gerekirken, bu usûli eksiklikler giderilmeden yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olduğundan yerel mahkeme kararının bozulmasına karar vermek ge­rekmiştir.

Anılan bu husus karar düzeltme isteği üzerine, yeniden yapılan in­celeme sonucu anlaşıldığından, davacının bu yöne değinen ve yerinde görülen karar düzeltme isteğinin (6100 sayılı HMK’nun geçici 3. maddesi yollamasıyla) 1086 sayılı HUMK’nun 440. maddesi gereğince KABULÜ­NE, Dairenin 14.01.2019 gün ve 2016/3360 Esas 2019/64 Karar sayılı ona­ma kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, yerel mahkemenin 07.07.2015 tarih, 2011/811 Esas, 2015/240 Karar sayılı kararının yukarıda açıklanan nedenle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

Dava, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil ile ipoteğin terkini olmadığı takdirde bedel isteklerine ilişkindir.

Davacılar, 4083 ada 3 parseldeki 2 ve 3 nolu bağımsız bölümleri kredi temini amacıyla davalı Bekir Samut’a devrettiklerini, kredi borcu ödendikten sonra taşınmazların tekrar kendilerine temlik edileceği husu­sunda davalı Bekir ile inanç sözleşmesi akdettiklerini, dava konusu ta­şınmazlar üzerinde dava dışı bankalar lehine ipotekler bulunduğunu, bunun karşılığı olarak 100.000,00-TL bedelli bononun Bekir S.a verildi­ğini ancak davalı Bekir’in kredi çekmemesine rağmen bağımsız bölümle­ri inanç sözleşmesine aykırı ve muvazalı olarak davalılardan T. Yapı Ltd Şti’ne temlik ettiğini, diğer davalı Ziraat Bankası lehine ipotek tesis edildiği­ni, Ziraat Bankası lehine koyulan ipoteğin dava konusu taşınmazların rayiç değerinin üzerinde olduğunu, davalı T. Ltd Şti’nin Afyonkarahisar’da faali­yet gösterdiğini, davalıların iyi niyetli olmadıklarını ileri sürerek 4083 ada 3 parseldeki 2 ve 3 nolu bağımsız bölümlerin davalı adına olan tapu kaydının tüm takyidatları ile birlikte iptaline ve adlarına tesciline olma­dığı taktirde bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Bekir Samut’tan tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı T. Yapı şirketi, davaya konusu taşınmazların ticari amaçla kullanılan dükkanlar olup ticaret mahkemesi’nin görevli olduğunu, ta­şınmazları emlakçı ile irtibata geçerek satın aldığını, davalılardan Bekir Samut ile davacılar arasındaki inanç sözleşmesinden haberdar olmadığı­nı, davalı Bekir Samut; davacıların taşınmazları 274.000-TL satış bedeli

Mahkemece, tapu kayıtlarında inanç sözleşmesine ilişkin herhangi bir kayıt ve belge bulunmadığından davalılar T. Yapı Ltd. Şti. ile Ziraat Bankası yönünden açılan davanın reddine, dava konusu taşınmazların kredi temini için davalı Bekir’e devredildiği anlaşıldığından davalı Be­kir’in yaptığı bir takım ödemeler mahsup edilmek suretiyle bedel iste­minin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu 4083 ada 3 par­seldeki 2 ve 3 nolu dükkan vasıflı bağımsız bölümlerin davacılar tarafın­dan 25.09.2009 tarihinde davalı Bekir Samut’a satış suretiyle devredildi­ği, dava konusu taşınmazlara 27.07.2007 04.12.2007, 12.03.2009, 03.05.2011, 27.04.2011 tarihlerinde dava dışı bankalar lehine ipotek tesis edildiği, tüm ipoteklerin 19.01.2011 tarihinde tapu kayıtlarından terkin edildiği ve davalı Bekir’in her iki taşınmazı 24.11.2011 tarihinde davalı şirkete 200000-TL bedelle temlik ettiği, aynı tarihte davalı Ziraat Bankası lehine davalı şirketin aldığı kredi nedeniyle 1. dereceden 3.000.000-TL bedelli ipotek tesis edildiği, davacılar tarafından dosyaya sunulan ve da­vacılar ile davalı Bekir arasında düzenlenmiş “inanç sözleşmesidir” baş­lıklı belgede dava konusu taşınmazların davalı Bekir’e devredileceği, davalı Bekir’in HSBC bankasından temin edeceği kredinin borcu davacı Yahya tarafından ödendikten sonra taşınmazların bedelsiz olarak davacı Öznur’a temlik edileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, davalı Ziraat Bankasının 24.11.2011 ta­rihinde lehine kurulan ipotek yönünden kötüniyetli olduğundan söz edi­lemeyeceğinden ipoteğin terkini isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Diğer taraftan 25.09.2009 tarihli temli­kin inançlı işleme dayandığı sabit olup davacıların yukarıda değinilen yön itibariyle, davalı Bekir’in ise tüm temyiz itirazlarının reddine.

Davacıların diğer temyiz itirazlarına gelince;

Bilindiği üzere, inançlı işleme dayalı davalarda iddianın 5/2/1947 ta­rih 20/6 İBK uyarınca yazılı delille ispatı gerekmektedir.

Somut olayda, davacıların ilk istemi tapu iptal ve tescil olup ilk el konumunda olan davalı Bekir tarafından imzası inkar edilmeyen “inanç sözleşmesidir” başlıklı belge ile davalı Bekir’e yapılan temlikin inançlı işleme dayandığı kuşkusuzdur. Bu durumda, ikinci el olan davalı şirke­tin iyiniyetli olması halinde ediminin korunacağı tartışmasızdır.

Hal böyle olunca, tapu iptal ve tescil isteğinin kabulüne karar veril­mesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurul­ması doğru değildir.

Davacıların değinilen yön itibariyle yerinde görülen temyiz itirazı­nın kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince temyiz eden taraflardan gelen davacılar vekili için 2.037.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin diğer temyiz eden davalı Bekir Samut’dan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz eden davacılara geri verilmesine, aşağıda ya­zılı 11.988.34. TL bakiye onama harcının da diğer temyiz eden davalı Be­kir S.’dan alınmasına, oybirliğiyle karar verildi.

“l.HD.16.12.2019 tarih 2016/13311 Esas 2019/6560 Karar ”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, sigorta şirketinden aldığı para ve kendisine ait 10 adet altın bilezik ile Ergün İnşaat’tan 415 ada 1 parseldeki 10 nolu bağımsız bölümü eşi mirasbırakan Yavuz Bardakçı ile birlikte satın aldıklarını, işlemleri okuma yazma bilmemesi nedeniyle mirasbırakanın yaptığını, taşınmazın eşi ile kendi adına müştereken tapuya tescilinin yapıldığının söylendiğini, çekişmeli taşınmazda mirasbırakan ölünceye kadar birlikte ikamet ettikle­rini, ancak mirasbırakanın kızı davalı tarafından kendisine gönderilen ih­tarname ile taşınmazın davalı adına vekaleten mirasbırakan tarafından

Davalı, davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu taşınmazı 45.000 Euro karşılığında satın aldığını, taşınmazı satın alması için mirasbırakan babasını vekil tayin ettiğini, çekişmeli taşınmazın tarafın­dan satın alındığını davacının da bildiğini, mirasbırakan babasının ricası üzerine taşınmazda oturmasına rıza gösterdiğini belirterek davanın red­dini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından katılma yoluyla ve davacı vekili tara­fından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla; duruşma günü olarak saptanan 12.12.2019 Perşembe günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Avukat Furkan K. ile temyiz edilen davalı ve­kili Avukat Turgut Aknur geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde ve­rildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşma­nın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Mehmet T. tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incele­nerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle iddianın ileri sürülüş biçiminden, davanın muris muvazaası hukuksal nedenine değil inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı olarak açıldığı, bu tür iddiaların 05.02.1947 tarih, 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca yazılı delil ile, olmadığı takdirde yemin delili ile kanıtla­nabileceği, somut olayda, iddiayı kanıtlayacak şekilde taraflar arasında düzenlenmiş bir yazılı belge ibraz edilmediği gibi, davacının yemin deli­line de dayanmadığı, öte yandan dosya içeriğinden yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belgenin de bulunmadığı anlaşıldığından tanık delili ile sonuca gidilemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi bu

“l.HD.12.12.2019 tarih 2016/14233 Esas 2019/6486 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 20.01.2015 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı Halil İbrahim Koç ve vekili Avukat Ersoy Kılıç ile temyiz edilen vekili Avukat Sinan Barut geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçe­sinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamala­rı dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Gülçin Türkay tarafından düzenlenen rapor okundu, dü­şüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil is­teğine ilişkindir.

Davacı, eşi Ayla K. ile aralarında görülen boşanma davası neticesin­de, adına kayıtlı taşınmazların bir kısmını mahkemenin eşine vereceği, bu nedenle taşınmazların tapu kaydını başkasının üzerine yapması ge­rektiği yönünde davalının telkinde bulunduğunu, yaşlı olması ve taşın­mazların elinden çıkacağı korkusuna kapılması nedeni ile 1095, 1096, 1038, 954, 716, 103, 104, 280, 944, 172 ada 468 parsel sayılı taşınmazlarını satış göstermek suretiyle, bedelsiz olarak boşanma davası sonuçlandık­tan sonra iade edilmek koşuluyla davalıya devrettiğini, bu hususu kendi aralarında haricen tanzim ettikleri ve Kamil Gül ile Mesut Dursun isimli şahısların da tanık sıfatıyla imzaladıkları yazılı protokol ile de belgele­diklerini, yine davalının bu protokol dışında kendi el yazısı ile yazıp im­zaladığı 05/02/2009 tarihli belge ile kendisinden aldığı tapuların tamamı­nı herhangi bir maddi talepte bulunmaksızın iade edeceğini, boşanma davası sonuna kadar başkasına devir yapmayacağını taahhüt ettiğini,

Davalı, yapılan satış işlemlerinin geçerli olup, muvazaalı bir satışın söz konusu olmadığını, Düzce’de kuyumculuk yaptığını, ekonomik du­rumunun çok iyi olduğunu, davacının bütün mal varlığını satarak çev­reden uzaklaşmak istediğini beyan etmesi üzerine gerçek anlamda satış işleminin gerçekleştiğini, ancak davacının çevresinin satılan malların ucuza gittiği şeklinde kışkırtmaları karşısında, davacının ek para tale­binde bulunduğunu, bu talebi geri çevrildiğinde söz konusu davayı açtı­ğını, davada delil olarak kullanılan protokol ve sözleşmelerdeki imzayı kabul etmediğini, imzaların kendisine ait olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, davacının dava konusu 716 – 954 – 1095 – 1096 – 1038 – 103 – 104 – 944 – 280 ve 172 ada 468 parsel sayılı taşınmazlarını 05.02.2009 tarihli satış işlemi ile davalıya devret­tiği, davalı Ekrem’in imzasını taşıyan 05.02.2009 tarihli belgede dava konusu taşınmazların aile mahkemesinde görülen dava bittiğinde tek­rar davacıya devredileceği, başkasına devredilmeyeceği hususlarının yazılı olduğu,yine 20.02.2009 tarihli “Protokoldür” başlıklı, davacı, davalı ve dava dışı Kamil G. ve Mesut D. isimli şahısların imzalarını taşıyan belgede ise,dava konusu parsellerin davalı Ekrem A.’e inançlı bir biçimde devredildiği, devir sebebinin davacının eşi olan Ayla aley­hine açtığı boşanma davası olduğu, boşanma davası sonuçlandığında davalı Ekrem’in tapudan devraldığı yerleri tekrar davacıya devrede­ceği hususlarının belirtildiği, söz konusu belgelerdeki imzaların davalı tarafından inkar edildiği, Düzce 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/321 Esas – 2015/413 Karar sayılı dosyasında katılanın Halil İbrahim K. sa­nıkların Ekrem A. ve Eda D. olduğu, özel belgede sahtecilik ve güveni köyüte kullanma suçlarından yapılan yargılama neticesinde Ekrem A.’ün mahkumiyetine karar verildiği, söz konusu kararın Yargıtay 15.Ceza Dairesi tarafından Özel Belgede Sahtecilik yönünden onandığı ve 23.11.2017 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken ya­nılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davacının değinilen yönlerden yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 31.12.2014 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 1.100.-TL. duruşma vekâlet ücretinin tem­yiz edilenden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilme­sine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.04.12.2019 tarih 2019/3000 Esas 2019/6277 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, davalıdan 150.000,00 TL borç para aldığını, 02.05.2008 tarihli protokolü imzaladıklarını, protokol gereğince maliki olduğu 702 ada 4 parsel sayılı taşınmazının 72 payını teminat olarak davalıya devrettiğini, müzayaka halinden istifade eden davalının protokol gereğince taahhüt ettiği ek 130.000,00 TL yi vermediği gibi, 317.000,00 TL borçlu olduğuna dair bir belge imzalattığını, davalı hakkında tefecilik suçlaması ile dava açıldığını, öte yandan davalının devir aldığı 2 daire ve 1 dükkanı (paya isabet eden) kiraya vererek haksız menfaat elde ettiğini ileri sürerek, 150.000,00 TL borcundan davalı tarafından haksız elde edilen 100.000,00 TL kira gelirinin mahsubu ile kalan bedelin depo edilmesi karşılığında çekişmeli taşınmazda davalı adına kayıtlı payın iptaline ve adına tescili­ne karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacının pey der pey kendisinden toplam 317.000,00 TL borç para aldığını, çekişmeli taşınmazı bu borca karşılık teminat olarak

Mahkemece, taraflar arasındaki inançlı işlemin 02.05.2008 tarihli protokol ile kanıtlandığı, 150.000,00 TL’den fazla borç para verildiği hu­susunun ise davalı tarafından ispatlanamadığı, öte yandan herkesin al­dığını iade etmesi gerektiğinden davanın kısmen kabulü ile çekişmeli taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesci­line, fazlaya ilişkin talebin reddine, mahkeme veznesine yatırılan 150.000,00 TL’nin karar kesinleştiğinde nemasıyla birlikte davalıya ödenmesine ilişkin verilen karar Dairece; “…01.07.2008 tarihli imzası in­kar edilmeyen adi yazılı belge ve yukarıda yer verilen davacı beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davalı tarafından davacıya toplam 317.000,00 TL ödendiği, bunun karşılığında çekişmeli taşınmazm 1/2 pa­yının davalıya teminat amacıyla devredildiği anlaşılmıştır. Hal böyle olunca, 6098 sayılı TBK’nun 97.maddesi gereğince davacı tarafa 317.000,00 TL’yi mahkeme veznesine depo etmesi için usulüne uygun süre verilmesi, anılan bedelin depo edilmesi halinde davanın kabul edilmesi, aksi halde davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır….” gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama so­nunda davanın kısmen kabulü ile çekişmeli taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline, mahkeme veznesine yatırı­lan 317.000.TL’nin karar kesinleştiğinde nemasıyla birlikte davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 03.12.2019 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı vekili Avukat gelmedi, temyiz edilen asil davacı İlhan G. geldi, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin ve asilin sözlü açıklamaları dinlendi, du­ruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Selime S. T.tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dos­ya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Hükmüne uyulan bozma kararında, gösterildiği şekilde işlem yapı­larak karar verilmiştir. Davalının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddi ile usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan

“l.HD.03.12.2019 tarih 2019/3121 Esas 2019/6198 Karar”

Davacı … tarihli mektup ve … protokolle esas malik bulunan M.F Saraçoğlu tarafından … tarih … sayılı noter senediyle vakfa demir ve temlik edilen 27 ada 27 parsele ait kaydın iptalini vakıf adına tescilini istemiştir. Davalı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mah­kemece davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vakıf 27 parsel sayılı taşınmazın maliki olarak tapu siciline her ne kadar davalının ismi yazılmış ise de bu kaydın gerçeğe uymadı­ğını asıl malikin M.F Saraçoğlu olduğunu ileri sürerek sicildeki yanlışlı­ğın düzeltilmesini istemiştir.

… olayda 27 parsel sayılı taşınmazın gerçek malikinin tapu sicilinde adı yazılı olan davalı “Namı müstear” davasından başka bir şey değildir. Böylece taraflar arasında kendine özgü bir mülkiyet uyuşmazlığı niteli­ğini taşıyan ve tapu siciline gerçek malikin adını yazılmasını sağlamak amacıyla açılan o davanın İçtihadı Birleştirme Kararında öngörüldüğü biçimde yazılı delille ispat edilme olanağı vardır.

Davalı 27 parsel sayılı taşınmazın … tarihinde Abdurahman tara­fından yapılan bağış sonunda sicilde üstüne geçirmiştir. Davalı bu tarih­ten bir gün sonra … tarihinde F S.’na hitaben verdiği imzalı belgede, Abdurrahman’ın kendisine bağışladığı taşınmazın adı geçene değil F. Saraçoğluna ait olduğunu Faiki’n gösterdiği lüzum üzerine bağışlandı­ğını, bağışa rağmen taşınmazın sahibi kendisi değil Faik olduğunu iste­nildiği zamana Faik’e veya arzu ettiği kişiye taşınmazın ferağını vermeye hazır bulunduğunu kabul etmiştir.

Davalı Hayrullah’ın vekili olan Hüseyin’in imzasını taşıyan …. ta­rihli bir başka belgede ise 27 parsel sayılı taşınmazın sahibinin Faik ol­duğu taşınmazı adı geçenin dilediği kimseye devretmeye hazır oldukla­rı, yalnız taşınmazın mülkiyetleri altında bulunan döneme ilişkin masraf ve belgelerinin Faik’e ait olduğunu belirtmek suretiyle yukarıdaki belge­nin kapsamı doğrulanmıştır.

Davalı taraf …. günlü belgedeki imzayı açıkça inkar etmemiş muh­tevasına itiraz etmemiş ancak resmi şekilde düzenlenmediğinden bahisle iddianın ispata elverişli olmadığını ileri sürmüş davaya etkisi olmayan savunmalarda bulunmuştur.

Bu suretle taşınmazın asıl maliki olduğu saptanan Faik noterde dü­zenlediği .. günlü belge ile bu konudaki dava hakkını davacı vakfa dev­rettiğine vakfın kuruluşunu sağlayan tüzüğün 5. maddesinde vakfın bu gibi devirlerin kabulüne yetkili olduğunu, yazılı bulunduğuna göre da­vanın aktif husumet ehliyeti yönünden incelenmesine engel olabilecek bir durum yoktur.

Bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken redde­dilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan hükmün BOZULMASINA…

“1.HD30.01.1976 tarih 1975/11769 Esas 1976/6904 Karar”

Muvazaa iddiasının tarafların ileri sürmesi halinde bunun ancak ya­zılı belge ile kanıtlanabileceği Yargıtay içtihatları ile sabit olup bu yazılı belgenin tapuda kayden malik görünen kişi tarafından işlemin diğer ta­rafına hitaben yazılması da gerekli olmayıp kayden malik görünen kişi­nin başka kurum veya kuruluşlara vermiş olduğu imzasını taşıyan bir dilekçe ile de bunu belirtmesinin yeterli olacağı yukarıdaki 1. HD’sinin içtihadından da anlaşılmıştır.

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılardan Sami Arslan, davalı şirketle yaptıkları ticaret nedeni ile güvene dayalı olarak kendisine ait 3232 ada 7 parsel sayılı taşınmazı bedel almadan davalıya 100 milyar bedelle devir ettiğini, temlikin inanca dayandığını, bu işlemlerin diğer davacı yararına yapıldığını, yapılan ti­caret sonunda tüm borçların ödendiğini, davalıdan tapu istendiği halde davalının sözleşmeye uymadığını, tapuyu vermediğini, bu arada el at­manın önlenilmesin i de bu davadan sonra açtığını ileri sürerek, davalı adına olan tapunun iptali ile adına tesciline, karşı açılan el atmanın önle­nilmesi ve ecrimisil davasının reddine karar verilmesini istemiştir. Diğer davacı da aynı talepte bulunmuştur.

Davalı-K.Davacı ise satışın gerçek olduğunu, davacının borcunu ödemediğini, edimlerini yerine getirmediğini, taşınmazı kendisine sattığı halde boşaltmadığını bu nedenle açılan davanın reddi ile davacıların el

Mahkemece, davalı-K.davacının edimlerini yerine getirmediği, da­vacının yükümlülüğünü yerine getirdiği, davalının tapuyu iade etmesi gerektiği gerekçesi ile Tapu iptali tescil davasının kabulüne, karşı açılan el atmanın önlenilmesi ve ecrimisil davasının reddine karar verilmiştir.

Dava, inanç sözleşmesi hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, birleştirilen dava ise el atmanın önlenilmesi ve ecrimisil isteğine iliş­kindir.

Mahkemece, açılan tapu iptali ve tescil davasının kabulüne, birleşti­rilen el atmanın önlenilmesi ve ecrimisil davasının ise reddine karar ve­rilmiştir.

Dava dilekçesinin içeriğinden, iddianın ileri sürülüş biçiminden inanç sözleşmesi hukuksal nedenine dayanıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapı­lan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona ermesi sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraf­ların hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülki­yetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek veya idare olunmak üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için baş vururlar.

Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin ede­cek, yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiye­tini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nede­niyle, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşmmazını kendisine temlik edilmesi­ni istemek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı inanç sözleşmesi ile alan kimsenin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına sat­mamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda yalnızca bir borcu kalmıştır.

Bu durumda; gayrimenkul rehni bakımından geçerliliği olan M.K. nun 873 (eski 788.) maddesinin inanç sözleşmelerine dayalı temlike konu taşınmazlar bakımından uygulama yeri olmadığı da kuşkusuzdur. Nite­kim bu düşünce Hukuk Genel Kurulunun 23.5.1990 gün ve 1990/1-202- 315 sayılı kararında da aynen benimsenmiştir.

Gerçekten, inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uygun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı veren geçerli sözleşmelerdir. (Borçlar Kanunu mad.81) Anılan sözleşmelerde, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirlerken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tara­fından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleyebilir­ler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşmele­rinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de Borçlar Kanunun 19 ve 20 maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır.

İnanç sözleşmesine ve buna bağlı işlemle alacaklı olan taraf, ödeme günü gelince alacağını elde etmek için dilerse; teminat için temlik edilen şeyi “ifa uğruna edim” olarak kendisinde alıkoyabileceği gibi; o şeyi, açık artırma yoluyla veya serbestçe satıp satış bedelinden alma yoluna da başvurabilir. Bu sonuçlar kendine özgü bu akdin tabiatında mevcut­tur. Sözleşme ile öngörülen ifa süresi içerisinde, sırf sözleşmeyi imkansız kılmak amacıyla muvazaalı olarak yapılan temliklerin yasal koruma al­tında tutulamayacağı izahtan varestedir. Meri hukuk sistemimizde her­hangi bir düzenleme olmamasına karşın; inanç sözleşmelerinin, yukarı­da değinilen ilkeler çerçevesinde uygulama yeri bulan kendine özgü bir müessese olduğu, öğreti ve uygulamada kabul edile gelen bir olgudur.

İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraf­larına Borçlar Kanunu çerçevesinde nisbi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır.

Burada üzerinde durulması gereken husus, taşınmaz mallar yada şekle bağlı akitlerde inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğura­cağıdır. Diğer bir anlatımla sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleş­mesi halinde taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluştu­ramayacağıdır.

Söz konusu kararda eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan mu­vazaa ve nam-ı müstear iddialarının. Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenmeyeceği tartışılmıştır.

Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına ger­çek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hallerde ve­kilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya herhangi bir durum veya herhangi bir mak­satla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdebileceği, “kötü ni­yetli ve haksız gizlemeler” dışında belirtilen olasılıklara göre açılacak davanın, gerçekten, ya mevcut bir hakka dayanarak bir el değiştirme ve­ya bir hakkın korunması niteliğini taşıyacağı; bu durumun da, temsil ve vekalet ilişkisinde, mülkiyette halefiyet esası olarak kabul edilmiş bir husus olup, halefiyet düzeltme amacıyla öncelikle mülkiyetin vekile ai­diyeti düşünülse bile, temsil hükümlerine aykırı olduğundan bunun ko­runması ve devamına hükmolunamayacağı, zira Borçlar Kanununun “müvekkil vekiline karşı muhtelif borçlarını ifa edince vekilin kendi na­mına ve müvekkili hesabına üçüncü şahıstaki alacağı müvekkilin olur” hükmünün bu düşünceyi doğruladığı, öte yandan gerek taşınır, gerek taşınmaz mallara ilişkin olsun nam-ı müstear hadiselerinde, meselenin bir istihkak ve mülkiyet davası niteliğini geçemeyeceğinden, ne resmi senet ne de şekil meselesinin bahse konu olamayacağı, meselenin akitte ve isimde muvazaayı kapsamına alan Borçlar yasasının 18. maddesi kap­samında düşünülmesinin kanunun amacına uygun düşeceğine, değinil­dikten sonra sonuçta, nam-ı müstear davalarının dinlenebilir ve yazılı delil ile ispatının mümkün olduğuna, hükmolunmuştur.

İçtihadı Birleştirme kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağ­layıcı bulunduğu tartışmasızdır. Nam-ı müstear için düzenleme getiren 1947 tarihli kararın, teminat amacıyla temlike dair inanç sözleşmelerini kapsadığı da kuşkusuzdur. Uygulamada anılan sözleşmeler gerek özü, gerek işleyişi acısından, genelde muvazaa, özelde ise nam-ı müstear baş­lıkları altında nitelendirile gelmektedir.

Belirtilen İçtihadı Birleştirme kararında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından

İçtihadı Birleştirme kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üze­re, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi ve en geç sözleşme konusu işlem tarihinde düzenlenmiş olması gereklidir. Bu­nun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme kararının kapsamının genişletilmesi, hem de taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağla­mak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağdaştırı- lamaz.

Somut olayda, kayden davacı Sami A/a ait bulunan çekişmeli 2 par­sel nolu taşınmazın 31.9.1999 tarihinde davalı şirkete 35.000.000.000.TL. bedelle ve satış yolu ile temlik edildiği aynı tarihi taşıyan hesap cetveli nitelikli belgenin yukarıda açıklandığı anlamda inanç sözleşmesinin gö­rülmektedir. Dosyaya sunulan ve 31.5.1999 tarihli Sami Aslan imzalı bel­ge ile yine belgesi olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

Dosyada bulunan 22.5.2003 ve 7.7.2003 tarihlerini taşıyan bilirkişi raporlarında çekişmeli taşınmazın teminat amacı ile değil, davacının or­tağı bulunduğu şirketin davalıya olan borcuna mahsuben verildiği, bu­nun karşılığında davacıya bir bedel ödenmediği, bu amaçla yapılan iş­lemler sonucunun davalı şirket defter kayıtları üzerinden muhasebeleşti- rildiği, bu muhasebe sonucu bakiye borçlarının da zaman içerisinde da­vacı tarafından ödendiği anlaşılmaktadır. Belirlenen bu olgular yukarda açıklanan ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde, taşınmaz temlikinin inançlı işleme dayalı olduğunun benimsenmesi suretiyle davanın kabu­lünde isabet yoktur.

Hal böyle olunca, İnanç sözleşmesine dayalı açılan tapu iptali tescil davasının reddine, karşı açılan ve birleştirilen el atmanın önlenilmesi ve ecrimisil davasının şartları var ise kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ve değerlendirmelerle yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Kararın açıklanan nedenlerle BOZULMASINA

Davalı Mehmet, davacı ile aralarında düzenledikleri adi sözleşmede tarafların iradesinin rehin sözleşmesi düzenlemek olduğunu, bunun da şekil şartları bulunmadığını, davacının 2000/1158 esas sayılı dosyada ta­şınmazın tarafına satıldığını açıkça belirttiğini beyan ederek davanın reddinisavunmuştur.

Diğer davalı, iyi niyetli 3. kişi olduğunu, davanın reddini savun­muştur. Mahkemece, davacının davalı Mehmet’e olan borcunun yasal faizi bedelinin depo ettirilerek davacı iddiası sabit görülüp tapunun ipta­li ile temlik alan adına tesciline karar verilmiştir.

Karar, davalılar tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla;

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptal – tescil isteğine ilişkindir. Mahkemece, sözleşme uyarınca alınan borç para miktarının belirtilen ödeme tarihinden yasal faizi ile birlikte davalı Mehmet’e ödenmek sure­tiyle çekişmeli taşınmazın tapusunun iptali ile temlik alan Nazif e adına tesciline karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazdaki 3 nolu dubleks dükkânın davacı Serkan ile davalı Mehmet arasında düzenlenen “sözleşme” başlıklı tarihsiz belge uyarınca davalı Mehmet’e 12.12.2000 tarihinde satış suretiyle temlik edildiği, bilahare anılan yerin 21.03.2002 tarihli akitle dava dışı taşınmazlarla birlikte vekili Nihat aracılığıyla Yüksel’e satış yoluyla intikal ettirildiği görülmektedir.

Öte yandan davacının Borçlar Kanunu’nun 162. maddesi uyarınca eldeki davadaki hakkını Nazife’ye temlik ettiği de anlaşılmaktadır. Da­vacı, söz konusu ilişki içerisinde temlik ettiği taşınmaza ilişkin isteğini

Diğer bir bakış açısıyla taşınmazın mülkiyeti inanılana (alacaklıya) geçmiştir. Taşınmazda inanarak satanın (borçlu) mülkiyet hakkı kalma­dığı) gibi, alıcının bu mülkiyet hakkı üzerinde kurulmuş olan bir rehin hakkından da söz edilemez. Bu durumda; gayrimenkul rehni bakımın­dan geçerliliği olan MK’nun 873. maddesinin inançsözleşmelerine dayalı temlike konu taşınmazlar bakımından uygulama yeri olmadığı da kuş­kusuzdur. Nitekim bu düşünce Hukuk Genel Kurulu’nun 23.05.1990 gün ve 1990/1-202-315 sayılı kararında da aynen benimsenmiştir. Bilindiği gibi, inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uygun bulundu­ğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı veren geçerli söz­leşmelerdir (Borçlar Kanunu m. 81). Anılan sözleşmelerde, taraflar, söz­leşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirlerken, inançlı işle­min sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tarafından inana­na iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleyebilirler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşmelerinde yer ve­rebilirler. Buna daiır akit hükümleri de Borçlar Kanunu’nun 19 ve 20. maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır. İnanç sözleş­mesine ve buna bağlı işlemle alacaklı olan taraf, ödeme günü gelince ala-

İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraf­larına Borçlar Kanunu çerçevesinde nisbi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır. Burada üzerinde durulması gereken husus, ta­şınmaz mallar ya da şekle bağlı akitlerde inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğuracağıdır. Diğer bir anlatımla, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebe­bini oluşturup oluşturmayacağıdır. Bilindiği üzere; uygulamada mesele, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Söz konusu kararda; eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan mu­vazaa ve nam-ı müstear iddialarının, Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır. Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına gerçek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hallerde ve­kilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya herhangi bir maksatla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdü-leb ileceği, “kötü niyetli ve haksız gizleme­ler” dışında, belirtilen olasılıklara göre açılacak bir davanın, gerçekten, ya mevcut bir hakka dayanarak bir el değiştirme veya bir hakkın ko­runması niteliğini taşıyacağı; bu durumun da, temsil ve vekâlet ilişkisin­de, mülkiyette halefiyet esası olarak kabul edilmiş bir husus olup, halefiyeti düzeltme amacıyla öncelikle mülkiyetin vekile aidiyeti düşü­nülse bile, temsil hükümlerine aykırı olduğundan bunun korunması ve devamına hükmolunamayacağı, zira Borçlar Kanunu’nun “müvekkil vekiline karşı muhtelif borçlarını ifa edince vekilin kendi namına ve mü­vekkili hesabına üçüncü şahıstaki alacağı müvekkilin olur” hükmünün

İçtihadı Bileştirme Kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağ­layıcı bulunduğu tartışmasızdır. Nam-ı müstear için düzenleme getiren 1947 tarihli kararın, teminat amacıyla temlike dair inanç sözleşmelerini kapsadığı da kuşkusuzdur. Uygulamada anılan sözleşmeler gerek özü, gerek işleyişi açısından, genelde muvazaa, özelde ise nam-ı müstear baş­lıkları altlında nitelendirilmekte Belirtilen İçtihadı Birleştirme Kararında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil bor­cu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiyetin naklinin sebebini teşkil etmesi açısından tasarruf işlemlerini bünyesinde barındıran sözleşmelerdir. Bu durumda koşulların oluşması halinde ta­şınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir İçtihadı Birleştirme Kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belge­nin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi ve en geç sözleşme konusu işlem tarihinde düzenlenmiş olması gereklidir. Bunun dışın­daki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme Kararının kapsamının genişle­tilmesi, hem de taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak an­lamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağdaştırılmaz.

Somut olaya gelince; taraflar arasındaki “sözleşme” başlıklı belgenin yukarıda açıklanan 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kara­rında belirtilen anlamda inanç sözleşmesi niteliğini taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Yine yukarıda ifade edildiği üzere, inanç sözleşmesi ile taşınmazı temellük eden kişinin taşınmazı 3. kişiye temlikine bir engel yoktur. Nitekim davalı Mehmet, taşınmazı Yüksel’e satış suretiyle dev­retmiştir. Bu temlikin taraflar arasında mevcut olan sözleşmeyi hüküm­süz kılmaya yönelik olduğu iddiası da kanıtlanmış değildir.

Bütün bu olgular karşısında mahkemece yapılacak işin; davacı Ser- kan’ın davalı Mehmet’ten aldığı borcun sözleşmede belirlenen ödeme tarihinden itibaren dava tarihine kadar ulaştığı faizli bakiyesi ile o tarih

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan hususlar gözetilmek suretiyle gerekli araştırmanın yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi ge­rekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Hükmün açıklanan nedenlerden ötürü BOZULMASINA

“l.HD.8.5.2006 tarih 200613653 Esas 2006/5292 Karar”

Yukarıdaki içtihatlardan da anlaşılacağı üzere 1.Hukuk Dairesi, inanç sözleşmesinin, muvazaalı işlem tarihinden önce veya sonra yapıl­masının bir önemi olmadığını belirtirken, 2004 yılında ve 2006 yılındaki vermiş olduğu kararları ile inanç sözleşmesinin, “Tarafların imzasını içermesi ve en geç muvazaalı işlem tarihinde” düzenlenmiş olması şartı­nı aramış, ve bunun aksinin içtihadı Birleştirme Kararının genişletilmesi olacağını belirtmiş ise de daha sonraki içtihatları ile önceki içtihadına geri dönmüş olup inançlı işlemin işlem tarihinden önce veya sonra ya­pılmasının bir önemi olmadığını belirtmiş ve bu içtihadını kararlılıkla uygulamış olup anılan 2007 ve 2010 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararla­rı aşağıda sunulmuştur.

…Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine iliş­kindir. Davacı, babasını dava ederek 374 ada 50 parsel sayılı taşınmazda bulunan binada 3 numaralı bağımsız bölümün kendi parası ile satın alındığını ileri sürerek davalı adına olan tapusunun iptali ile adına tesci­lini istemiş, mahkemece davanın reddine karar verilmiş; hükmü, davacı temyiz etmiştir.

5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği üzere, inanç sözleşmesi inanç gösterilene bir hakkın kullanılmasında davranışlarını inanç gösterenin tespit ettiği amaca uydurmak borcunu yükler. Diğer bir anlatımla, inanç gösterilen kişi inanç gösteren namına yapılacak bir işlemden sonra taşınmazın mülkiyetini ona geçirme borcu altına girer. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, bunun dava yoluyla yerine getirilmesi istenebilir. Sözü edilen İçtihadı Birleş­tirme Kararı uyarınca inanç sözleşmesinin yazılı delille kanıtlanma olanağı vardır.

H.U.M.K. nun 236/4 maddesinde “Mahkeme dışındaki ikrarı teyit edecek delalil ve emare mevcut ise hakim buna binaen hüküm verebilir.” hükmü öngörülmüştür.

Davalının boşanma davasının yargılamaları sırasında vermiş oldu­ğu imzalı cevap dilekçesindeki beyanı H.U.M.K.nun 236/4 maddesinde düzenlenen mahkeme dışı ikrar niteliğinde olup, davacı yararına kesin delil teşkil eder. Davacı, az yukarıda yazılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca iddiasını yazılı delil ile kanıtlamıştır. Bunun aksi ancak aynı şekilde düzenlenmiş yazılı delille kanıtlanabileceğinden davalının yuka­rıdaki beyanını boşanma davasındaki nafaka ve tazminat taleplerinden kurtulmak için yaptığı yönündeki belgeye dayanmayan savunmasına itibar edilemez. Bu durumda, mahkemece dava konusu evin davalının çocukları tarafından alındığı K…. edilerek, davacı çocuğunun payı ora­nında istemin hüküm altına alınması gerekirken davanın tümü ile reddi doğru olmadığından hüküm bozulmalıdır…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine iliş­kindir.

Davacı Sadettin K…. vekili; davalının oğlu olan müvekkilinin, annesi ve babasının geçimsizliği dolayısıyla ve babasının da isteğiyle tüm biri­kimlerini sarf ederek 374 ada 50 parselde bulunan binada 3 numaralı ba­ğımsız bölümü kendi parası ile satın aldığını ve tapusunun da davalı babası üzerine yapıldığını; ancak, eşini bırakıp giden davalının, kendi evinde oturan davacı oğluna da ihtarname keşide ederek fuzuli işgal ne­deniyle evi boşaltmasını istediğini; oysa dava konusu dairenin, müvekki­linin parasıyla satın alındığını ve daha önce davacının annesi tarafından açılan boşanma davası sırasında davalının ibraz ettiği cevap dilekçesin­de, “dava konusu evin çocukları tarafından alınarak, emekli muafiyetin-

Davalı vekili; müvekkilinin başka bir taşınmazının satışından elde ettiği parayla dava konusu bağımsız bölümü satın almış olup, davacının alım gücü bulunmadığını; boşanma davası sırasında müvekkili tarafın­dan verilen cevap dilekçesinde yer alan beyanların, davalının eşinin na­faka ve tazminat taleplerinden kurtulmak amacına yönelik olduğunu; 05.02.1947 tarih ve 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nda ön görülen şekilde, davacının iddiasını ispata yarar yazılı delil de bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini cevaben bildir­miştir.

Mahkemenin, “davacının iddiasını yazılı belge ile kanıtlayamadığı gibi, olayın tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte vukuuna delalet edebilecek bir yazılı delil başlangıç niteliğinde belge de bulunmadığı; dava dilekçesinde dayanılan, davalının başka bir mahkemeye vermiş olduğu cevap dilekçesindeki beyanlarının ise bu bağlamda yazılı bir bel­ge olmayıp mahkeme dışı ikrar niteliğinde K…. edilemeyeceği, taraflar arasında akrabalık ilişkisi bulunmasına karşın inanç sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil davalarında HUMK 293. maddesi uyarınca tanık din­lenmesinin mümkün bulunmadığı ve davacının, yemin deliline de da­yanmadığının anlaşıldığı” gerekçesiyle kanıtlanamayan davanın reddine dair verdiği karar, Özel Daire’ce yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.

Dava konusu, 374 ada 50 parsel sayılı arsa üzerindeki binanın 28/424 arsa paylı A Blok 2. kat 3 nolu mesken, davalı Tayyur K…. adına kayıtlı olup, 15.5.2003 tarihinde alım suretiyle iktisap etmiştir. Eldeki davanın açılmasından önce; davacının annesi tarafından davalı baba aleyhine Ya­tağan Asliye Hukuk Mahkemesinin E: 2003/314 K: Esas 2004/75 sayılı dosyasında açılan boşanma davasının yargılaması sırasında, davalı baba Tayyur K…. tarafından imza ve ibraz edilen 23.10.2003 tarihli cevap di­lekçesinde “…Üzerime kayıtlı görünen ev ise müşterek çocuklarımız ta­rafından alınmış olup asıl olarak çocuklarımızındır. Tapu kaydının üze­rimde olmasının sebebi ise emekli olmam nedeniyle vergi muafiyetinden yararlanmak içindir…” şeklinde beyanda bulunulmuş ve o davada cevap dilekçesinin okunduğu 20.11.2003 tarihli oturumda davalı vekili, cevap dilekçesini tekrar ettiklerini bildirmiştir.

Uyuşmazlığın çözümüne geçilmeden önce, “ikrarın” hukuki niteliği ve konusu ile ispat kuvveti açısından türleri üzerinde durulmasında ya­rar vardır.

Yargılama usulü bakımından ikrar, açıklayan tarafından hasmının karara bağlanmasını istediği hakkın veya hukuki durumun meydana gelmesine esas olan ve hasmınca ileri sürülen maddi olayların tümünün veya bir bölümünün doğru olduğunun bildirilmiş olması demektir (YHGK 9.11.1955 gün E:4-79 K:78; YHGK 25.6.1975 gün E:4/681 K:879).

İkrarın ispat kuvveti, yapıldığı yere göre belirlenir. Bu cümleden olarak, ikrarın yapıldığı yere göre bir ayırıma tabi tutulması, kanundan doğan bir zorunluluk olup; ikrarın mahkeme içinde veya mahkeme dı­şında yapılmasına farklı hüküm ve sonuçlar bağlanmıştır.

Kavram olarak da mahkeme dışı ikrar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 236. maddesinin dördüncü fıkrasında, “Mahkeme haricin­deki ikrarı teyit edecek delail ve emare mevcut ise hakim buna binaen hüküm verebilir” hükmü ile açıkça kullanılmış iken; mahkeme içi ikrar aynı maddenin birinci fıkrasında “Dava evrakında veya hakim huzu­runda iki taraftan birinin veya vekilinin sebkeden ikrarı muteberdir. Ve mukir olan taraf aleyhine delil teşkil eder” hükmü ile örtülü olarak kul­lanılmıştır.

Mahkeme dışı ikrarın, taraflardan ya da onların yetkili temsilcile­rinden sadır olması ve ikrarın mahkemeye yönelik değil; ya karşı taraf, ya da başka kimseler veya merciiler önünde yapılması gerekir. Mahkeme dışı ikrar, kesin bir delil olmayıp, takdiri delildir. Hakim, mahkeme dışı ikrarı doğrulayacak delil ve emare varsa, buna dayanarak hüküm verebi­lir (HUMK m.236/4).

Mahkeme içi ikrarın, taraflardan ya da onların yetkili temsilcilerin­den sadır olması ve ikrarın yargılama içinde, mahkemeye karşı yapılma­sı gerekir. Mahkeme içi ikrar, mahkeme önünde sözlü olarak yapılabile­ceği gibi; bir dilekçe veya layiha (dava evrakı) ile de vakıa ikrar edilebi-

Önemle vurgulanmalıdır ki; bir davada yapılan mahkeme içi ikrar, başka bir davada da geçerli olup, kesin delil teşkil eder (Prof. Dr. Baki Ku­ru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Altıncı baskı, İstanbul 2001, C:2, s:2045).

Bu genel açıklamalardan sonra, inanç sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptal ve tescil istemiyle açılan davalarda iddianın ispat şeklinin açıklanması gerekmektedir.

Bilindiği üzere; uygulamada mesele, 5.2.1947 tarih ve 20/6 sayılı İç­tihadı Birleştirme Kararı ile çözümlenmiştir. Söz konusu kararda; eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan muvazaa ve nam-ı müstear iddia­larının, Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkın­da dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır. Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına gerçek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hallerde vekilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya her­hangi bir maksatla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdülebi- leceği, “kötü niyetli ve haksız gizlemeler” dışında, belirtilen olasılıklara göre açılacak bir davanın, gerçekten, ya mevcut bir hakka dayanarak bir el değiştirme veya bir hakkın korunması niteliğini taşıyacağı; bu duru­mun da temsil ve vekalet ilişkisinde, mülkiyette halefiyet esası olarak K…. edilmiş bir husus olup, halefiyeti düzeltme amacıyla öncelikle mül­kiyetin vekile aidiyeti düşünülse bile, temsil hükümlerine aykırı oldu­ğundan bunun korunması ve devamına hükmolunmayacağı, zira Borçlar Kanununun “müvekkil vekiline karşı muhtelif borçlarım ifa edince veki­lin kendi namına ve müvekkili hesabına üçüncü şahıstaki alacağı mü­vekkilin olur” hükmünün bu düşünceyi doğruladığı öte yandan gerek taşınır, gerek taşınmaz mallara ilişkin olsun nam-ı müstear hadiselerin­de. meselenin bir istihkak ve mülkiyet davası niteliğini geçemeyeceğin­den, ne resmi senet, ne de şekil meselesinin bahse konu olamayacağı, meselenin akitte ve isimde muvazaayı kapsamına alan Borçlar Yasasının 18. maddesi kapsamında düşünülmesinin kanunun amacına uygun dü­şeceğine, değinildikten sonra sonuçta, nam-ı müstear davalarının dinle­nebilir ve yazılı delil ile ispatının mümkün olduğuna, hükmolunmuştur.

Somut olayda; davalı, daha önce aleyhine açılan boşanma davasının yargılamaları sırasında verdiği cevap dilekçesinde, üzerine kayıtlı bulu­nan evin müşterek çocukları tarafından alındığını, asıl olarak çocuklarına ait olduğunu, tapu kaydının üzerinde bulunma sebebinin ise emekli ol­ması nedeniyle vergi muafiyetinden yararlanmasına yönelik bulundu­ğunu beyan etmiş, o davada cevap dilekçesinin okunduğu 20.11.2003 tarihli oturumda davalı vekili, cevap dilekçesi içeriğini benimseyerek, dilekçeyi tekrar ettiklerini bildirmiştir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 236/1. maddesi hükmü uyarınca dava evrakında yapılan ikrar geçerlidir ve ikrar eden aleyhine, başka bir davada da kesin delil teşkil eder.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular birlikte değerlendirildiğinde; davalının boşanma davasında ibraz ettiği imzalı cevap dilekçesindeki beyanının, HUMK nun 236/1. maddesinde öngörülen mahkeme içi ikrar niteliğinde olup, görülmekte olan davada davalı aleyhine kesin delil teş­kil ettiği ve 5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında öngö­rülen yazılı belge mahiyetinde bulunduğu, her türlü kuşku ve duraksa­madan uzaktır.

Nitekim; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 13.5.1992 gün ve E:1992/14-249 K:1992/323 sayılı kararında da aynı görüş benimsenmiştir.

Hal böyle olunca; Yerel Mahkemece davacının iddiasını yazılı delille kanıtladığı göz önünde tutularak, dava konusu 3 numaralı bağımsız bö­lümün, davalının çocukları tarafından satın alındığının Kabülü ile, dava­cı çocuğun payı oranında talebin hüküm altına alınması gerekirken; ya­nılgılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Direnme kararının yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı BO­ZULMASINA

“HGK.23.05.2007 tarih 2007/14-289 Esas 2007/291 Karar”

… Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine iliş­kindir.

Davalı davanın reddini savunmuştur.

İnançlı işlemler, inananın teminat oluşturmak veya yönetilmek üze­re mal varlığı kapsamındaki bir şey veya hakkını, inanılana devretmesi ve inanılanın da inanç anlaşmasındaki koşullara uygun olarak inanç ko­nusu şeyi kullanmasını, amaç gerçekleştiğinde ise belirlenen şekilde ina­nana iade etmesini içeren işlemlerdir.

İnançlı bir işlem ile inanan, sahibi olduğu bir mülkiyet veya alacak hakkını inanılana kazandırıcı bir işlemle devretmekte ancak borçlandırıcı bir sözleşme ile de onu bazı yükümlülükler altına sokmaktadır.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “ina­nan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak ola­rak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanılan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynı­dır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşulla­ra uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tek­rar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklen­mektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun da­va yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

İnanç sözleşmeleri kaynağını Borçlar Kanunun 18.maddesi ile 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararından alır. Sözü edilen bu karar uyarınca inanç ilişkisinin ancak, yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır. Kısaca, inanç ilişkisinin varlığını kabul ede­bilmek için yazılı bir sözleşmenin açıklanan nitelikte bir yazılı delil bu­lunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı tarafın elin­den çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, daktilo veya bilgisayarla yazılmış olmakla birlik-

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; İmza ve içeriği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayan 9.2.1993 tarihli belge inanç sözleşmesinin varlığını kabul etmeye yeterlidir. Bu belgenin akdin yapıldığı 13.4.1992 tarihinden sonra düzenlenmesinin bir önemi yoktur. Çünkü 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında böyle bir kısıtlama bulunmamaktadır. Yargıtay İçtihadı Birleş­tirme Kararının yorum yolu ile genişletilerek bir taraf aleyhine durum yaratılması da İçtihadı Birleştirme Kararı ile amaçlanan sonuca uygun düşmez.

Mahkemece mevcut deliller doğrultusunda çekişmenin esası incele­nerek bir hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir … gerek­çesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargı­lama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkin­dir.

Davacı vekili, müvekkilinin 1090 parsel no.lu taşınmazda 700 m2’lik kısmını kendi üzerinde bırakıp kalan bölümünü davalıya satmak için anlaştığını, tapuda ifraz işlemi o anda yapılamadığı için tarafların kendi aralarında yazılı bir inanç sözleşmesi yaparak, taşınmazın tamamının davalıya tapudan devrinin yapılacağını, fakat 700 m2’lik kısmın satışa konu olmayıp davacıya ait olduğunu, ileride ifraz işlemi mümkün oldu­ğunda 700 m2’lik taşınmazın tapusunun satıcı davacıya iade edeceğinin kararlaştırıldığını belirterek, 1090 parsel no.lu taşınmazdaki davalı adına kayıtlı tapu hissesinin 700 m2’lik arzi bölümüne isabet eden 700/4730 m2’lik hissesinin iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; taraflar arasında yapılan inanç sözleşmesinin en geç resmi senedin yapıldığı tarihe kadar yapılması gerektiği, olayda ise bu tarihten sonra taraflar arasında yazılı sözleşme yapıldığı, söz konusu belgenin inançlı belge olarak kabulünün mümkün olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Açıklanan maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; taraflar arasın­daki satış işleminin tapuda 13.04.1992 tarihinde gerçekleşmesi, inançlı işleme konu belgenin satış işleminden sonra 09.02.1993 tarihinde düzen­lenmesi karşısında, bu belgenin inanç sözleşmesi olarak kabul edilip edi­lemeyeceği, görülmekte olan davada ispat vasıtası olarak değer verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmeden önce, konuya iliş­kin yasal düzenlemelerin irdelenmesinde fayda bulunmaktadır.

Bilindiği üzere; inanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapı­lan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraf­larının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mül­kiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “inanan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanı­lan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşulla­ra uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tek­rar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklen­mektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun da­va yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek veya idare olunmak üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için baş­vururlar.

Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nede­niyle, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesi­ni istemek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı, inanç sözleşmesi ile alan kimsenin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına sat­mamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda bir borcu kalmıştır.

Diğer bir bakış açısıyla taşınmazın mülkiyeti inanılana (alacaklıya) geçmiştir. Taşınmazda inanarak satanın (borçlu) mülkiyet hakkı kalma­dığı gibi, alıcının bu mülkiyet hakkı üzerinde kurulmuş olan bir rehin hakkından da söz edilemez.

Bilindiği gibi, inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uy­gun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı ve­ren geçerli sözleşmelerdir(Borçlar Kanunu mad.81). Anılan sözleşmeler­de, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirler­ken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tarafından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleye­bilirler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşme­lerinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de Borçlar Kanununun 19 ve 20 maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır.

İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraf­larına Borçlar Kanunu çerçevesinde nispi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır.

Burada üzerinde durulması gereken husus, taşınmaz mallar yada şekle bağlı akitlerde, inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğura­cağıdır. Diğer bir anlatımla, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleş­mesi halinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluş­turmayacağıdır.

Bilindiği üzere, İnanç Sözleşmeleri kaynağını Borçlar Kanunun 18.maddesi ile 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İnançları Birleş­tirme Kararından almakta, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Söz konusu kararda; eski hukuka göre mümkün ve geçerli olan mu­vazaa ve nam-ı müstear iddialarının, Medeni Kanunun yürürlüğünden sonra taşınmaz mallar hakkında dinlenip dinlenemeyeceği tartışılmıştır.

İnançları Birleştirme Kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağlayıcı bulunduğu tartışmasızdır. Belirtilen İçtihadı Birleştirme Kara­rında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiye­tin naklinin sebebini teşkil etmesi açısından tasarruf işlemlerini bünye­sinde barındıran sözleşmelerdir. Bu durumda koşulların oluşması halin­de taşınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir.

Anılan İnançları Birleştirme kararının sonuç ölümünde ifade olunduğu üzere, inanç sözleşmesi olarak anılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi yeterli görülmüş olup, hiçbir yerinde inançlı işlemin da­yandığı yazılı belgenin, en geç işlem tarihinde veya daha önceki bir tarihte düzenlenmiş olması gerektiği hususu tartışılmadığı gibi değinilen bu konu­da en ufak bir açıklamada dahi bulunulmamıştır. Bunun dışındaki bir ka­bul, İçtihadı Birleştirme kararının kapsamının genişletilmesi anlamını taşı­yacağından, bu durum hukuk düzeni tarafından kabul edilemez.

İnançları Birleştirme Kararının içeriğinde yer almayan belgenin akit tarihinden önce düzenlenmesi gerektiği yönündeki ek koşulun yorum yolu ile de olsa İnançları Birleştirme Kararı kapsamına alınması müm­kün değildir. (Ergun Özsunay, s.121; Gülay Öztürk, s.56)

Kaldı ki, haricen düzenlenen ve herhangi bir resmi makamın onayı­nı taşımasına gerek bulunmayan bir belgeye akit tarihinden sonra dü­zenlenmesine rağmen, akit tarihinden önceki tarih atılmak suretiyle ge­çerlik kazandırılması ve böylece aranan şekli niteliğin verildiğinin kabul edilmesine karşılık işlem tarihinden sonraki bir tarih atılması durumun­da belgenin geçerli kabul edilmemesi hali çelişki doğurmaktadır.

Diğer yandan olayın çözümünde esas olan yanların iradesidir. İnançlı İşlemlerde inanan belirli bir amaç için taşınmazı satış biçiminde temlik etmekte, fakat taraflar amaç gerçekleştiğinde, taşınmazın iade edilmesinde sözleşmektedirler. Yanlar satış (temlik) işleminin yapıldığı sırada koşulların oluşması durumunda taşınmazın, iade edildiğini karar­laştırmaktadırlar. Olaya bu açıdan bakıldığında, iradelerin yazılı biçime bağlanması zamanının diğer bir deyişle resmi sözleşmenin yapılmasın­dan önce veya sonra olmasının sonuca bir etkisi olmamalıdır. Zira, tem­liki işlemin yapıldığı tarihte var olan irade akitten önce; akit tarihinde ya da akit tarihinden sonra yazılı belge ile teyit edilmiş olmaktadır.

İnanç sözleşmelerinin hukuki dayanağını anlattıktan sonra uyuş­mazlığın çözümünde faydalı olacağı düşünüldüğünden ispat hukuku açısından da konuya bakılması gerekmektedir.

İnançlı işlem nedeniyle iade, tazminat veya sözleşmenin feshini is­teyen taraf 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun 6.maddesi uya­rınca iddiasını ispat etmek zorundadır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, inanç sözleşmesinin yazılı olması ko­şulu geçerlilik şartı olmayıp bir kanıtlama aracı olduğu, öğretide ve uy-

Öteki deyişle, tapulu taşınmazın inançlı işlemle temlikinde, inançlı işlemin yazılı biçimde yapılması gerekli ve yeterli olup yazılı şeklin bir ispat koşulu olduğu 05.02.1947 tarih, 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Ka­rarının bir gereğidir.

İnançlı işlemi doğrudan düzenleyen bir kanun hükmü bulunmadı­ğından, ispatı hakkında da kanunlarımızda bir hüküm yer almış değil­dir. İnançlı işlemin ana unsurları, inanç sözleşmesi ve kazandırıcı işlem (hakkın devri işlemi) nasıl özel bir şekle bağlı değilse, inançlı işlemin is­patında da, kural olarak özel bir biçim koşulunun aranmaması, inançlı işlemin ispatında genel hükümlerin uygulanması gerekir.

Konusu menkul ve tapusuz olan inançlı devirler, Medeni Kanunun 763/1 (687/1), 977/1 (890/1), 979/2 (892/2) maddelerine göre hiçbir şekle bağlı olmaksızın zilyetliğin devri suretiyle gerçekleştirildiğinden, dava değeri (inançlı işlemin konusu) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu­nun 288.maddesinde öngörülen miktarı geçmediği sürece, inançlı işlem, tanık dahil her türlü delil ile ispat edilebilir.

Ne var ki, inanca dayanan temliki işlem, uygulamada en çok rastla­nan şekliyle, resmi veya yazılı bir sözleşme ile gerçekleştirilmiş ve açılan davada da o sözleşmenin aksi iddia edilmekte veya açılan dava o yazılı veya resmi sözleşmenin niteliği, tarafları gibi bazı unsurlarını değiştir­mekte ise, davanın Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 290. mad­desine göre yazılı delil ile ispatı gerekmektedir. 05.02.1947 tarih 1945/20 Esas, 1947/6 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile de anılan madde hükmüne uygun kural getirilmiş, ancak resmi sözleşmenin aksinin yazılı sözleşme ile ispatını yeterli görmüştür. (Eraslan Özkaya, İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, s.45, 46).

Esasen, yazılı şeklin, kanıtlama aracı olduğu ilkesinden hareketle uygulamada, yine ispat vasıtası olarak yemin (HUMK.m.337), ikrar ve

Uygulama bununla da yetinmemiş, yazılı delil başlangıcı sayılabile­cek belge ve vakıaların tamamlayıcı kanıtlarla (HUMK.m.292), inanç söz­leşmesinin varlığını kanıtlayabileceğini kabul etmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 23.05.1990 gün ve 1990/1-2002- 315; 17.10.1990 gün ve 1990/14-325-492; 29.06.2005 gün ve 2005/14-395- 421; 1.7.2009 gün ve 2009/13-222 E., 2009/299 K.; 28.12.2005 gün ve 2005/ 14-677-774; 13.5.1992 gün ve 1992/14-249 E., 1992/323 K. sayılı kararların­da da bu ilkeler benimsenmiştir.

Tüm bu ve benzeri kararlar, iyi niyetin hukukumuzun çatısı olduğu kadar, hakkaniyete ilişkin kuralların da hukukun temeli olmasının bir sonucudur.

Meri hukuk sistemimizde her hangi bir düzenleme olmamasına kar­şın; inanç sözleşmelerinin, yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde uygu­lama yeri bulan kendine özgü bir müessese olduğu, öğreti ve uygulama­da kabul edilegelen bir olgudur.

Somut olaya gelince; dava konusu payın ilişkin bulunduğu 1090 parsel nolu taşınmazın tamamının, davacı adına kayıtlı iken, 13.04.1992 tarihinde satış gösterilerek davalıya devir edildiği, daha sonra taraflar arasında davada dayanılan inançlı işleme konu olan 09.02.1993 tanzim tarihli âdi yazılı belgenin düzenlendiği, belgedeki imzaların taraflara ait olduğunun, 18.06.2008 tanzim tarihli Adli Tıp Kurumu raporu ile anla­şıldığı, belge içeriğinde aynen;

“…Güvercinlik mevkiinde bulunan 3000 m2 miktarındaki tarlanın tamamını tapudan Mehmet Akgedik’e devir ettim. Tapuda bölme işlemi olmadığından dolayı bu işlem yapılmış olup, Mehmet Akgedik iş bu se­net gereğince 700 m2 miktarındaki taşınmazın tapusunu ilerde Mehmet Çulcu’ya devir edecektir. Bunun dışında Mehmet Çulcu ile Mehmet Akgedik arasında herhangi bir alacak ve verecek mevzusu yoktur. Ta­punun 700 m2 miktarının devir edilmemesi halinde ise işbu senet ve an­laşma gerekince Mehmet Çulcu o tarihteki tarlanın rayiç bedeli üzerin­den bedelini almayı hak kazanmıştır………………………………………………………… ” yazdığı hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır.

Her ne kadar söz konusu belge, işlem tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmiş olsa da, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Ka- rarmda belgenin yazılı olmasından başkaca bir şart aranmadığı dolayısı

İnançları Birleştirme Kararının başkaca kısıtlamalar veya şekil şart­ları öngördüğü sonucuna yorum yolu ile de ulaşılamayacağından söz konusu belgenin sözü edilen İnançları Birleştirme Kararına uygun bir ispat vasıtası olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bununla birlikte yemin, ikrah, kabul ve yazılı delil başlangıcı gibi delillerin de işlem tarihinden sonraki bir tarihte ortaya çıkan deliller olmalarına rağmen ispat vasıtası olarak kullanılabilecekleri, istikrar kazanmış Yargıtay uygulamaları ile de sabit hale geldiğine göre ola­yımızda olduğu gibi tarafların imzasını içeren adi yazılı belgenin de düzenleme tarihine bakılmaksızın ispat vasıtası olarak ileri sürülme­sinde bir engel bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu belge içeriğinin tarafların gerçek iradesini yansıttığı açıkça anlaşılmaktadır. Hukukun amacının adaleti gerçek­leştirmek olduğu hususu göz önünde tutulduğunda, tarafların gerçek iradesini yansıtan ve hiçbir hukuk normu veya hukuk normu yerine geçebilecek bir düzenleme ile açıkça yasaklanmayan bir konuda ada­let ve hakkı, şekle kurban etmemek gerekmektedir.

Bununla birlikte, günlük hayatın bir parçası haline gelen ve haya­tın her alanında toplumun her kesimi tarafından kullanılan inanç söz­leşmesinin de önünü daraltıcı yorumlarla kapatmamak, tam tersine ge­nişletici yorumlarla önünü açmak gerektiği de her kesin kabulündedir.

Hal böyle olunca; Yerel mahkemece, aynı yöne işaret eden ve Hu­kuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyula­rak, taraflar arasında düzenlenmiş 09.02.1993 tanzim tarihli belgenin inanç sözleşmesi olduğu, tarihinin tapu devrinden sonraya ilişkin bu­lunmasının sonuca etkili olmadığı, dolayısı ile ispat vasıtası olarak ileri sürülmesinde bir engel bulunmadığı kabul edilerek, dosyada mevcut deliller doğrultusunda çekişmenin esasının incelenerek bir hüküm kurulması gerekirken, yanılgılı gerekçeyle önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Direnme kararı bu nedenle bozulmalıdır, direnme kararının yukarı­da belirtilen nedenlerle BOZULMASINA

“HGK.14.07.2010 tarih 2010/14-394 Esas 2010/395 Karar”

Davalı vekili cevabında; davacının zor durumda kalması nedeniyle kendisine ve alacaklılarına bugünkü değeri itibariyle 104 milyar TL ödeme yapıldığını, bu bedelin yanında davacılara 6 adet bağımsız bölüm tapusunun da devredildiğini, bedelin ödenmesi halinde tapuların tama­mını devretmeye hazır olduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, devrin inanç sözleşmesine dayanılarak gerçekleştiril­diği, sözleşmenin yazılı delille ispatının gerektiği, resmi satışlarda söz­leşmenin tarafı olan davacının muvazaa iddiasında bulunamayacağı ge­rekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Yukarıda da özetlendiği gibi, taraflar arasındaki uyuşmazlık inanç sözleşmesinden kaynaklanmıştır.

Davacı tarafından davalıya yazılan mektupta, tapu devrinin davacı­nın içerisinde bulunduğu mali sıkıntıdan kurtarılması amacıyla gerçek­leştirildiği anlaşılmaktadır.

İnanç sözleşmesinden kaynaklanan dava 05.02.1947 gün ve 20/6 sa­yılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca yazılı delil ile ispatlanmahdır.

Ancak yazılı delil başlangıç niteliğinde delil bulunması halinde bun­ların toplanması gerektiği, inançlı işlemin varlığının kabulü yönünde davalının beyanının mevcudiyetinin kendisini bağlayacağı 13.05.1992 gün ve 1992/14-249 E., 1992/323 Karar sayılı Yargıtay Hukuk Genel Ku­rulunun kararıyla kabul edilmiştir. Dava konusu olayda davalı, tapudaki devrin borçların ödenmesi karşılığında yapıldığını ve ödemenin bugün­kü değerinin iadesi halinde tapuyu devredeceğini kabul etmiştir.

Artık bu durumda inanç sözleşmesinin varlığının ispat edildiği ka­bul edilmelidir. O halde mahkemece yapılacak iş, davalı tarafından da­vacı için yapılan ödemelerin ve inşaat harcamalarının cevap tarihi itiba­riyle ulaştığı değer; enflasyon, tüketici fiyat endeksi, altın ve döviz kurla­rı ile işçi ve memur maaşlarındaki artışların ortalamaları itibariyle bilir­kişi kuruluna hesap ettirilmek, bulunacak bedel mahkemece davacıya

Bu hususlar üzerinde durulmadan davanın reddi doğru bulunma­dığından karar bozulmalıdır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle hükmün temyiz eden davacı yararma BOZULMASINA

“15.HD.19.12.2006 tarih 2005/5856 Esas 2006/745 7 Karar”

İçtihat dan da anlaşılacağı üzere tapu iptal davası açan inançlı işle­min tarafı, öncelikle kendi edimlerini yerine getirmesi gerekir. Kendi edimlerini yerine getirmeden dava açılması halinde mahkemece bu ek­siklik tamamlanacak olup bu durumda davalı dava açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama gideri ve avukatlık ücreti ile sorumlu tutula­mayacaktır.

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 30.10.2003 gününde verilen dilekçe ile inanç sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil isten­mesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair veri­len ! 27.12.2006 günlü hükmün Yargıtay’ca duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle;

Davacı, davalının boşandığı eşi olduğunu, babası olan dava dışı H. Rasim’in yine dava dışı yüklenici ile arsa payı devri karşılığı inşaat ya­pım sözleşmesi düzenlediklerini, 2775 ada 578 parsel üzerine yapılan binada sözleşme uyarınca arsa sahibi babasına bırakılması kararlaştırılan zemin B giriş 1 nolu dükkanın babası tarafından kendisine verildiğini, ancak taşınmazın tapusunu üzerine alamadığını, talimatı ile dükkanın tapusunun davalı eşi adına ı tescilinin yapıldığını, davalı ile boşandıkla­rını belirterek davalı üzerindeki kaydın iptali ve adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, taşınmazın kendisi tarafından satın alındığını, açılan dava­nın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava dışı H.Rasim ile yüklenici arasındaki sözleşmede dava konusu bağımsız bölümün arsa sahibine bırakılan yerlerden olması

Hükmü, davalı temyiz etmiştir.

Mahkemenin kabul ettiğinin aksine 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İç­tihadı Birleştirme Kararının konusu, bir kimsenin mirasçılarını miras hakkından mahrum bırakmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği ta­puda adma kayıtlı taşınmaz malı hakkında Tapu Sicil Memuru önündeki iradesini satış doğrultusunda açıklaması halinde satış işlemi muvazaalı olduğundan, gizli bağış sözleşmesi de şekil şartından yoksun bulundu­ğundan açılan davalara ilişkindir. Bu tür davalara uygulamada “muris muvazaasından kaynaklanan davalar denilmektedir. Olayımızda dava­cının babası olan ve muvazaalı işlemin tarafı durumundaki H.Rasim ta­rafından açılmış bir dava bulunmamaktadır. O yüzden, eldeki davanın 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanması suretiyle çözümüne olanak yoktur.

04.06.1958 tarih ve 15/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesin­de açıklandığı gibi hakim, bir davada sadece tarafların ileri sürdükleri maddi vakıalar ve neticei talepleri ile bağlıdır. Dayandıkları Kanun hü­kümleri ile ve onların tavsifleri ile bağlı olmayan hakim, önüne getirilen uyuşmazlığı Kanunları re’sen uygulayarak çözmek zorundadır.

Davadaki iddiaya, savunmaya ve dosyada toplanan delillere göre dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı işlemin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın inanılan tarafından kullanılma, yönetilme ve inanana iade şartla­rını içeren borçlandırıcı bir işlemdir.

05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği i gibi; inanç sözleşmesi, inanılana bir hakkın kullanılmasında davranışla­rını, inananın tespit ettiği amaca uydurmak borcunu yükler. Diğer bir anlatımla; inanan, inanılan namma yapılacak bir işlemden sonra, taşın­mazın mülkiyetini ona (inanana) geçirme yükümlülüğü altına girmiştir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı taraf elinden çıkmış (inanılan tarafından el ile i yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, makine ile yazılmış olmakla birlikte inanılanın parafını taşıyan belge, usulüne uy­gun onanmamış, parmak izli veya mühürlü senetler gibi) yazılı delil baş­langıcı niteliğinde bir belge varsa, HUMK’nın 292. maddesi uyarınca inanç sözleşmesi^zztanık” dahil her türlü delil ile ispat edilebilir.

Yazılı delille veya yazılı delil başlangıcı yoksa inanç sözleşmesinin ikrar (HUMK m. 236), yemin (HUMK m. 344) gibi kesin delillerle de is­pat edilmesi olanaklıdır.

Eldeki uyuşmazlıkta, yazılı delile, yazılı delil başlangıcı niteliğinde­ki bir delile veya yemin deliline dayanılarak iddia kanıtlanmadığından davanın reddi yerine istemin hüküm altına alınması doğru olmamıştır. Karar açıklanan nedenle bozulmalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenle temyiz olunan hükmün BOZULMASI­NA

“14.HD.17.8.2008 tarih 2008/2555 Esas 2008/7947 Karar”

Davalı, ölümünden önce mirasbırakan annesi ile birlikte yaşadığını, ailece maddi sıkıntı yaşamaları nedeniyle annesinin maliki olduğu ta­şınmazları Recep T.’e sattığını, kendisinin de bu taşınmazların bedelini ödemek suretiyle Recep T.’den satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddiaların ispat olunamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, mirasbırakan Nezaket Ö.’ün 11.12.1997 tarihinde öldüğü, geride mirasçıları olarak dava dışı çocukları Şükriye ve Hüseyin ile torunları Gülcan, Halit, Aylin, Ayla, Sevcan ile davacı oğlu Mehmet ve davalı oğlu Haşan’ın kaldıkları,mirasbırakanın 1, 253, 1131 parsel sayılı taşınmazlarını 28.02.1996 tarihinde dava dışı Recep T.’e satış suretiyle devredildiği, Recep T. tarafından da 22.09.2006 tarihinde davalı Haşan O.’e satış suretiyle temlik edildiği, 1 parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile yeni 1204 ve 1205 parsel sayılı taşınmazların oluştu­ğu, bu taşınmazlardan 1204 parsel sayılı taşınmazın 22.01.2007 tarihinde, 1205 parsel sayılı taşınmazın ise 01.02.2011 tarihinde davalı tarafından dava dışı Halil Ö.’a satış suretiyle temlik edildiği sabittir.

Davacının öncelikli iddiası, mirasbırakan annesinin taşınmazlarını Tarım Kredi Kooperatifinden kredi alabilmesi için dava dışı Recep Te- mel’e bedelsiz olarak devrettiği, daha sonra Recep Temel tarafından bu taşınmazların davalıya muvazaalı olarak devredildiğine ilişkindir.

Bu durumda; dava dilekçesinin içeriği ve iddianın ileri sürülüş bi­çiminden, davanın inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı olarak açıldı­ğı anlaşılmaktadır.

Bilindiği gibi; inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uy­gun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı ve­ren geçerli sözleşmelerdir. (818 sayılı Borçlar Kanununun (BK) 18. mad­desi; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) 97. maddesi) Anılan sözleşmelerde, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçla-

İnanç sözleşmesine ve buna bağlı işlemle alacaklı olan taraf, öde­me günü gelince alacağını elde etmek için dilerse; teminat için temlik edilen şeyi “ifa uğruna edim” olarak kendisinde alıkoyabileceği gibi; o şeyi, açık artırma yoluyla veya serbestçe satıp satış bedelinden alma yoluna da başvurabilir. Bu sonuçlar kendine özgü bu akdin tabiatında mevcuttur. Sözleşme ile öngörülen ifa süresi içerisinde, sırf sözleşmeyi imkansız kılmak amacıyla muvazaalı olarak yapılan temliklerin yasal koruma altında tutulamayacağı izahtan varestedir. Meri hukuk siste­mimizde herhangi bir düzenleme olmamasına karşın, inanç sözleşme­lerinin yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde uygulama yeri bulan kendine özgü bir müessese olduğu, öğreti ve uygulamada kabul edilegelen bir olgudur.

Uygulamada mesele, 5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir.

İçtihadı Birleştirme kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlan­dırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi gerekli­dir. Bunun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme kararının kap­samının genişletilmesi, hemde taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağ- daştırılamaz.

Somut olaya gelince; iptal ve tescil davalarının taşınmazın kayıt ma­liki aleyhine açılması zorunludur. Nitekim, eldeki dava kayıt maliki da­valı Haşan aleyhine açılmıştır.

Ancak, somut olayın özelliği itibariyle taşınmazın son maliki bakı­mından iddianın incelenebilmesi için mirasbırakan ile ilk el durumun­daki dava dışı Recep T. arasındaki hukuki ilişkinin inançlı işleme dayalı olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiğinde kuşku yoktur. Ne var ki, mirasbırakanın çekişme konusu taşınmazı devrettiği ilk el du­rumundaki Recep davada yer almamıştır.

Dava konusu olan hak, birden fazla kişi arasında ortak olup da bu hukuki ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hallerde dava arkadaşlığının maddi bakımdan mecburi olduğunun kabulü gerekir. Diğer bir ifadeyle, bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte veya birden fazla kişiye karşı kullanılmasınm, zorunlu olduğu hallerde, bu hak dava konusu edildiği zaman o hakla ilgili birden fazla kişi zorunlu dava arkadaşı durumundadır. Dava arkadaşlığı­nın hangi hallerde mecburi olduğu maddi hukuka göre belirlenir. Zorunlu dava arkadaşlığında; dava arkadaşları arasındaki ilişki çok sıkı olduğun­dan, davada birlikte hareket etmek durumundadırlar. Mahkeme ise, dava sonunda zorunlu dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve tek bir karar verecektir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava konusu olan hak tektir ve dava arkadaşı sayısı kadar müddeabih bulunmamaktadır.

Bazı hallerde ise, birden fazla kişiye karşı birlikte dava açılmasında maddi bir zorunluluk olmadığı halde, kanun; gerçeğin daha iyi ortaya çıkmasını, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin doğru sonuca bağlanma­sını sağlamak için, birden fazla kişiye karşı dava açılmasını usulen zo­runlu kılmıştır ki, bu durumda şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı söz konusudur. Böyle bir davada, dava arkadaşları hakkında tek bir ka­rar verilmesi veya dava arkadaşlarının hep birlikte ve aynı şekilde hare­ket etme zorunluluğunun varlığından söz edilemez.

Açıklanan bu mecburi dava arkadaşlığı halleri dışında ise dava ar­kadaşlığı ihtiyaridir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun “Mecburi Dava Arkadaşlığı” başlıklı 59.maddesine göre; “(1) Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlik­te kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hallerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.” hükmü bulunmaktadır.

Şu durumda; maddede açıkça sayılan, dava konusu hak ve borcun ortak olması, birden fazla kişinin ortak bir işlem (örneğin sözleşme) ile borç altına girmiş olması, davanın birden fazla kişi hakkında aynı (veya benzer) sebepten doğmuş olması, hallerinde birden çok kimsenin birlikte dava açması olanaklı olduğu gibi, birlikte aleyhlerine de dava açılabilir.

Davacının yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy çokluğuyla karar verildi.

“l.HD.05.03.2018 tarih 2015/7885 Esas 2 018/1717 Karar”

Davacı, miras bırakanı Mustafa’nın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla dava konusu, 25 ve 26 nolu parsellerdeki payını satış suretiyle muvazaalı olarak oğlu olan davalıya satış suretiyle devrettiğini ileri sü­rerek, iptal ve miras payı oranında tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalı satışın gerçek olduğunu belirtip, davarım reddini savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dava Borçlar yasasının 18. maddesinden kaynaklanan muris muva­zaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

………….. Toplanan delillerden ve tüm dosya içeriğinden, miras bıra­kan Fatma’nın… tarihinde vefat ettiği mirasçı olarak eşi Mustafa ile Mus­tafa dan olma çocukları Y ve M ile ilk eşi Z’den olma oğlu M.O’nun kal­dıkları eşi Mustafa nın da…. Tarihinde ölümü üzerine, müşterek çocuk­ları Y ve Mehmet’i bıraktığı çekişmeli 25 ve 26 parsellerin % şer payı mu­ris Mustafa ya ait iken….tarihinde eşi Fatma’ya temlik ettiği, Fatma’nın, dava dışı 23 nolu parseldeki payını devrederek karşılığında 26 nolu par­sele müstakilen malik olduğu, Fatma’nında … tarihinde 25 nolu parsel­deki 1/2 payı ile 26 parseli Mustafa dan olma oğlu M ye aktardığı M inde 26 nolu parseli, gelinin ağabeyi olan dava dışı H ye devir ettiği….

Mustafa’nın eşi Fatma nın hasta olduğunu, taşınmazlarını satarak eşinin tedavisini yaptırdığını bu adada borçlandığını, alacaklılar tarafın­dan yapılacak hacizlerden kurtulmak için, taşınmazları eşi Fatma ya de­vir ettiğini bildirdiği görülmüştür..

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 14 sayılı İnançları Birleştirme kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni kanunun 706 Borçlar kanunu’nun 213 (T.B.K 237.) ve Tapu kanunu’nun 26.maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bu­lunduğundan, sözleşme geçersizdir.

………………..  Somut olaya yukarıdaki ilkeler uyarınca bakıldığında muris Mustafa’nın amacının terekeden değil alacaklılardan mal kaçır­mak olduğu açıktır. Bu tür davalar sözleşmenin tarafları arasında ise muvazaa iddiasının yazılı delil ile ispatı gerekir. Taşınmazı intikal ettiren kişinin ölümü halinde mirasçılar, halefiyet yolu ile dava açmışlarsa, baş­ka bir anlatımla, mirasçılar, miras bırakanın hakkına dayanarak tapu ip­tal tescil istemişlerse ispat hukuku yönden aynı kural uygulanır

Eldeki davada muris Mustafa’nın Fatma ‘ya yaptığı temliklerin mi­rasçılardan mal kaçırma amaçlı olmadığı gözetildiğinde bu tür bir iddia­nın 1.4.1974 tarih 14 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı kapsamında olma­dığı, Mustafa’nın alacaklılardan mal kaçırmak amacı ile temlik yaptığı iddiasının da 5.2.1947 tarih 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarın­ca yazılı delil ile kanıtlanamadığı ancak toplanan deliller, tüm dosya içe­riği özellikle daha önce davalı aleyhine açılıp kabul ile sonuçlanan……………. sayılı dosya içeriğinden Fatma nın davalıya yaptıkları temliklerin muva­zaalı olduğu anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca davanın, miras bırakan Fatma’nın mirasçılık bel­gesindeki davacının payı oranında kabulü gerekirken, Baba Mustafa nın temlikleri de muvazaalı kabul edilmek suretiyle bir kısım taşınmazlar yönünden % oranında iptal ve tescile karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı Ali B.ve davalı Cabil B. vekilleri tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Zeynep A.E/ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, inançlı işlem hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil, olmazsa tazminat isteğine ilişkindir.

Davacı, 1688 ada, 2 nolu parseldeki 10 nolu bağımsız bölümünü ban­kadan alınacak krediye karşı teminat olmak üzere tapuda satış göstermek suretiyle davalı Ali B.’a temlik ettiğini, taşınmazı bedelsiz temellük eden davalı Ali B.’un, Garanti Bankasından 40.000,00 TL tutarında temin ettiği, krediye karşılık dava dışı Fadıl Poyraz ve İbrahim A.’ı kefil göstermekle bir­likte taşınmaza ipotek konulduğunu, kredi borcunun tarafından ödendiğini, borcun kapatılması halinde taşınmazm iade edileceği kararlaştırıldığı halde davalının iadeye yanaşmadığı gibi taşınmazı diğer davalı kefil Fadıl P.’ın kardeşi Cabil P.’a temlik ettiğini ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiş, aşamada 24.05.2011 tarihli ıslah dilekçe­siyle banka dekontlarının delil başlangıcı kabul edilmesi gerektiğini belirte­rek iptal tescil olmazsa taşınmazm rayiç bedeli üzerinden şimdilik 30.000,00 TL bedelin davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı Ali, iddianın yazılı delille kanıtlanması gerektiğini; diğer da­valı Cabil ise, taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını belirterek da­vanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, iddianın yazılı delille kanıtlanamadığı gerekçesi ile da­vanın reddine ilişkin olarak verilen karar Dairece onanmış, onama kara­rına karşı davacı vekili tarafından karar düzeltme yoluna başvurulmuş, Dairece; “…Davacının maliki olduğu 1688 ada 2 parsel sayılı taşınmaz­daki 10 nolu bağımsız bölümü davalılardan Ali B/t’a satış yoluyla dev­rettiği, 18.12.2007 tarihinde Garanti Bankası tarafından Ali Buluta 40.000TL konut kredisi kullandırıldığı, krediye karşılık dava dışı Fadıl P. ve İbrahim A.’ın kefil gösterildiği,

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu taşınmazın davalı Ali’nin kredi temin etmesi için adı geçen davalıya devredildiği ve kredi ödemelerinin davacının eşi Ayşe A. tarafından yapıldığı hususları, delil başlangıcı niteliğindeki banka dekontu ve dinlenen davacı tanıkla­rının beyanları ile sabit olup, bu durumda taşınmazın davalı Ali’ye inançlı işleme dayalı olarak temlik edildiği kanıtlanmıştır.

Ancak, dava konusu taşınmazı davalı Ali’den temellük eden diğer davalı Cabil’in iyi niyetli olup olmadığı hususunda mahkemece bir araş­tırma yapılmış değildir.

Hukukumuzda, diğer çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi kişi­lerin huzur ve güven içerisinde alış verişte bulunmaları satın aldıkları şeylerin ilerde kendilerinden alınabileceği endişelerini taşımamaları, do­layısıyla toplum düzenini sağlamak düşüncesiyle, alan kişinin iyi niyeti-

Öte yandan, bir devleti oluşturan unsurlardan biri insan unsuru ise bunun kadar önemli olan ötekisi topraktır. İşte bu nedenle Devlet, nüfus sicilleri gibi tapu sicillerinin de tutulmasını üstlenmiş, bunların aleniliği­ni (herkese açık olmasını) sağlamış, iyi ve doğru tutulmamasından do­ğan sorumluluğu kabul etmiş, değinilen tüm bu sebeplerin doğal sonucu olarak da tapuya itimat edip, taşınmaz mal edinen kişinin iyi niyetini korumak zorunluluğunu duymuştur. Belirtilen ilke TMK’nin 1023. mad­desinde aynen “tapu kütüğündeki sicile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan 3 ncü kişinin bu kazanımı korunur” şeklinde yer almış, aynı ilke tamamlayıcı madde niteliğindeki 1024.maddenin 1. fıkrasına göre “Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise bunu bilen veya bilmesi gereken 3 ncü kişi bu tescile dayanamaz” bi­çiminde öngörülmüştür.

Ne var ki; tapulu taşınmazların intikallerinde, huzur ve güveni ko­ruma, toplum düzenini sağlama uğruna, tapu kaydında ismi geçmeyen ama asıl malik olanın hakkı feda edildiğinden iktisapta bulunan kişinin, iyi niyetli olup olmadığının tam olarak tespiti büyük önem taşımaktadır. Gerçekten bir yanda tapu sicilinin doğruluğuna inanarak iktisapta bu­lunduğunu ileri süren kimse diğer yanda ise kendisi için maddi, hatta bazı hallerde manevi büyük değer taşıyan ayni hakkını yitirme tehlikesi ile karşı karşıya kalan önceki malik bulunmaktadır.

Bu nedenle, yüzeysel ve şekilci bir araştırma ve yaklaşımın büyük mağduriyetlere yol açacağı, kişilerin Devlete ve adalete olan güven ve saygısını sarsacağı ve yasa koyucunun amacının ilk bakışta, şeklen iyi niyetli gözükeni değil, gerçekten iyiniyetli olan kişiyi korumak olduğu hususlarının daima göz önünde tutulması, bu yönde tüm delillerin top­lanıp derinliğine irdelenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir.

Nitekim bu görüşten hareketle, ”kötü niyet iddiasının def’i değil iti­raz olduğu, iddia ve müdafaanın genişletilmesi yasağına tabii olmaksı­zın her zaman ileri sürülebileceği ve mahkemece kendiliğinden (resen) nazara alınacağı” ilkeleri 8.11.1991 tarih 1990/4 esas 1991/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında kabul edilmiş, bilimsel görüşlerde aynı doğrultuda gelişmiştir.

Davalıların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz ede­ne geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.23.09.2019 tarih 2016/11690 Esas 2019/4792 Karar”

Davacı, bağımsız bölümü, davalı Mehmet’ten aldığı 78 milyar lira borca karşılık teminat olarak verildiği halde satış gibi gösterildiğini, bor­cunu Ödeyebilmek için dava konusu taşınmazı satılığa çıkarıp alıcılarla bedel konusunda anlaştıklarını, ancak alıcının taşınmazın davalı Mehmet adına kayıtlı olduğunu öğrenip, kendisinin devreden çıkarılarak gerçek değerinin çok altında bir bedelle temlik edildiğini ileri sürerek tapunun iptali ile adına tescilini, olmadığı takdirde rayiç değerin tespiti ile borcu olan 78 milyar liranın mahsubundan sonra bakiyesinin reeskont faizi ile tahsilini istemiş, haklarını yargılama sırasında Nazife’ye temlik etmiştir.

Davalı Mehmet, davacı ile aralarmda düzenledikleri adi sözleşmede tarafların iradesinin rehin sözleşmesi düzenlemek olduğunu, bunun da şekil şartları bulunmadığını, davacının 2000/1158 esas sayılı dosyada ta­şınmazın tarafına satıldığını açıkça belirttiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı, iyi niyetli 3. kişi olduğunu, davanın reddini savun­muştur.

Mahkemece, davacının davalı Mehmet’e olan borcunun yasal faizi bedelinin depo ettirilerek davacı iddiası sabit görülüp tapunun iptali ile temlik alan adına tesciline karar verilmiştir.

Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptal-tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, sözleşme uyarınca alınan borç para miktarının belirti­len ödeme tarihinden yasal faizi ile birlikte davalı Mehmet’e ödenmek

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazdaki 3 nolu dubleks dükkânın davacı Serkan ile davalı Mehmet arasında düzenlenen “sözleşme” başlıklı tarihsiz belge uyarınca davalı Mehmet’e 12.12.2000 tarihinde satış suretiyle temlik edildiği, bilahare anılan yerin 21.03.2002 tarihli akitle dava dışı taşınmazlarla birlikte vekili Nihat aracılığıyla Yüksel’e satış yoluyla intikal ettirildiği görülmektedir.

Öte yandan davacının Borçlar Kanunu’nun 162. maddesi uyarınca eldeki davadaki hakkını Nazife’ye temlik ettiği de anlaşılmaktadır.

Davacı, söz konusu ilişki içerisinde temlik ettiği taşınmaza ilişkin is­teğini inanç sözleşmesine dayandırmıştır.

Bilindiği üzere; inanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapı­lan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırın bir muameledir. Bu sözleşme, tarafla­rının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülki­yetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder.

Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek veya idare olunmak üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için baş­vururlar.

Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin ede­cek, yani yalnızca sınırlı aynî bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiye­tini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır.

Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nedeniy­le, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesini iste­mek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı, inanç sözleşmesi ile alan kimse­nin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına satmamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda yalnızca bir borcu kalmıştır.

Diğer bir bakış açısıyla taşınmazın mülkiyeti inanılana (alacaklıya) geçmiştir. Taşınmazda inanarak satanın (borçlu) mülkiyet hakkı kalma­dığı) gibi, alıcının bu mülkiyet hakkı üzerinde kurulmuş olan bir rehin hakkından da söz edilemez.

Bilindiği gibi, inanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uy­gun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı ve­ren geçerli sözleşmelerdir (Borçlar Kanunu m. 81). Anılan sözleşmelerde, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirlerken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tara­fından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleyebilir­ler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşmele­rinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de Borçlar Kanunu’nun 19 ve 20. maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır.

İnanç sözleşmesine ve buna bağlı işlemle alacaklı olan taraf, ödeme günü gelince alacağını elde etmek için dilerse; teminat için temlik edilen şeyi “ifa uğruna edim” olarak kendisinde alıkoyabileceği gibi; o şeyi, açık artırma yoluyla veya serbestçe satıp satış bedelinden alma yoluna da başvurabilir. Bu sonuçlar kendine özgü bu akdin tabiatında mevcut­tur. Sözleşme ile öngörülen ifa süresi içerisinde, sırf sözleşmeyi imkânsız kılmak amacıyla muvazaalı olarak yapılan temliklerin yasal koruma al­tında tutulamayacağı izahtan varestedir. Meri hukuk sistemimizde her­hangi bir düzenleme olmamasına karşın; inanç sözleşmelerinin, yukarı­da değinilen ilkeler çerçevesinde uygulama yeri bulan kendine özgü bir müessese olduğu, öğreti ve uygulamada kabul edile gelen bir olgudur.

İnanç sözleşmelerinin tarafları arasında, onların gerçek iradelerini ve akitten amaçladıklarını yansıtması bakımından geçerli olduğu; taraf­larına Borçlar Kanunu çerçevesinde nisbi haklarını talep etme olanağını verdiği tartışmasızdır.

Burada üzerinde durulması gereken husus, taşınmaz mallar ya da şekle bağlı akitlerde inanç sözleşmelerinin ne gibi hukuki sonuç doğura­cağıdır. Diğer bir anlatımla, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleş­mesi halinde, taşınmaz mülkiyetinin naklinin sebebini oluşturup oluş­turmayacağıdır.

Bilindiği üzere; uygulamada mesele, 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapıl­mak suretiyle çözüme gidilmektedir.

Anılan kararda; çeşitli sebep ve amaçlarla bir taşınmaz kaydına ger­çek malik yerine başka bir nam ve bir sözleşmede akitlerden biri yerine üçüncü bir şahsın gösterilmesinin mümkün olduğu, bu gibi hallerde ve­kilin kendi namına ve müvekkili hesabına yaptığı tasarruflarda olduğu gibi hukuki bir durum veya herhangi bir maksatla üçüncü şahıslardan gerçeği gizleme gayesi güdü-leb ileceği, “kötü niyetli ve haksız gizleme­ler” dışında, belirtilen olasılıklara göre açılacak bir davanın, gerçekten, ya mevcut bir hakka dayanarak bir el değiştirme veya bir hakkın ko­runması niteliğini taşıyacağı; bu durumun da, temsil ve vekâlet ilişkisin­de, mülkiyette halefiyet esası olarak kabul edilmiş bir husus olup, halefiyeti düzeltme amacıyla öncelikle mülkiyetin vekile aidiyeti düşü­nülse bile, temsil hükümlerine aykırı olduğundan bunun korunması ve devamına hükmolunamayacağı, zira Borçlar Kanunu’nun “müvekkil vekiline karşı muhtelif borçlarını ifa edince vekilin kendi namına ve mü­vekkili hesabına üçüncü şahıstaki alacağı müvekkilin olur” hükmünün bu düşünceyi doğruladığı, öte yandan gerek taşınır, gerek taşınmaz mal­lara ilişkin olsun nam-ı müstear hadiselerinde, meselenin bir istihkak ve mülkiyet davası niteliğini geçemeyeceğinden, ne resmî senet, ne de şekil meselesinin bahse konu olamayacağı, meselenin akitte ve isimde muva­zaayı kapsamına alan Borçlar Yasası’nın 18. maddesi kapsamında düşü­nülmesinin kanunun amacına uygun düşeceğine, değinildikten sonra sonuçta, nam-ı müstear davalarının dinlenebilir ve yazılı delil ile ispatı­nın mümkün olduğuna, hükmolunmuştur.

İçtihadı Bileştirme Kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağ­layıcı bulunduğu tartışmasızdır. Nam-ı müstear için düzenleme getiren 1947 tarihli kararın, teminat amacıyla temlike dair inanç sözleşmelerini kapsadığı da kuşkusuzdur. Uygulamada anılan sözleşmeler gerek özü, gerek işleyişi açısından, genelde muvazaa, özelde ise nam-ı müstear baş­lıkları altlında nitelendirilmektedir.

Belirtilen İçtihadı Birleştirme Kararında da değinildiği üzere; inanç sözleşmeleri bir yandan mülkiyeti nakil borcu doğurması bakımından tarafları bağlayıcı, diğer yandan, mülkiyetin naklinin sebebini teşkil et­mesi açısından tasarruf işlemlerini bünyesinde barındıran sözleşmeler­dir. Bu durumda koşulların oluşması halinde taşınmaz mülkiyetini nakil özelliğini taşıdığı kabul edilmelidir.

Somut olaya gelince; taraflar arasındaki “sözleşme” başlıklı belgenin yukarıda açıklanan 05.02.1947 tarih 20/6 sayılı İnançları Birleştirme Kara­rında belirtilen anlamda inanç sözleşmesi niteliğini taşıdığı sonucuna varılmaktadır.

Yine yukarıda ifade edildiği üzere, inanç sözleşmesi ile taşınmazı temellük eden kişinin taşınmazı 3. kişiye temlikine bir engel yoktur. Ni­tekim davalı Mehmet, taşınmazı Yüksel’e satış suretiyle devretmiştir. Bu temlikin taraflar arasında mevcut olan sözleşmeyi hükümsüz kılmaya yönelik olduğu iddiası da kanıtlanmış değildir.

Bütün bu olgular karşısında mahkemece yapılacak işin; davacı Ser- kan’ın davalı Mehmet’ten aldığı borcun sözleşmede belirlenen ödeme tarihinden itibaren dava tarihine kadar ulaştığı faizli bakiyesi ile o tarih itibariyle temlik konusu taşınmazın değerinin belirlenmesi, borcun ta­şınmazın değerinden mahsubu ile bakiyesinin inanç sözleşmesinin tarafı olan davalı Mehmet’ten tahsili ile temlik alan davacı Nazife’ye ödenme­sinden ibaret olacağı kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan hususlar gözetilmek suretiyle gerekli araştırmanın yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi ge­rekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Hükmün açıklanan nedenlerden ötürü BOZULMASINA

“l.HD.8.5.2006 tarih 2006/3653 Esas 2006/5292 Karar”

Yukarıdaki içtihat da geçen ” İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların imzasını içermesi ve en geç sözleşme konusu işlem tarihinde düzenlenmiş olması gereklidir” yönündeki Yar­gıtay görüş’ü değişmiş olup inanç sözleşmesi sözleşme konusu işlem tarihinden sonra düzenlense de geçerlidir.(bakz 35. Soru altındaki açık­lamalar.)

TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVALARINDA DAVA AÇMAK İÇİN
ÖNGÖRÜLMÜŞ HERHANGİ BİR ZAMANAŞIMI VEYA
HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VAR MIDIR?

Muris muvazaası nedeniyle açılacak tapu iptali ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre söz konusu değildir.

Ancak;Muris kadastro tespitinden önce ölmüş, kadastro tespiti ile gayrimenkul davalı adına kayıt edilmiş ise, davanın kadastro tespitinden itibaren on yıllık hak düşürücü sürede açılıp açılmadığını mahkeme ha­kimi re’sen dikkate almalıdır

Kadastro kanununun 12/3 maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle, kadastro tespit tutanaklarının kesinleşmesi tarihinden itibaren de 10 yıl­dan fazla süre geçmiş olması halinde, kadastro öncesi sebeplere dayanı­larak dava açılamayacağından davanın reddine karar verecektir.

Bunun dışında muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil da­valarında herhangi bir zamanaşımı ve hak düşürücü süre söz konusu değildir.

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, mirasbırakan babası Edhem K.Tn 1292 parsel sayılı taşın­mazdaki 1000/2400 payının intifa hakkını uhdesinde bırakıp, çıplak mül­kiyetini oğlu Mehmet Kartal’a (davalıların mirasbırakanı) satış suretiyle temlik ettiğini, işlemin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek taşınmazın kısmen kamulaştırılması ve ifrazı ne­ticesinde oluşan parsellerden 5625 parsel sayılı taşınmazda davalılar adına kayıtlı payların herbirinden 304,14m2 olmak üzere toplam 2129m2’ye isabet eden payların tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir.

Bir kısım davalılar, paylaştırma savunmasında bulunmuşlar, taşın­mazın bedeli karşılığında satın alındığını, davacının açılan ortaklığın giderilmesi davasını sürüncemede bırakmak amacıyla kötüniyetli olarak

Mahkemece, davacının temliki bilip taşınmazın bir kısmını uzun yıl­lardır kullandığı, temlik tarihi, rızai taksim sözleşmesi ve mirasbırakanın ölüm tarihinden itibaren çok uzun süre geçtikten sonra dava açılmasının TMK.’nın 2. maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle davanın reddi­ne karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edil­miş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 14.11.2019 Perşembe günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Avukat Nuri K. ile temyiz edilen davalı Ethem K.vekili Avukat Cumhur D. E. davalı Murat K. vekili Avukat M.Cumhur K. geldiler, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen da­valı Yılmaz K. vekili Avukat ve diğerleri gelmedi, yokluklarında duruşma­ya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçe­sinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Mümine B. tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmama­sına ve özellikle davanın dayanağı olan muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalarda 01/04/1974 tarih, 1/2 sayılı İçtihadı Birleş­tirme Kararı ile hak düşürücü ve zamanaşımı süresi öngörülmediğin­den mahkemece 4721 sayılı TMK.’nın 2. maddesinin gerekçe yapılması doğru değil ise de mirasbırakan, davacı ve Mehmet Kartal arasında imzalanan Hatay 2. Noterliğinin 21.09.1973 tarihli 9382 yevmiye nu­maralı sözleşmesi ile tüm dosya kapsamından mirasbırakanın mal ka­çırma kastının ispatlanamadığı gözetilerek bu gerekçe ve sonuç itiba­riyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmama­sına göre davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazının red- diyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 02.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince temyiz edilenlerden gelen davalı Ethem K. vekili ve davalı Murat K. vekili için 2.037.00.’şer-TL. duruşma vekâlet ücretinin ve aşağıda yazılı 15.20 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, oy bir­liğiyle karar verildi.

Davacılar, ortak mirasbırakanları Halil ve Ayşe’nin 100 ada 12 par­sel, 90 ada 6 parsel, 115 ada 3 parsel, 199 ada 5 parsel, 112 ada 9 ve 57 parsel, 218 ada 20 ve 21 parsel sayılı taşınmazlarını davalı çocuklarına temlik ettiklerini, daha sonra çekişme konusu 100 ada 12 parsel, 90 ada 6 parsel, 115 ada 3 parsel ve 199 ada 5 parsel sayılı taşınmazların kamulaş­tırtarak bedellerinin davalılara ödendiğini, diğer 4 parça taşınmazın ise davalılar tarafından dava dışı üçüncü kişilere satıldığını, kök murisler tarafından yapılan devir işlemlerinin mirastan mal kaçıma amacıyla ve muvazaalı olarak yapıldığını ileri sürerek, öncelikle dava konusu taşın­mazların değerlerinin tespiti ile bedelin terekeye iadesine, aksi halde mi­ras paylarına mahsuben tespit edilecek bedelin tahsiline karar verilmesi­ni istemişlerdir.

Davalılar, zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddini sa­vunmuşlardır.

Mahkemece, zamanaşımı süresinin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; kök mirasbırakan Halil’in kayden maliki olduğu 218 ada 20 ve 21 parsel sayılı taşınmazlardaki, 112 ada 9 ve 57 parsel sayılı taşınmazlarda diğer kök muris Ayşe ile birlikte pay sahibi olduğu paylarını intifa haklarını üzerlerinde bırakmak şartıy­la 1/2’şer paylı olarak davalı çocukları Adnan ve Halil İbrahim’e devret­tikleri, daha sonra davalılar tarafından bu taşınmazlardaki payların dava dışı üçüncü kişilere devredildiği, yine 199 ada 5 parsel sayılı taşınmazda kök muris Halil’in kayden maliki olduğu payını davalı çocukları Adnan ve Halil İbrahim’e devrettiği, 115 ada 3 parsel sayılı, 90 ada 6 parsel sayı­lı, 100 ada 12 parsel sayılı taşınmazlarda ki kök murisler Halil ve Ayşe’ye ait olan payların da aynı şekilde 1/2’şer paylı olarak davalı çocukları Ad­nan ve Halil İbrahim’e devredildiği, daha sonra bu taşınmazların 17.03.1988 de kamulaştırtarak bedellerinin davalılara ödendiği, mirasbırakan Halil’in 06.04.1971 de öldüğü, diğer mirasbırakan Ayşe’nin ise 12.12.1987’de öldüğü, geride mirasçı olarak çocukları Hicriye, Halil İbrahim ve Adnan’ın kaldığı, mirasçılardan Hicriye’nin 18.12.1998 de ölümü üzerine geride davacı çocukları; Ünal, Vural, Birol ve Şenol’un kaldığı, mirasçılardan Adnan’ın ise 08.04.2009 da ölümü üzerine geride

Bilindiği üzere, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı dava­larda talebin tapu iptali tescil ya da tazminat olduğuna bakılmaksızın 01/04/1974 tarih, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile hak düşürücü ve zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Bu tür davaların açılması hiç­bir süreye bağlı değildir. Bir başka ifade ile muris muvazaası hukuk­sal nedenine dayalı davalarda zamanaşımı ve hak düşürücü süre yok­tur.

Hal böyle olunca, işin esasının incelenmesi gerekirken yanılgılı de­ğerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacıların yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hük­mün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz edenler vekili için 2.037.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilenlerden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birli­ğiyle karar verildi.

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tes­cil istenebileceği gibi tazminat da istenebilir.

Taraflar arasında görülen davada; Davacılar, miras bırakanları Na­zif’in maliki olduğu 246 parsel sayılı taşınmazı, mirasçılardan mal ka­çırma amaçlı ve muvazaalı olarak davalı oğluna satış suretiyle temlik ettiğini, davalının da daha sonra taşınmazı dava dışı kişiye devrettiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 246 parsel sayı­lı taşınmazın muvazaalı temliki nedeniyle tazminata karar verilmesini istemişlerdir. Davalı, zamanaşımı süresinin dolduğunu, temlikin muva­zaalı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava, miras bırakanın yapmış olduğu temlikten kaynaklanan pay oranında tazminat isteğine ilişkindir. Mahkemece, zamanaşımına uğra­dığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, miras bırakan Nazif’in maliki olduğu 246 parsel sayılı taşınmazını 15.01.1987 tarihinde oğlu olan dava­lı Vehbi’ye satış suretiyle temlik ettiği, onun tarafından da dava dışı kişi­lere devrinden sonra, müteaddit kez el değiştirdiği anlaşılmaktadır.

Davacılar, miras bırakanlarının davalı Vehbi’ye yaptığı temlikin, mi­rastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki da­vayı açmışlardır. Dava dilekçesinin içeriği ve iddianın ileri sürülüş biçimi­ne göre, taraflar arasındaki çekişmenin mirasta istihkaka ilişkin olmayıp, muris muvazaası hukuksal nedeninden kaynaklandığı tartışmasızdır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün, diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Öte yandan, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tescil istenebileceği gibi, tazminat istenebileceğinde de kuşku yoktur. Davacılar, somut olayda tazminat isteğini tercih etmişlerdir.

Öyleyse mahkemece yapılacak iş, miras bırakanın davalı Vehbi’ye yapmış olduğu temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olup olmadığının araştırılması, bir başka ifadeyle miras bırakanın 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı çerçevesinde iradesinin tar­tışmaya yer bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturulması ve muvazaa ile illetli olduğunun anlaşılması halinde zamanaşımı hükümlerine tabi olma­yacağı da gözetilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı de­ğerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacıların temyiz itirazının kabulü ile, hükmün açıklanan neden­lerle (6100 sayılı Yasa’nın geçici 3. maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’nın 428. maddesi gereğince BOZULMASINA

Davacılar, miras bırakan H… A./in mirasçıdan mal kaçırmak ama­cıyla 1087 ada 12, 13, 14 ve 15 parsel sayılı taşınmazları vekili kızı Memnune aracılığıyla diğer kızı davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, murisin satış ihtiyacının bulunmadığını, devirden sonra taşınmazların komşu parsellerle tevhit edilerek oluşan 1087 ada 16 parsel sayılı taşın­mazda kat karşılığı binalar yapıldığını, davalı adına 22 adet bağımsız bölümün tescil edildiğini, kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre ise dava­lıya (A) Blokta 4, 22 ve 23 nolu, (B) Blokta ise 18, 28, 37 nolu bağımsız bölümler ile 27 nolu bağımsız bölümün 5/14 payının isabet ettiğini, ta­şınmazların dava dışı üçüncü kişilere devredilmiş olduğunu, 27 nolu bağımsız bölümü ise dahili davalı Nusret’in ‘davalıdır’ şerhini görerek iktisap ettiğini ileri sürerek 27 nolu bağımsız bölümün 5/14 payının tapu kaydının iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline, diğer 6 adet bağımsız bölümün ise bedellerinin miras payları oranında yasal faizi ile davalıdan tahsiline, uğradıkları zarar karşılığı 5.000, 00 TL munzam za­rarın da faizi ile tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, dava konusu taşınmazları gerçek satışla edindiğini, mal ka­çırmak için bir nedeni olmayan murisin taşınmazlarını satarak geçimini idâme ettirdiğini, muvazaa iddialarının asılsız olduğunu, zamanaşımı dolduktan sonra dava açıldığını, zarar iddiası ve tazminat isteğinin ye­rinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, çekişme konusu taşınmazların davalıya temlikinin mi­rasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu, davalının edindiği taşınmazların komşu parsellerle tevhit edilerek oluşan parselde yapılan kat karşılığı binalarda yükleniciye düşen bağımsız bölümler bakımından davacı taleplerinin reddi gerektiği, davalıya isabet eden bağımsız bölüm­lerden 27 nolu bağımsız bölüm hariç diğerlerinin dava tarihinden önce üçüncü kişilere devredildiği, 27 nolu bağımsız bölümün ise yargılama sırasında ‘davalıdır’ şerhi ile yükümlü olarak dahili davalı Nusret’e tem­lik edildiği, zamanaşımı ve derdestlik itirazlarının yerinde olmadığı, asıl davada satış, birleşen davada dava tarihi değerlerine göre davacıların miras paylarına isabet eden bedellere ıslah doğrultusunda hükmetmek gerektiği, davacıların munzam zarara yönelik isteklerinin yerinde olma­dığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar veril­miştir. Karar, davalı tarafından süresinde duruşma istemli temyiz edil­miş olmakla;

Öte yandan, bilindiği gibi taşınmaz malların haksız eylem sonucu malikin elinden çıkmış olduğu hallerde zararın gerçekleştiği tarih, ayni hakkın sona erdiği tarih olacağı açıktır. Taşınmazın üçüncü kişiye temlik edilmesi durumunda tapu iptali davası açma hakkı olduğu müddetçe, dava konusu taşmmazın bedeline yönelik açılacak davada zaman aşımı süresi işlemeyecektir.

Somut olayda, davacıların tapu iptali ve tescil davası açma hakları devam etmekte iken eldeki davada bedel istediklerine göre zamanaşımı söz konusu olmayacağı kuşkusuzdur.

Diğer taraftan, asıl davada davacılar tapu iptali ve tescil davalarını kayıt malikine yöneltmediklerinden, isteklerini ıslah ile bedele de dönüş- türemeyeceklerinden birleşen davada bedel isteğinde bulunmuş olmaları da derdestlik itirazına konu olamaz.

Davalının temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA

“l.HD.11.02.2014 tarih 2013/4638 Esas 2014/2187 Karar”

Dava dosyasına getirtilen Bakırköy 2. Asliye hukuk mahkemesinin kesinleşen 96/7 Esas 2001/39 Sayılı ilamına göre Ali’nin ilk eşinden olma çocukları Munise ve İsmail’e açtıkları dava ile Babalarının kendilerinden mal kaçırmak amacıyla tapuda adına kayıtlı taşınmazları üvey anneleri Şaziye ile Şaziye’nin ilk eşinden olma çocuğu Şengül adına muvazaa yo­luyla devrettiğini esasen satış tarihi bulunan 24/08/1993 tarihinde Ali’nin hukuk ehliyeti bulunmadığını ileri sürerek tapu kaydının iptalini talep etmişler Adli tıp kurumunun 28/08/2000 tarihli raporu münderecatına göre de muris Ali’nin tapuda işlem yaptığı tarihte hukuki ehliyeti bu­lunmadığından tapu kaydının iptaline karar verilmiş bu karar Yargıtay tarafından onanarak 13/09/2001 tarihinde kesinleşmiştir.

Temyize konu bu davada ise davacı 09/05/2000 tarihli dava dilekçe­sinde boşandığı Ali’nin serbest iradesi ile tapuda kayıtlı taşınmazını be­deli karşılığında kendisine sattığını ancak tapu iptal davasında satış tari­hi bulunan 24/08/1993 tarihi itibariyle Ali’nin Hukuki ehliyetinin bulun­madığının saptanması nedeniyle üzerine kayıtlı taşınmazın tapu kaydı­nın iptal edildiğini, Ali ile bu tarihten sonra boşandıklarını o halde önce­ki boşanma tarihi itibariyle Alinin hukuki ehliyetinin bulunmaması ge­rektiğini ileri sürerek boşanma kararının Yargılamanın iadesi yoluyla iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Bilindiği gibi bir davanın dinlenebilmesi için gerekli şartlardan birisi ise davacının o davayı açmakta hukuki yararı bulunmasıdır. Çünkü hu­kuki yarar dava şartıdır. Davacı aleyhine açılan tapu iptal davasında bo­şandığı eşi Ali’nin hukuki ehliyeti bulunduğunu taşınmazı eşinden be­deli karşılığında aldığını ileri sürmüş daha da önemlisi bizzat açtığı bo­şanma davasında boşanmanın özel nedeni olan akıl hastalığına dayan­mamış eşinin içki içtiğini eve bakmadığını ve kendisini dövdüğünü ileri sürerek genel boşanma nedenine dayanmıştır. Ali’nin hukuki ehliyetsiz­liği boşanma davasında ileri sürülüp tartışılması gerekirken tapu iptal davasını kaybettikten sonra bu savunmanın yargılamanın iadesinde ileri sürülmesi ve bunun ayrı bir dava konusu yapılmasında davacının huku­ki yararı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

İsviçre federal mahkemesi ve Yargıtay bir kimsenin hukuki işle­min butlanını eskiden beri bilmesine rağmen buna menfaati icabı ses çıkarmayıp ancak hesaplayamadığı sonuçlarını gördükten sonra but­lanı ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılması olarak nitelemiş ve bu tür davaların reddi gerekeceği sonucuna varmıştır.

… Bilindiği gibi hukukun her alanında uygulama niteliğine sahip olan hakkın kötüye kullanılması yasağı kuralının, butlanı ileri sürme hakkı içinde bir sınır teşkil ettiği buyurucu niteliği itibariyle kendiliğin­den gözetilmesi gerektiği Türk İsviçre öğretisi ve uygulamasında kabul edilmektedir.

… yukarıda açıklandığı gibi bir kimsenin hukuki işlemin butlanını eskiden beri bilmesine rağmen buna uzun yıllar ses çıkarmamış, şu veya bu nedenle durum aleyhine dönünce butlana dayanmanın iyi niyet kura­lına aykırı olduğu anlaşıldığından yukarıda yazılı gerekçelerle usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının ONANMASINA

“HGK.29.05.2002 tarih 2002/2-401 Esas 2002/451 karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali, tescil, tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı­lar vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istemli temyiz edilmiş olmakla;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve miras payı oranında tescil, mümkün olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkindir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; çekişmeye konu taşın­mazlardan 546 parsel sayılı taşınmazın senetsizden H.. K.. adına tespit edildiği ve kadastro tutanağının 15.03.1982 tarihinde kesinleştiği, 419 parsel sayılı taşınmazın ise Şubat 1954 tarihli 60 nolu tapu kaydı ile mi­ras bırakan adına kayıtlı iken 1969 yılında oğlu H.K.l’a bedeli mukabi-

Davacılar, miras bırakanları F.K. tarafından davalıların murisi olan H. K.a yapılan temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvaza­alı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır.

Mahkemece; miras bırakanın diğer çocuklarından mal kaçırmak amacıyla çekişme konusu taşınmazlarını davalıların murisi olan oğlu H.’ye muvazaalı olarak devrettiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki; yargılama sırasında davacı taraf 16.05.2011 havale tarihli dilekçesi ile çekişme konusu taşınmazlardan 546 parsel yönünden dava­larını atiye terk ettiklerini bildirdiği ve davalı vekilinin hazır olduğu 22.06.2011 tarihli oturumda bu dilekçe okunmasına rağmen 546 parselle ilgili davanın atiye terk edilmesine davalı tarafça karşı çıkılmadığına gö­re anılan parselle ilgili olarak atiye terk nedeniyle hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken anılan taşınmazın kabul kapsa­mına alınmış olması doğru değildir.

Hal böyle olunca; 546 parsel yönünden atiye terk nedeniyle hüküm tesisine yer olmadığına, diğer taşınmazlar yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üze­re karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları belirtilen nedenlerle yerindedir. Kabulüyle hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK/nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA (oyçok­luğu ile)

Davacılar, vekil tarafından gerçekleştirilen sözkonusu temlik sebebi ile gerçekte hiçbir bedel ödenmediğini, vekilin davalının talimatı ile ha­reket ederek vekalet görevini kötüye kullanarak davalı ile el ve işbirliği içinde işlemi gerçekleştirdiğini ileri sürerek tapu iptal ve pay oranında tescil istekli eldeki davayı açmışlardır.

Hemen belirtilmelidir ki, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanu- nu’nun 33. (1086 sayılı HUMK 76.) maddesi hükmü uyarınca olayları bildirmek taraflara hukuki nitelendirmeyi yapmak ve ona uygun yasal düzenlemeyi tayin ve tespit ederek uygulamak mahkemeye aittir.

Dava dilekçesi içeriğinden, iddianın ileri sürülüş biçiminden, özel­likle de davacılar vekilinin evrak arasına sunduğu 01.08.2011 tarihli di­lekçesindeki beyanlarından davada muvazaa hukuksal nedenine değil, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayanıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekâlet bağılını dü­zenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurun­dan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlü­lüğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2. (6098 sayılı Türk Borçlar Ya­sasının 506/2) maddesinde ”vekil, müvekkiline karşı vekaleti hüsnüniyet­le ifa ile mükelleftir…” hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Sözleşmede vekâletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapı­lan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur. Hatta malik tarafından vekilin bir ta­şınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüst­lük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, mâkûl sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil ede­nin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin birinci fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor ve­ya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK’nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu ola­rak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdı­ğından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Somut olaya yukarıdaki ilkeler uyarınca bakıldığında; davalının, çe­kişme konusu taşınmazın temliki karşılığında bir miktar nakit para ver­diğini, ayrıca davacılar ile murisin emektarına daire devrettiğini, yine murisin oturduğu evin kira bedellerini ödediğini savunduğu, toplanan delillerden çekişmeye konu taşınmazın miras bırakan ile davalıya baba­larından kaldığı, pay temlikleri sonucu tamamının muris adına tescil edildiği, evrak arasına sunulan tapu kayıtlarından miras bırakan ile da­valının çok sayıda taşınmazlarının bulunduğu ve varlıklı kişiler oldukla­rı, davalının vekil ile işbirliği içerisinde hareket ederek bedelsiz olarak taşınmazın devrini sağlamaya, ekonomik yönden ihtiyacının olmadığı, öte yandan, işlemi gerçekleştiren vekil Ayşe E. E.’un tanık sıfatıyla alınan beyanında; miras bırakanın, babadan kalan bu yerin ölümü halinde kar­deşine kalmasını istediğini belirterek kendisini vekil tayin ettiğini, de­virden sonra davalının, yanında lastikle bağlanmış yüklü bir parayı mu­rise verdiğini ifade ettiği, eksiğin tamamlanması yoluyla getirtilen kayıt­lardan da; davalının 07.11.2012 tarihinde, Antalya, 4527 ada 1 parselde bulunan kat irtifakı kurulu 17 nolu meskenini davacı Harun’a, 18 nolu meskeni de davalı Handeye aktardığının ve yaşı küçük olan davacı Hande adına işleme velayeten annesi Melek Y.’nun katıldığının görül­düğü, diğer taraftan aylık 2.250 – 2750.-TL olan miras bırakanın kira be­dellerinin 09.01.2008 – 06.04.2009 tarihleri arasında davalının hesabından

Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken hu­kuki nitelemede yanılgıya düşülerek ve muris muvazaası yönünden in­celeme yapılarak yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir

Davalı vekilinin belirtilen nedenlerle temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle, hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’nun 428.maddesi gere­ğince BOZULMASINA,

alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 29.12.2012 tari­hinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 990.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenlerden alınmasına, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.27.02.2014 tarih 2013/19485 Esas 2014/4490 Karar ”

“Tapu iptali ve tescil” davasından dolayı yapılan yargılama sonun­da; Tekirdağ 2.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair veri­len 25.12.2008 gün ve 2008/67 E.-370 K. sayılı kararın incelenmesi davalı tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay l.Hukuk Dairesinin 26.02.2009 gün ve 2009/1721 E.-2493 K. sayılı ilamı ile; (…Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil istemli olarak açılmış, mah­kemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamına, toplanan delillere göre murisin terekeden mal kaçırma amaçlı olarak nizalı taşınmazı davalıya tapuda satış göstermek suretiyle devrettiği anlaşıldığından aşağıda belirtilen husus dışında ka­lan davalının tüm temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Davalının diğer temyiz itirazlarına gelince; işlemin danışıklı olduğu amacın terekeden mal kaçırma için muris tarafından yapıldığı belirlen­miş olduğundan kural olarak tüm davacılar yönünden davanın kabul edilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur.

Ancak davacılardan S……….. davalı M……… ‘un babasıdır. Tapuda devir iş­leminin yapıldığı 1997 tarihinde davacının velayeti altındadır. Bu neden­le tapuda davalı adına satış gösterilerek yapılan intikalde davalının velisi olarak (davalının dava dışı olan annesi ile birlikte) işleme taraf olmuş ve davalı adına tapuda devir işlemini gerçekleştirmiştir.

Bu durumda davacı S…………. ün kendi muvazaasının sonuçlarından ya­rarlanması hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bulunduğundan bu kişi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru olmamıştır….

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapı­lan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Taraflann karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve ka­nıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle; tapuda devir işleminin vekil aracılığı ile değil, ergin olmayan davalının velisi aracı­lığı ile ve herhangi bir yerden talimat almadan bizzat velinin inisiyatifi ile yapılmış olmasına göre, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Dai­re bozma kararma uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

Davalının temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Da­ire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK/un 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.27.01.2010 tarih 2010/1-1 Esas 2010/32 Karar”

TAPUDAKİ İŞLEMİN AMACINI AÇIKLAYAN BİR YAZILI
BİLDİRİMDE BULUNMASI TAPUDAKİ MUVAZAALI İŞLEMİN
NİTELİĞİNİ DEĞİŞTİRİR Mİ?

Yüksek Yargıtay bu soruya olumsuz yanıt vermektedir

Yargıtay, tapudaki satış şeklindeki temlikin gerçekte satış olmadığı ve bu işlemin muvazaalı olduğuna ilişkin, tapuda malik görünen kişinin veya satış gösteren kişinin yani tarafların temlik tarihinden önce, temlik tarihinde veya temlik tarihinden sonra adi yazılı bir belge ile bu durumu belgelemeleri halinde bu işlemin muvazaalı olduğunu taraflar yönünden kabul ederken; tapuda yapılmış olan satış şeklindeki bir temlikin muva­zaalı olması halinde daha sonra temlik yapan kişinin bu işlemin amacını açıklayan bir belge ile muvazaa işlemini gizlemeye çalışması halinde bu­nun sonuca etkili olmayacağını belirtmektedir.

Davacı kök miras bırakanlarını 27 parsel sayılı taşınmazdaki 6 nolu bağımsız bölümün çıplak mülkiyetini mirastan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak davalıya temlik ettiklerini ileri sürüp tapunun iptali ile miras bırakanlar adına tescilini olmadığı takdirde tenkis isteğinde bu­lunmuştur.

Davalı, miras bırakanların iradelerinin mal kaçırma amaçlı olmadı­ğını bildirip davanın reddini savunmuştur. Mahkemece murislerin yap­mış olduğu temlikin muvazaalı ve miras bırakanların gerçek iradelerinin bağış olduğu gerekçesiyle tenkisten hüküm kurulmuştur. Karar taraflar­ca temyiz edilmiştir.

… Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Mahkemece muvazaa olgusu benimsenerek ten­kisten hüküm kurulmuştur. Dosya içeriği ve toplanan delillerden, İsmet ve Orhan’ın maliki oldukları toplam 4/60 arsa paylı 27 parseldeki 2. kat 6 nolu bağımsız bölümdeki 2/60 ar oranındaki paylarını 21/02/1979 tarihli akitle intifa haklarını üzerlerine bırakarak çıplak mülkiyetini davalıya satış suretiyle temlik ettiklerini ve İsmetin 15/08/1999 Orhanın da 11/06/2006 tarihinde, davacının babası Nurinin ise 13/06/2001 tarihinde öldükleri anlaşılmaktadır.

… Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı adil ve doğru bir çözüme ulaştı­rılması davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bunun için ülkenin gelenek ve gö­renekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunma­dığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark taraflar arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

…….. Somut olaya gelince davacının kök miras bırakanlarının davalı­ya yaptıkları temlikin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı bedelsiz ve muva­zaa lı olduğu mahkemenin kabulündedir.

Esasen yargılama aşamasındaki beyanlarıyla davalıda temlikin be­delsiz olduğunu benimsemiş fakat davacının murisi Nuri’nin öğrenciliği döneminde ona da bir bağımsız bölüm almdığını ve miras bırakanların denkleştirme yapma amacıyla hareket ettiklerini ileri sürerek 20/03/1997 tarihli vasiyetname başlığını taşıyan Orhan imzalı belgeyi dosyaya sun­muştur. Anılan belgenin temlikten sonra düzenlendiği ve içeriğiyle mi­ras bırakan Orhan’ın davalıya yaptığı temlikin hangi amaçla gerçekleşti­rildiğini açıklar nitelik taşıdığı, oysa taşınmazın mülkiyeti daha önceden devredildiği için sonradan düzenlenen bu belgenin bir malın mülkiyeti­nin naklini sağlayacak hukuki yapıya haiz olmadığı sabittir.

Öyleyse anılan belge ve muhteviyatının, muvazaalı işlemin kamuf­lesi gayesiyle kaleme alındığı düşünülmelidir, çekişmeli taşınmazın ger­çek değeri ile davacının murisine edindirilen taşınmazın değeri mukaye­se edildiğinde, fahiş farkın bulunduğu ve temlikin denkleştirme iradesi taşımadığı hususları gözetildiğinde mahkemenin muvazaa’nın varlığına dair düşüncesinin son derece isabetli olduğu tartışmasızdır.

Ne var ki mahkemece yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde ve özellikle 01/04/1974 tarih ¥2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince, davacının miras payı oranında tapunun iptaliyle tescile karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile şeklen ve usulen geçerli işlemler­de gözetilmesi gereken tenkis hükümleri uyarınca karar verilmiş olması doğru değildir. Bu nedenle hükmün BOZULMASINA

AÇILAN BİR TAPU İPTAL DAVASINDA YAPILAN YARGILAMA
SONUCUNDA MİRASÇILARDAN MAL KAÇIRMAK İÇİN DEĞİL DE

ALACAKLILARDAN MAL KAÇIRMAK İÇİN MUVAZAA

OLGUSUNUN SAPTANMASI HALİNDE GENEL MUVAZAA
HÜKÜMLERİNE GÖRE KARAR VERİLMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?

Maddi vakıaları anlatmak taraflara ait olup olayın hukuki vasıflan- dırılmasını yapmanın mahkeme hakimine ait olduğu HMUK ve HMK hükümlerinin gereğidir.

Davacı, dilekçesinde genel olarak olayları anlatıp muvazaa iddiası­na dayanması halinde davacının olayları anlatış biçiminden ve dava di­lekçesinin içeriğinden davacının talebinin alacaklılardan mal kaçırma amacıyla açılmış olan bir dava olması halinde mahkeme bunu resen dik­kate alacak ve hukuki vasıflandırmayı buna göre yapacaktır.

Dava dilekçesinin içeriğinden talebin tam olarak anlaşılamaması ha­linde de mahkeme Hakimi HMK 31 (HMUK 75.) Maddesi gereğince da­vacıya gerekli açıklamalar yaptırılıp buna göre mahkeme hakimi tara­fından davanın hukuki vasıflandırılmasının yapılması gerekir.

Davacı dava dilekçesinde açık ve net olarak muris muvazaası hu­kuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davası açmış ise, mahkeme tarafların iddia ve savunmalarıyla davacının talebiyle bağlı olduğundan davacının muris muvazaası hukuksal nedenine dayanarak açtığı davada, yargılama sonunda alacaklardan mal kaçırma amacıyla muvazaa olgu­sunun tespit edilmesi halinde, mahkemenin talebi aşarak buna göre hü­küm kurması mümkün değildir.

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil- tenkis davası sonun­da, yerel mahkemece mirasbırakanın taşınmazı alacaklıdan mal kaçır­mak amacıyla davalıya devrettiği, temlikin bedelsiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı vekilinin yaptığı is­tinaf başvurusu Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince esastan reddine ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Merve A.’ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Davacılar, mirasbırakan Rahibe Serin’in 3366 parsel (yeni 379 ada 11 parsel) sayılı taşınmazını kızı olan davalı Serpil K.’ya satış suretiyle tem­lik ettiğini, mirasbırakanın devir tarihinde T. Tarım Kredi Kooperatifi’ne zirai kredi borcu ve daha başka borçlarının bulunduğundan haciz baskısı altında olduğunu, bu nedenle taşınmazı alacaklılardan mal kaçırma amacıyla devrettiğini, ayrıca davalı kızını diğer mirasçılardan üstün tut­tuğundan mirasçıdan da mal kaçırdığını, işlemin muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kaydının iptali ile mirasbırakan adına tesciline olmadı­ğı takdirde tenkise karar verilmesini istemişler, yargılama aşamasında dava dışı miraçılar davaya muvafakat etmişlerdir.

Davalı, satışın gerçek olduğunu, mirasbırakanın taşınmazı borcu nedeniyle sattığını, satış parası ile borçlarını ödediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, mirasbırakanın taşınmazı alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla davalıya devrettiği, temlikin bedelsiz olduğu gerekçesiyle da­vanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı vekilinin yaptığı istinaf başvurusu Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine esastan reddedilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1938 doğumlu mirasbırakan Rahibe S/in 09.05.2005 tarihinde ölümü ile geride mirasçı olarak çocukla­rı olan davacılar Gökhan, Gül, Meryem, davalı Serpil ile dava dışı Sabahat ile Zeynep’i bıraktığı, mirasbırakanın 3366 parsel (yeni 379 ada 11 parsel) sayılı taşınmazını 12.10.1999 tarihinde davalıya satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazmı devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararmda açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmeside

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmeside büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin­deki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olayda, dinlenen davacı tanıkları, temlikin mirastan mal ka­çırma amacı ile yapıldığına ilişkin beyanda bulunmamışlar, aksine mirasbırakanın çekişme konusu taşınmazı borçları sebebiyle alacaklıla­rından mal kaçırmak amacıyla devrettiğini beyan etmişlerdir. Esasen bu husus ilk derece mahkemesinin de kabulündedir.

O halde, yukarıda değinilen somut olgular, açıklanan ilkeler çerçe­vesinde değerlendirildiğinde mirasbırakanın gerçek irade ve amacının diğer mirasçılardan mal kaçırma olmadığı kabul edilmelidir.

Hal böyle olunca; muris muvazaasına dayalı davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hü­küm tesisi doğru değildir.

Kabule göre de; TMK’nun 28. maddesinde düzenlendiği üzere kişi­lik ölümle sona ereceğinden mirasbırakan Rahibe Serin adına tescil kara­rı verilmesi de isabetsizdir

Davalı vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373/1. maddesi uyarınca Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı nedenlerden dolayı 6100 sayılı HMK’nın 371/1-a maddesi uyarınca BO-

“l.HD.10.04.2019 tarih 2018/2353 Esas 2019/2538 Karar”

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, tarafların miras bırakanı Hüs- nü’nün 474 ada 1 parselde kayıtlı kargir apartmanın 1/6 paylı zemin kat 2 nolu ve bodrum niteliğindeki 1 nolu bağımsız bölümlerin mülkiyetini ölünceye kadar bakma akdi ile davalıların miras bırakanı Mahir’e temlik ettiği, önce bakım alacaklısı Hüsnü’nün sonra da Mahir’in öldüğü, Ma­hir’in sağlığında alkol tedavisi gördüğünün hastane kayıtları ile saptan­dığı, alkol bağımlısı olması sebebiyle eşinin sık sık evi terk ettiği, miras bırakan Hüsnü’nün diğer mirasçılardan mal kaçırma kastıyla değil de; aile bütünlüğünü sağlamak ve devam ettirmek, eşin eve dönmesini te­min ederek yuvanın bozulmasını önlemek amacıyla bağış iradesinin sici­le ölünceye kadar bakma şeklinde yansıtıldığı gerekçesi mahkemece be­nimsenerek davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uygulamada ve öğretide “Muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak iste­diği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak sure­tiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 72 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö-

Buna göre, yukarıda değinilen ilkeler ışığında somut olay, özellikle mahkemenin davanın kabulünde gerekçe yaptığı bulgu ve olgular birlik­te değerlendirildiğinde, murisin diğer mirasçılardan mal kaçırma iradesi ile temliki gerçekleştirmediği gözetildiğinde 1.4.1974 tarih ve 1-2 sayılı İnançları Birleştirme Kararının olayda uygulama olanağının bulunmaya­cağı kuşkusuzdur.

Bilindiği üzere, içtihadı birleştirme kararları konuları ile sınırlı, ge­rekçeleriyle açıklayıcı, sonuçlarıyla bağlayıcıdır. Buna göre, “muris mu­vazaası” ile sınır olan tevhidi içtihadın yorum yoluyla içeriğinin genişle­tilerek genel mahiyetteki Borçlar Kanunun 18. maddesinden kaynakla­nan genel muvazaayı kapsama dahil etmek mümkün bulunmamaktadır.

Bu sebeple, resmi aktin miras bırakanın gerçek iradesini yansıtma­dığı ve Borçlar Kanununun genel mahiyetteki “muvazaayı” öngören 18. maddesi hükmü çerçevesinde kaldığı göz ardı edilerek somut olayın ha­disede uygulanması gerekmeyen ¥2 sayılı İnançları Birleştirme kararı kapsamında kaldığı mütalaa edilmek suretiyle davanın kabul edilmesi­nin de doğru ve isabetli olduğu söylenemez. Kaldı ki, dava dilekçesi ve iddianın ileri sürülüş biçimi itibariyle davadaki istek muris muvazaası nedenine dayanmakta olup, Borçlar Kanununun 18. maddesinden kay­naklanan genel muvazaaya dayalı açılmış bir dava ve istek bulunma­maktadır.

Hal böyle olunca, iddia ve istek dışına çıkılarak yazılı olduğu şekil­de hüküm kurulması doğru değildir…) gerekçesiyle bozularak dosya ye­rine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk

Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK.02.06.2004 tarih 2004/1-311 Esas 2004/331 karar”

Davalı, miras bırakanın hastalığı nedeniyle, ihtiyaçları için taşınmaz­ları Besat D/a sattığını, BesatTn şehir dışına tayini çıkması nedeniyle ken­disinin bedeli karşılığı bu yerleri satın aldığını bildirip davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, dava konusu taşınmazlarm satışında murisin iradesini fesada uğratacak bir unsur bulunmadığı, temlike konu satış iş­lemlerinin muvazaalı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar veril­miştir. Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;

Dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden çekişme konusu 100 ve 92 parsel sayılı taşınmazların miras bırakan tarafından 26.7.2000 tarih 33 yevmiye nolu ve 18.01.2001 tarih 3 yev. nolu akitler ile tapuda satış gös­terilmek suretiyle önce dava dışı Besat D.’a ondanda 3.9.2003 tarih 178 yev. nolu akit ile davalıya temlik edildiği görülmektedir.

Davacı bu temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduklarını ileri sürmüştür.

Bilindiği üzere; Uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçek-ten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Somut olayda, yukarda açıklanan ilkeleri kapsar biçimde bir araş­tırma yapıldığı söylenemez. Miras bırakanın mal satmaya ihtiyacının bulunup, bulunmadığı, davalının alım gücünün olup, olmadığı yeterince araştırılmamıştır. Ayrıca murisin temlik dışı başkaca taşınmazlarının bu­lunup, bulunmadığı belirlenmemiş, davalı ile ara malik arasındaki ilişki saptanmamıştır.

Diğer taraftan davada ileri sürülen muvazaa iddiası yönünden ta­raf yada tamamlayıcı yemin ile çekişmenin çözüme kavuşturulma ola­nağı yoktur.

Hal böyle olunca belirtilen eksiklikler tamamlanmak suretiyle ve açıklanan ilkeler gözetilerek soruşturmanın tamamlanması, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik soruşturma ile karar verilmesi doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. hükmün açıkla­nan nedenlerden ötürü BOZULMASINA

Tüm ülkelerin pozitif hukuklarında yer alan ve gelişen sosyal gü­venlik kavramı, genel ilkeler düzeyinde, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kabul edilen birçok anayasada yerine aldıktan sonra, uluslararası dü­zeyde ilk defa 10 Aralık 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirge- si’nde temel bir hak olarak düzenlenmiştir (Prof. Dr. Ali Güzel/Prof. Dr. Ali Rıza Okur, Sosyal Güvenlik Hukuku, Yenilenmiş 9’uncu Bası, İstan­bul 2003, s. 37). Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen Bildirge’nin 22’nci maddesinde, herkesin, toplumun bir bireyi olarak sosyal güvenlik hakkına sahip olduğu, sosyal güvenliğin, bireyin onuru, kişiliğinin geliştirilmesi için kaçınılmaz ekonomik, sosyal ve kültürel hakların doyurulması temeline dayandığı belirtilmiştir. Ulusal normlar yönünden bakıldığında, anılan belgeden esinlenilerek ülkemizde de 1961 tarihli Anayasa’da sosyal güvenlik, herkes için anayasal hak olarak dü-

Sosyal sigorta sistemlerinde sigortalılar veya hak sahipleri belli şart­ların yerine getirilmesi halinde sosyal edime (yardıma) hak kazanırlar. Sosyal edim ya da sosyal yardım hakkı kişilerin belli bir yardım ya da edim üzerinde yargısal yönden icrası mümkün kamusal talep hakkını ifade eder (Prof. Dr.A.Can Tuncay/Prof. Dr. Ömer Ekmekçi, Yeni Mev-

Devletin Anayasa’da güvence altına alınan sosyal güvenlik haklarının yaşama geçirilmesi için gerekli teşkilatı kurması ve diğer önlemleri alması, sosyal güvenlik politikalarmı bilimsel verilere göre belirlemesi ve bunun için gerekli yasal düzenlemeleri yapması doğaldır. Sosyal sigorta prog­ramlarının sigortacılık ilkeleri ve çağdaş standartlarla uyumu ve malî açı­dan sürdürülebilirliği, sosyal sigorta kuruluşlarının İdarî ve malî etkinlik­lerinin artırılması için gerekli rejimin oluşturulmasını zorunlu kılar. Nes­nel ve sürekli kurallarla sağlam ve sağlıklı temellere oturtulmayan bir sos­yal güvenlik sisteminin sürdürülebilir olması düşünülemez. Bu düzenin korunması Anayasa’nın 60Tncı maddesinde yer alan sosyal güvenlik hak­kının güvenceye alınması için de zorunludur (Anayasa Mahkemesi’nin 26.01.2011 gün ve 2008/109 Esas, 2011/25 Karar sayılı kararı).

Ülkemizde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Ka­nunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Ta­rımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu olmak üzere beş ana sosyal güvenlik yasası bulunmakta olup, bu mevzuatlarda dü­zenlenen sosyal güvenlik hakkı, Sosyal Sigortalar Kurumu, kısaca Bağ- Kur olarak adlandırılan Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışan­lar Sosyal Sigortalar Kurumu, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı tara­fından yerine getirilmekte iken, öncelikle 20.05.2006 tarihinde Resmi Ga-

Anılan beş temel kanunda yer almayan inceleme konusu norm, ilk kez 5510 sayılı Kanunun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlığını taşıyan 56’ncı maddesinin ikinci (son) fıkrasında düzenlenerek 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fıkrada “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutar­lar, 96’ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer ve-

5510 sayılı Kanunun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrası, oldukça sade biçimde kaleme alınmış, madde başlığında “bağlanmayacak” sözcüğüne yer verildikten sonra fıkra metninde “bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir” ibareleri kullanılmış, böylelikle, daha önceki sosyal güvenlik ka­nunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen (eylemli olarak) birlikte yaşama olgusu, gelir/aylık kesme nedeni olarak düzenlendiği gibi, ey-

Bu konuda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nce 3976/05 numaralı davada verilen 02.11.2010 tarihli karar konuya bir nebze olsun ışık tuta­bilecek niteliktedir. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın nede­ni, Şerife Yiğit (başvuran) adlı Türk vatandaşının, 06.12.2004 tarihinde yaptığı başvurudur. Türk Medeni Kanunu hükümleri kapsamında geçer­li evlilik (resmi nikah) ilişkisi kurulmaksızın yıllardır birlikte yaşadığı kişinin yaşamını yitirmesi üzerine sosyal güvenlik kurumuna başvura­rak ölen kişi üzerinden kendisine sosyal sigorta yardımı yapılmasını is­teyen başvuranın bu talebinin Kurum ve mahkemelerce reddedilmesi üzerine gerçekleştirilen başvuruda Mahkeme; “…AİHM’nin yerleşik içti­hadına göre, ayrımcılık, tarafsız ve makul bir gerekçe olmaksızın nispe­ten benzer koşullardaki kişilere farklı davranmak anlamına gelir… Farklı muamelenin, meşru bir amaç güdülmüyorsa veya kullanılan araçlar ile gerçekleştirilmek istenen amaç arasında makul bir ilgi yoksa, tarafsız ve makul bir gerekçesi yoktur. … 14’üncü madde, farklı olgusal koşulların tarafsız olarak değerlendirmesine dayanan, kamu çıkarına dayalı olarak toplumun çıkarlarını koruyan ve Sözleşme’nin güvence altına aldığı hak ve özgürlüklere saygı gösterilmesi arasında adil denge sağlayan muame­le farklılıklarının önüne geçmez. … Yüksek Sözleşmeci Devletler, kanun­da benzer durumlardaki farklılıkların farklı bir muameleyi haklı gösterip göstermeyeceği veya ne dereceye kadar haklı göstereceğinin belirlenme­sinde belirli bir takdir payını kullanmaktadırlar. … Bu pay devletin, mali kaynaklarıyla yakından ilintili olan genel mali, ekonomik ve sosyal ted-

Anılan 56’ncı maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup, kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik ka­nunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden bo­şanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden bo­şanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı ola­rak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Mad­dede boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvaza­alı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapıl­mamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine da­yanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda

Maddede “belirlenen” sözcüğü dikkati çekmekte olup, belirlemenin nasıl ve ne şekilde yapılması gerektiği, belirleme yapılırken hangi yön­temin izleneceği, yargı makamları önünde ispat hak ve yükünün kime ait olduğu, boşanılan eşle eylemli birlikte yaşama/yaşamama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiği önem taşımaktadır. Anayasa’nın “Özel ha­yatın gizliliği” başlığını taşıyan 20’nci maddesinde, herkesin, özel haya­tına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; 5510 sayılı Kanunun “Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi” başlıklı 59’uncu maddesinde, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin de­netiminin, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütüleceği, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında belirledikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin, yemin dışında her türlü kanıta da- yandırılabileceği, bunlar tarafından düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, Kurumun denetim ve kontrol ile görev­lendirilmiş memurları görevlerini yaparken, tüm kamu görevlilerinin gerekli kolaylığı göstereceği ve yardımcı olacakları, bu Kanunun uygu­lanması bakımından, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının, 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen denetim, teftiş ve kontrol yetkisine de sahip oldukları, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasların, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlene­ceği, “Bilgi ve belge isteme hakkı, bilgi ve belgelerin Kuruma verilme usûlü” başlığını taşıyan 100’üncü maddesinde, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşların, döner sermayeli kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin doğrudan, münferit olarak bilgi ve belge isten­mesi hariç olmak üzere kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşların ise Kurumla yapılacak protokoller çerçevesinde, Devletin güvenliği ve temel dış yararlarına karşı ağır sonuçlar doğuracak durum­lar ile özel hayat ve aile hayatının gizliliği ve savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla özel kanunlardaki yasaklayıcı ve sınır­layıcı hükümler dikkate alınmaksızın gizli dahi olsa Kurum tarafından

Ayrıca, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28’inci maddesinde, bu Yasaya göre seçmen olan vatandaşları tek olarak tanımlayan ve seçmenin oturduğu yeri belirleyen bilgileri kapsayan bilgisayar ortamına “Seçmen Kütüğü” denildiği, seç­menin devamlı oturduğu konutun bulunduğu ilçe, muhtarlık, sokak isimleri ile binanın kapı ve varsa daire numarasının “Seçmenin Adresi” olduğu, 45’inci maddesinde, seçmen kütüğünde yazılı seçmenlere ait bilgilerin, her yıl seçmenlerin oturdukları il ve ilçeye göre ayrılmış liste­ler halinde, il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderileceği bildi­rilmiştir. Türk vatandaşları ile Türkiye’de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsayan 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanu­nunun 3’üncü maddesinde, bu Kanunda geçen “adres”in, herhangi bir toprak parçası veya binanın coğrafî konumu ve işlevi açısından tanım­lanmasını, “Adres Paylaşımı Sistemi”nin, ulusal adres veri tabanında tutulan bilgilerin kurumlar ile diğer kişilerce paylaşılması işlemini, “di­ğer adres”in, yerleşim yeri adresi dışında kalan yerleri, “yerleşim yeri adresi”nin, sürekli kalma niyetiyle oturulan yeri ifade ettiği belirtilmiş, özellikle, 45 ila 53. maddelerinde konu açısından yararlanılabilecek hü­kümlere yer verilmiştir. 4857 sayılı İş Kanununun 32’nci maddesinde de, çalıştırılan işçilerin ücret, prim ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istih­kakın kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına yatırılmak suretiyle ödeneceği yönünde düzenleme ya­pılmıştır.

Önemle vurgulanmalıdır ki, 818 sayılı Borçlar Kanununun 53’üncü maddesinde, hukuk mahkemesi hakiminin kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararı ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararının, kusu­run takdiri ve zararın miktarının belirlenmesi konusunda dahi hukuk hakimini bağlamayacağı yönünde düzenleme yapılmış olup, anılan maddede hukuk hakiminin ceza kararında kesinleşen maddi olgularla bağlı olduğuna ilişkin herhangi bir açıklık bulunmamasına karşın, öğreti tarafından ve uygulayıcı konumundaki yargı makamlarınca “maddi ol­gularla bağlılık” ilkesi benimsenmiştir. Bunun temelinde hiç kuşkusuz mahkemelere güven duygusu bulunmaktadır. Bu bakımdan, ceza mah­kemesince görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylem­li birlikteliklerine ilişkin saptamalar da, anılan ilke gereğince değerlen­dirmeye alınmalıdır.

Gelirin/aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkı­nın kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçek- leşme/başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir/aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun/yersiz kabul edilmeli, ancak, söz ko­nusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidil­memeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahak­kuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96’ncı maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56’ncı maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması du­rumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama du­rumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.

5510 sayılı Kanun, önceki sosyal güvenlik yasalarını birleştiren te­mel yasa niteliğinde olduğundan, gerek değiştirilen veya yürürlükten kaldırılan, gerekse geçici ve geçiş hükümlerinin yer aldığı maddelerle

Anılan geçici maddelerle kanun koyucu tarafından, 5510 sayılı Ka­nunun yürürlüğü öncesinde yukarıda belirtilen beş adet sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan geli- rin/aylığın, durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeni­den bağlanmasında, yine anılan kanun hükümlerinin esas alınması ge­rektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu kanunlarda, boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusu, gelirin/aylığın bağ­lanması engeli veya kesilmesi nedeni olarak öngörülmediğinden, 56’ncı

Sonuç olarak; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasına dayalı açılan bu tür dava­larda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve özellikle taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulma­sı önem arz etmektedir. Bu aşamada; ayrıntıları yukarıda açıklandığı üze­re, Anayasa’nın 20’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Mu­hakemeleri Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve diğer ilgili mev­zuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araş­tırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ika­metgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yarar­lanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellik­le ilgili Nüfus Müdürlüğü’nden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte iste- nilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanan eşler 4857 sayılı Kanun hü­kümleri kapsamında yer almakta iseler adlarına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, özellikle inceleme konusu davaya ilişkin olarak, Bartm/Kır tepe Mahallesi ile Bar- tın/Güzelce hisar Köyü yönünden kapsamlı ve aydınlatıcı Emniyet Mü- dürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle ve köyde 2004 yılından itibaren görev yapan tüm muhtar ve azaların tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle ey­lemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, top­lanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ka­bul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapı­lan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararında direnilmiştir.

Dava, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların iadesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, boşanma kararının ardından davacıya babasından dolayı 506 sayılı Kanun uyarınca ölüm aylığı bağ­landığını ancak Kurum yoklama memurlarının raporu uyarınca boşan­dığı kocası ile birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylığının kesildiğini, ne var ki, boşandığı eşi ile birlikte yaşamadığını beyanla, Kurumun aylığının kesilmesine yönelik işleminin iptali ile kesilen aylıkların iadesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) vekili cevap dilekçesinde özetle, 506 sayılı Kanun uyarınca sigortalı olan babasından dolayı kızı olan davacıya boşanması nedeniyle yetim aylığı bağlandığını, kontrol memurlarının raporu ile davacının boşandığı kocası ile birlikte yaşadığı­nın tespiti üzerine 5510 sayılı Kanunun 56. maddesi uyarınca yetim aylı­ğının kesilerek yersiz ödenen tutarların borç çıkarıldığını belirterek da­vanın reddini savunmuştur.

Yerel Mahkemece, davacının Kurum memurlarınca düzenlenen tu­tanak ve raporun aksinin yazılı belge ile ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Daire tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur. Ye­rel Mahkemece, önceki gerekçeler tekrarlanmak suretiyle davanın reddi­ne dair ilk hükümde direnilmiştir.

Direnme hükmü, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının ölüm aylığının 5510 sayılı Kanununun 56/son maddesi uyarınca kesilmesine ilişkin Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. mad­desinin ikinci fıkrasıdır.

“(Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;

a)    Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl du­ruma getirdiği,

b)    Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçı- lıktan çıkarıldıkları,

hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı be­lirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişi­lere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…”

Düzenlemesi yer almaktadır.

01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatının temelini teşkil eden, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu; 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Si­gortalar Kurumu Kanunu; 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Ka­nunu; 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanunu’nda yer almayan dava konusu düzenleme ilk kez 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yer almıştır.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörül­mektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer alma­yan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Gerçekten, ölüm aylığı almak üzere boşanılıp, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü, hukuk dü­zeni açısından önem taşımamaktadır. Çünkü, hakkın kötüye kullanılma­sı hangi dürtüyle (saikle) ortaya çıkarsa çıksın, sonuçta hukuk bakımın­dan sadece ve sadece “kötüye kullanma” olup, hukuk düzeni tarafından korunmamaktadır (Centel Tankut, Boşandığı Eşiyle Birlikte Yaşayanın Aylığının Kesilmesi, MESS Sicil Dergisi, Mart 2012, Sy:195).

Yeri gelmişken belirtilmelidir ki, hak sahibinin boşandığı eşiyle fii­len birlikte yaşaması her ne saikle olursa olsun, Anayasal bireysel özgür­lük kapsamında kalmakta ise de Devlet, sosyal görevlerini mali kaynak­larının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesine ilişkin Anayasa’nin 65. maddesi uyarınca sosyal sigorta yardımlarına hak kazanma koşullarını düzenleme yetkisine sahip olduğu gibi, Devletin boşanan eşlerin birlikte yaşamasına yasak getirmesi mümkün değil ise de bu durumda olan kişi­leri sosyal sigorta yardımları kapsamı dışında bırakması mümkündür.

Maddede boşanmanın amacına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin araştırılması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özel­likle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan boşanmanın hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayan­madığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda anlaşmalı boşanma adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun’un 56/2. maddesinin T.C. Anaya­sası’nin 2, 5,10,11,12, 17, 20, 35, 60 ve 138. maddelerine aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne maddenin iptali talebi ile başvurular yapıl­mıştır.

Gerekçesiyle, hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65. maddelerine ay­kırı olmadığı; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138.maddeleri ile ilgisinin olmadığı belirtilerek oy çokluğuyla başvuruların reddine karar verilmiştir.

Sonuç olarak davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Ka- nun’un 56.maddenin ikinci fıkrasının, ölüm aylığından yararlanma hak­kının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla düzenleme getirmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, yürürlükteki kanunları uygula­makla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması nedeniyle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sa­hiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması, bağlanan gelir veya aylı­ğın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

Bu kabul doğrultusunda, gelirin veya aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım hakkının kapsamına ilişkin olarak; fiilen birlikte

Yeri gelmişken maddenin zaman bakımından uygulanması yönün­den 5510 sayılı Kanunun Geçici 1.maddesinin değerlendirilmesinde de zorunluluk bulunmaktadır.

5510 sayılı Kanun’un “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 1. maddesi:

“Geçici Madde l-(Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı Sosyal Sigor­talar Kanunu ile 2925 sayılı Tarım işçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışan­lar Sosyal Sigortalar Kanunu ve bu Kanunla mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kap­samında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kabul edilir.

17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı, 02/09/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı kanunlara göre bağlanan veya hak kazanan; aylık, gelir ve diğer ödenekler ile 08/02/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun l’inci mad­desine göre ödenmekte olan ek ödemenin verilmesine devam edilir. Bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, bu Kanunla yürürlükten kaldırı­lan ilgili kanun hükümleri uygulanır…

Bu Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentle­rine göre sigortalı sayılanlara ve bunların hak sahiplerine bağlanmış olan aylık ve gelirler, 55’inci maddenin ikinci fıkrasına göre artırılır…”

Şeklinde düzenleme içermektedir.

Bu kapsamda, yine 4721 sayılı Kanunun “Dürüst davranma” başlıklı 2.maddesinde yer alan ve maddenin düzenleniş amacı olan dürüstlük kuralı çerçevesinde çözüme gidilmelidir.

4721 sayılı TMK’nun anılan 2.maddesi uyarınca:

“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dü­rüstlük kurallarına uymak zorundadır.

Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.”

Anılan madde uyarınca bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hu­kuk düzeni korumayacağı gibi, hiç kimsenin kendi kusurundan yararla­namayacağı ilkesi de birlikte gözetilmek suretiyle, 5510 sayılı Kanunun 56.maddesi açısından 01.10.2008 tarihinden önce hakkın kazanıldığı du­rumlarda, anılan yasal düzenleme öncesinde ilgililer her ne amaçla bo­şanmış olursa olsun, fiili birlikteliklerini 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme sonrasında da sürdürdüklerinin veya söz konusu dü­zenlemeden itibaren anılan tür ve nitelikte bir beraberliğe başladıklarının kanıtlanması durumunda, başka bir anlatımla fiili olarak birlikte yaşama olgusunun saptandığı durumlarda, anılan 2.madde kapsamında hakkın kötüye kullanımının varlığı kabul edilerek ilgililere gelir veya aylık tah­sisi yapılmaması, bağlanan gelir veya aylığın kesilmesi gerekmektedir.

Kuşkusuz hak sahibine, fiili birlikteliğin sona erdiği tarihten itiba­ren, diğer koşulların da varlığı durumunda gelir veya aylık bağlanabile­ceği kabul edilmelidir.

5510 sayılı Kanunun 56.maddesinin uygulanmasında üzerinde du­rulması gereken bir diğer husus da maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerek­tiğidir.

Uyuşmazlığın çözümü açısından özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sa­yılı Kanunun 59 ve lOO.maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıt- lanıncaya kadar geçerlidir, diğer bir anlatımla; yetkili kişilerce düzenle­nen ve tarafların ihtirazi kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Ne var ki, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olan tutanaklar ile ifade edilen tutanaklar: Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından belgelere dayalı olarak düzenlenmiş olanlar ile belgeye dayalı olmamakla birlikte düzenlenmesinde hazır bulunan işve­ren, işçi veya üçüncü kişi beyanları uyarınca düzenlenerek doğruluğu ilgili kişilerin imzaları ile tasdik edilen ve imza inkarına konu olmayan tutanaklardır.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tara­fından yapılan incelemelere dayalı tutanakların değerlendirildiği ve varı­lan sonucun yazıya geçirildiği raporların, sadece memur veya müfettiş tarafından düzenlenmiş olmaları, anılan raporların 4857 sayılı İş Kanu­nu’nun 92/son maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 59 ve lOO.maddeleri kapsamında aksinin yazılı delille kanıtlanması gereken belgeler olarak kabulleri için yeterli değildir.

Buna göre, özellikle, rapor veya ekli tutanaklarda imzası bulunma­yanlar yönünden, söz konusu tutanakların aksinin yazılı delille kanıt­lanması yükümünden söz etmek mümkün değildir.

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları ve iş müfettişi raporlarının, rapora dayanak alınan tutanaklar ile birlikte de­ğerlendirilmesi ve ancak belirtilen nitelikteki ekli tutanakların anılan Kanun kapsamında aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge olduğunun kabulü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 92/son maddesinin açık hükmü karşı­sında zorunludur.

Öte yandan hukuk mahkemesi hakimi kusur belirlemesi yaparken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleri ve ceza mahkemesinden verilen beraat kararları ile bağlı değilse de, ceza mahkemesinde görülüp kesinleşen dava dosyasındaki boşanan eşlerin eylemli birlikteliklerine ilişkin saptama­lar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74. (Mülga 818 sayılı Borçlar Kanu­nu’nun 53.) maddesi ile öğreti ve Yargıtay uygulamalarında yerleşik olan “maddi olgularla bağlılık” ilkesi gereğince değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda fiilen birlikte yaşama olgusunun kanıtlanması yönün­den de anılan genel kurallar çerçevesinde tarafların delilleri toplanarak, araştırma ve değerlendirme yapılmak suretiyle boşanılan eşle kurulan ilişkinin fiili olarak birlikte yaşama kapsamında yer alıp almadığı sap­tanmalıdır.

Uyuşmazlık konusu 5510 sayılı Kanunun 56/2.maddesine dayalı olarak Kurumca açılan ve yersiz ödenen aylıkların geri alınmasına ilişkin davalar ile hak sahibi tarafından açılan Kurum işleminin iptali ve aylık bağlanması talebine ilişkin davalarda özellikle, boşanılan eşle kurulan ilişkinin “fiili olarak birlikte yaşama olgusu” kapsamında yer alıp alma­dığı, ilişkinin niteliği ve başlangıç tarihi açıkça ortaya konulmalıdır.

Bu doğrultuda, öncelikle T.C. Anayasası’nin 2O.maddesi, 5510 sayılı Kanunun 59 ve lOO.maddeleri, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 3, 45 ve 53. maddeleri, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 28 ve 45. maddeleri, 4857 sayılı İş Kanu­nu’nun 32. maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 6, 24 ila 33. maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2 ve 6.maddeleri ve ilgili diğer mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar top­lanmalı; hak sahibi ile boşandığı eşinin yerleşim yerleri, adres değişikliği ve nakilleri tarihleriyle saptanmalı, muhtarlık ve Nüfus Müdürlüğü gibi özel ve kamu kurumlarındaki bilgi ve belgelerden yararlanılmalı, ilgilile­rin elektrik, su, telefon aboneliklerinin hangi adres ve tarihte kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtlarındaki adresler ile mevcut ise 4857 sayılı Kanun gereği ücret ödemelerinin yapılabileceği banka ka­yıtları sorgulanmalı ve böylelikle boşanılan eşle fiili olarak birlikte ya­şama olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda varılacak so­nuca göre karar verilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamaların ışığında, davacının beyan ve imza­sını içermeyen Kurum yoklama memurlarının tutanaklarının, davacı yö­nünden aksi ancak eşdeğer yazılı belge ile kanıtlanabilecek nitelikte ka­bul edilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle, Mahkemece yukarıda belirtilen araştırmalar eksiksiz olarak yapılarak, özellikle Bartın/Kır tepe Mahallesi ile Bartın/Güzelce hisar Köyü yönünden kapsamlı ve aydınlatıcı Emniyet Müdürlü- ğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahalle ve köy­de 2004 yılından itibaren görev yapan muhtar ve azaların tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli ola­rak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

O halde, yerel mahkemece aynı yönlere işaret eden ve Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekir­ken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır

S Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6217 sayılı Ka­nunun 3O.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na ekle­nen “Geçici Madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA

“HGK27.02.2013 tarih 2012/10-1152 Esas 2013/284 Karar”

“HGK.11.09.2013 tarih 2013/10-175 Esas 2013/1075 Karar”

Davalı vekili, kambiyo hukukuna özgü mücerretlik ilkesi nedeniyle davacı iddiasının hukuki mesnetten yoksun olduğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen Arda Celayir’in müvekkilinin CKM firmasından olan alacak- larını bir nevi teminat altına almak için senede kefil olduğunu, müvekkili­nin alacağını tahsil edebilmek için icra takibinde CKM firması ile ticari ilişkileri olan firmalara haciz ihbarnameleri tebliğ ettiğini, senedin Arda Celayir tarafından verilmesinin tamamen alacağın tahsilini garanti altına alma amaçlı olduğunu, hiçbir kabulü tazammum etmemek kaydı ile mü­vekkili ile CKM firması arasında tanzim olunan alacak dayanağı senedin sadece borcun bir bölümüne ilişkin olduğunu, müvekkilinin halen CKM firmasından alacaklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davalı tarafın ticari defterlerine göre dava dışı CKM Top­lu Yemek firmasından 595.000,00 TL alacaklı olduğu ve davalı kayıtları­nın davalı aleyhine delil teşkil ettiği, davalının dava dışı CKM firmasına toplam 620.000,00 TL bedelinde gayrimenkul devri yaptığı, ayrıca davalı firmanın dava dışı CKM firmasından toplam 1.600.000,00 TL alacağı ile iki adet bono ve 800.000,00 TL bedelli icra takibini temlik aldığı, davalı

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, muvazaa nedenine dayalı sıra cetveline itiraza ve sıra cetve­line şikayete ilişkindir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesinin yürürlükte bulun­duğu dönemde Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Ticaret Mahkemeleri arasın­daki ilişki iş bölümü ilişkisi iken, 6335 sayılı Kanunun 2. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesinde yapılan değişiklikle Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkeme­leri arasında ilişki görev ilişkisi olarak değiştirilmiş ve bu durumda göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Ancak, 6335 sayılı Yasa’mn 38. maddesi uyarınca 6102 sayılı TTK’na eklenen geçici 9. madde ile bu kanunun göreve ilişkin hükümlerinin, bu kanunun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce açılan davalarda uygulanmayacağı, bu davaların açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Dava tarihi 01.03.2010 tarihi itibariyle yürürlükte olan 6762 sayılı TTK’nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari dava­ların yanısıra ”Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.” hükmü ile de nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olma­sı ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gere­kir. Mezkur Yasa’mn 5/1. maddesi uyarınca aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mah­kemesi tüm ticari davalara bakmakla görevlidir.

Bu durumda, dava, mutlak ve nispi ticari dava niteliğinde değildir. Dava tarihi itibariyle asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mah­kemeleri arasında, işbölümü ilişkisi bulunmaktadır. Davalı işbölümü itirazında bulunmadığından, Asliye Ticaret Mahkemesi’nce davalıya ay­rılan payın miktarına göre davaya bakılması doğru olmuştur.

Sıra cetveline itiraz, alacağın sadece esas ve miktarına ya da hem esas ve miktarına, hem de sıraya yönelik ise dava yoluyla genel mahke­mede (İİK’nın mad.142/1), itiraz sadece sıraya yönelikse şikayet yoluyla icra mahkemesinde (İİK’nın mad. 142/son) ileri sürülmelidir. Hem sıraya ve hem de alacağın esas ve miktarına yönelik itirazların birlikte ileri sü­rülmesi halinde kural olarak, önce sıraya yönelik uyuşmazlığın çözülme­si, bu itirazın yerinde olmadığının anlaşılması halinde ise davalı alacağı­nın varlığının ve miktarının incelenmesi gerekir.

Genel kural bu olmakla birlikte, somut olayda, davacı tarafça önce­likle davalı alacağının muvazaalı olduğuna ilişkin itirazlarının incelen­mesi, bu itirazların reddi halinde davalının alacaklı olduğu icra takibin­de gönderilen ödeme emri tebliğinin usulsüz olması sebebiyle takip ke­sinleşmediğinden garame hesabı yapılamayacağı, davalının borçludan aldığı temlikler mahsup edilmediğinden garame hesabının hatalı oldu-

Muvazaa nedenine dayalı sıra cetveline itiraz davalarında iddia, ku­ral olarak, borçlu ile davalı alacaklının anlaşmalı (muvazaalı) biçimde borç ilişkisi oluşturarak, diğer alacaklılardan mal kaçırma amacı güttük­leri noktasındadır. Bunun için muvazaalı muamelenin borçlandırıcı işleme göre yapıldığı tarih önem taşır. Muvazaadan söz edilebilmesi için, kural olarak, muvazaalı olduğu ileri sürülen alacağın, kendisin­den mal kaçırıldığı iddia edilen alacaktan daha sonra doğmuş olması, diğer anlatımla kural olarak muvazaalı tasarrufun, diğer alacaklı lehi­ne yapılan borçlandırıcı işlemden sonraki tarihi taşıması gerekir. Daha önce doğan alacak, daha sonra doğan alacak için muvazaa oluşturamaz. Takip işlemlerinin hızlandırılması, İİK’nm 20. maddesi uyarınca süreler­den feragat ve haczin borçlunun beyanı üzerine konulması, tek başına muvazaayı gösteren vakıalar değildir. Muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükü, davalı alacaklıdadır. Davalı ala­caklı alacağının varlığını ve miktarını, takipten önce düzenlenmiş ve üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilecek nitelikte olan usulüne uygun, birbirini doğrulayan yazılı delillerle kanıtlamalıdır. Her zaman düzen­lenmesi mümkün olan çek ve bono, alacağın varlığını ispatlamaya tek başına yeterli değildir. Senetler ve çekler ancak tarafları ve onların cüz’i ve külli halefleri yönünden delil niteliğinde olup, temel ilişkinin ve kam­biyo ilişkisinin dışında kalan davacı üçüncü kişi bakımından bu nitelikte bir ispat vasıtası olarak kabul edilemez. Öte yandan, alacağın miktarına göre diğer tarafın açık muvafakati bulunmadığı sürece tanık dinlenemez ve tanık beyanına dayalı olarak hüküm kurulamaz. Davalı alacaklının savunma ve delilleri çerçevesinde alacağın gerçek olup olmadığının tar­tışılması, davalı ile borçlu arasındaki hukuki ilişkinin ve davalının alaca­ğının doğum tarihinin değerlendirilmesi, sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, davacının alacaklı olduğu İstanbul 1. İcra Müdürlü- ğü’nün 2009/4505 E. sayılı dosyasında davacı tarafça 30.01.2009 tarihli çeke dayalı olarak 12.02.2009 tarihinde ihtiyati haciz kararı alındığı, 16.02.2009 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibe

Bu durumda mahkemece, davalının sıra cetvelinde yer alan takip dos­yası alacağının dayanağı olan kambiyo senedinin en geç düzenlenebileceği­nin kabulü gereken tarih olan takip tarihinin, davacının alacağının dayana­ğını teşkil eden çekin en geç düzenlenebileceğinin kabulü gereken tarih olan ihtiyati haciz ve takip tarihinden daha önce olduğu, bu nedenle davalı ala­cağının önce doğduğunun kabulü gerektiği, buna göre de sonraki tarihte davacı alacağı bakımından muvazaa yaratılamayacağı gerekçesiyle, muva­zaa nedenine dayalı itirazın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Muvazaa nedenine dayalı itirazın reddine karar verilmesine göre davacının talebi doğrultusunda sıraya ilişkin itirazların incelenmesine geçilmesi gerekmekte olup mahkemece tarafların sıraya itiraza ilişkin delilleri toplanarak itirazların incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazılı şekilde hü­küm kurulması doğru olmamıştır.

2-Bozma nedenine göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalı yararına BOZULMASI-

“23.HD.30.06.2016 tarih 2016/2186 Esas 2016/4084 Karar ”

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılama­sı sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Davacı vekili, müvekkilinin alacaklı olduğu dava dışı H. Petrol Ltd. Şti., Kar Pamuk Çırçır Prese Ltd. Şti., Mesut G. Cemal Güleryüz, Kenan G.Hasip G. ve Nurettin G. hakkında Hatay 1. İcra Müdürlüğünün 2012/6879 E. ve 2012/6878 E. sayılı dosyalarmda icra takibi başlatıldığını, takip borçlularınm malvarlığına haciz konulduğunu, davalı Mehmet Üre’- nin aynı borçlular hakkında Hatay 1. İcra Müdürlüğü’nün 2012/6675 E. sa­yılı dosyası üzerinden icra takibi yaptığım, bu dosya üzerinden İcra Mü- dürlüğü’nce borçlunun araçlarının satış bedelleri ile ilgili tanzim edilen sıra cetvellerinde davalının alacağına birinci sırada yer verildiğini, davalının alacağının muvazaalı olduğunu ileri sürerek, 23.10.2013 tarihli sıra cetvelle­rinde birinci sıradaki davalıya düşen bedelin müvekkilinin takip dosyala­rında mevcut alacağının ödenmesine tahsisini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın mahiyeti itibariyle tanık dinlenemeye- ceğinden buna yönelik davalı itirazlarının reddine karar verildiği, dava­ya konu olan tüm icra dosyaları ile bağlantılı diğer dosyalarla birlikte celbine karar verilerek dava dışı H. Petrol Ltd. Şti., Kar Pamuk Çırçır Prese Ltd. Şti., Mesut Güleryüz, Cemal G. Kenan G. Hasip G. ve Nurettin G. tarafından davalıya verilen kambiyo senedinin düzenleme sebebini oluşturan alacağın doğum tarihi bu alacağın gerçek alacak olup olmadığı ve adı geçenlerin davalıya olan borçlanmalarının muvazaalı olup olma­dıkları konusunda rapor tanzim edildiği, bu rapordaki belirlemeler uya­rınca yapılan borçlanmaların davacı alacağını etkisiz bırakmaya yönelik nitelikte ve muvazaalı olduğu, söz konusu rapordaki belirlemelere ve tespitlere itibar edildiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Haciz yolu ile takiplerde kıyasen uygulanması gereken İİK’nın 235/3. maddesi uyarınca alacağın esas ve miktarına yönelik sıra cetveline itiraz davalarının kabulü halinde ise davanın taraflarının sırasının değiş­tirilmesine karar verilemeyeceğinden, mahkemece sıra cetvelinin iptaline değil, davalıya ayrılan payın yargılama giderleri dahil olmak üzere önce­likle davacı alacağının karşılanmasının tahsisine, artan kısmın davalıya ödenmesine karar verilmesi gerekir.Birden fazla alacaklının aynı davalı­ya karşı sıra cetveline itiraz davası açmaları halinde veya bir alacaklı ta­rafından birden fazla alacaklıya karşı dava açılması halinde davanın so­nucundan kimler ne şekilde yararlanacaklardır?

Dava birden fazla alacaklı tarafından açılır ve kabul edilirse; davacı alacaklılar sıra cetveline göre davalı alacaklıya isabet eden paydan ala­caklarını temin edeceklerdir. Bu tutar davacı alacaklıların sıra cetveline göre istifade edebilecekleri alacak tutarı ile yargılama giderlerinden iba­rettir. Artan para olursa davalıya bırakılacaktır. Ancak davalı alacaklıya isabet eden pay tutarı davacı alacaklıların alacaklarını karşılamaya yet­mezse burada yine bir paylaştırma sorunu ortaya çıkacaktır. Davalı ala­caklının payı; davacı alacaklıların sıra cetvelinde sahip oldukları sıraya göre veya aynı sırada varsayılarak garame yöntemiyle alacakları oranın­da veya yalın şekilde eşit olarak dağıtılabilir. Ancak hangi yöntem kabul edilirse edilsin paylaştırmada davacı alacaklılar tamamen tatmin edil­medikçe -artan para olmadıkça- davalı alacaklıya verilmeyecektir. Dava­cı alacaklıların hepsi sıra cetvelinde aynı sırada bulunuyorsa, dava sonu­cu elde edilen kazanç alacakları oranında davacılar arasında dağıtılır. Davacı alacaklılar değişik sıralarda yer alıyorlarsa, iflasta kayıt terkini davaları yönünden İsviçre Mahkeme İçtihatları ve doktrini, İsv. İİK m. 260, f. 2’yi (İİK m. 245, c. 2) kıyasen uygulayarak dağıtımın davacı ala­caklıların alacaklarının sıra cetvelindeki sıralarına göre yapılacağını; bir üst sıradaki davacı alacağını ve dava masraflarını tamamen almadıkça, ondan sonra gelen davacı alacaklılara -dava masrafları da dahil olmak üzere- bir şey verilmeyeceğini belirtmektedir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin uygulaması (10.10.2002 tarih ve 2061 E, 6549 K; 30.12.2004 tarih ve 9812 E, 13399 K; 09.12.2009 tarih ve 11137 E, 11474 K sayılı ilamlar) ve Dairemizin uygulaması (30.09.2013 tarih ve 4289 E., 5859 K. sayılı ilamı) ise, davacı alacaklılar aynı sırada kabul edi­lip, garame yöntemiyle (alacakları oranında) pay almaları şeklindedir.

Öte yandan, aynı sıra cetveli için muhtelif alacaklılar tarafından farklı tarihlerde, aynı alacaklılara husumet yöneltilerek davalar açılmış olması halinde açılan tüm davaların birlikte incelenerek varılacak uygun sonuç çerçevesinde tek bir kararla sonuçlandırılması, birbiriyle çelişik hükümlerin engellenmesi açısından ve bir davada verilen kararın diğer davanın sonucunu etkileme olasılığından kaynaklanan bir zorunluluk­tur. Bu durumda davaların birleştirilerek yargılama yapılması, sıra cet­veline ilişkin özel usul hükümlerinden kaynaklanmaktadır. Aynı sıra cetveline yönelik farklı davalar hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması; kararların infazında da şüphe ve tereddütlere neden olması ve uyuşmaz­lıkların uzun süre devam etmesi ihtimalini de doğurabilecektir.

Dairemize, temyiz incelemesi için gönderilen aynı Mahkeme’nin 2013/591 E. sayılı ve 2013/590 E. sayılı davaların, farklı alacaklılar tara­fından, aynı sıra cetvelleri yönünden aynı davalı aleyhine muvazaa iddi­asıyla açılmış olduğu anlaşılmıştır.

2)     Bozma nedenine göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdi­lik incelenmesine gerek görülmemiştir.

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün re’sen BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekili­nin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alı­nan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içeri­sinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.

“23.HD.30.05.2016 tarih 2015/4654 Esas 2016/3323 Karar”

Davanın kabulüne dair verilen 21.12.2010 gün ve 2009/486 E- 2010/492 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 23.Hukuk Dairesi’nin 18.10.2011 gün ve 2011/382 E- 2011/1160 K. sayılı ilamı ile; (…Davacı vekili, dava dışı borçlu A..O./a ait taşınmazın satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde davalıya 1.sırada davalının alacağının, diğer alacaklılardan mal kaçırma maksadıyla ve muvazaa ile oluşturulduğunu ileri sürerek, buna ayrılan sıranın iptali ile müvekkiline ait alacağın bu sıraya kaydına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, iddia, sa­vunma ve toplanan delillere göre, ispat yükü üzerinde olan davalının takip konusu çeklerden dolayı alacaklı olduğunu kanıtlayamadığı gerek­çesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Somut olayda, davalı yanın takibine dayanak olan çeklerin ibraz ta­rihi (13.07.2007), davacının takip dayanağı kıldığı çekin ibrazından (16.07.2007) önce olduğu dosya kapsamı ile belirlenmiştir. Bu durumda davalı alacağının, davacı alacağından daha önce doğduğu ve sonraki alacak bakımından muvazaa yaratılamayacağı düşünülmeden, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisinde isabet görülmemiştir gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hu­kuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykı­rıdır

Özel Daire bozma ilamında gösterilen nedenlerden dolayı 6217 sayı­lı Kanunun 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429.maddesi gereğince BOZULMA­SINA

“HGK.14.01.2015 tarih 2013/1208 Esas 2015/9 Karar”

Davalı, dava konusu bağımsız bölümün miras bırakan ile ilgisinin olmadığını, miras bırakanın dava konusu arsa üzerinde haricen bir kısım yeri arsa sahibinden satın aldığını ve gecekondu yaptırdığını, ancak arsa sahibinin tapuda devre yanaşmadığını, bunun üzerine kendi girişimleri ile miras bırakana ait gecekonduya mukabil iki adet bağımsız bölümün miras bırakan adına, dava konusu bağımsız bölümü de şahsi başarısına karşılık olarak adına tescilini sağladığını belirterek davanın reddini sa­vunmuştur.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın evveliyatında miras bırakan adına kayıtlı olmadığından muris muvazaası hükümlerinin uygulana­mayacağı ve hak düşürücü süre geçtikten sonra tenkis isteminde bulu­nulması gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar tarafından duruşma istemli, davalı tarafından ise vekalet ücretine hasren süresinde temyiz edilmiş olmakla, duruşma gü­nü olarak saptanan 12.11.2019 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Avukat Mukaddes T. ile diğer temyiz eden vekili Avukat Cevat C. geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildik­ten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi A. Elif A. K. tara­fından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacılar, dava dilekçesinde muris muvazaası hukuksal nedenine dayanmış, yargılama sırasında ıslah dilekçeleri ile davalarını hata ve hile hukuksal nedenlerine dayandırarak tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemişlerdir.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle davacıların hata ve hileye yönelik iddialarını ispatlayama- dıkları gerekçesiyle tapu iptali ve tescil taleplerinin reddine karar veril­mesi doğru olduğu gibi; her ne kadar tenkis davası TMK 571. maddesi

“l.HD.12.11.2019 tarih 2016/8489 Esas 2019/5793 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, mirasbırakan babaları Mustafa A.’ın çekişme konusu 737 parsel sayılı taşınmazın 1/5 payını üzerinde bırakıp 4/5 payını da­valı oğluna satış suretiyle devrettiğini, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek muris muvazaası hukuk­sal nedenine dayalı pay oranında tapu iptal ve tescil istekli eldeki da­vayı açmışlar; 08.01.2007 tarihli ıslah dilekçeleri ile davalarını tama­men ıslah ederek tenkise dönüştürmüşlerdir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Davanın tapu iptali-tescil yönünden reddine ilişkin karar Dairece, tenkis yönünden değerlendirme yapılıp sonucuna göre bir karar veril­mesi gereğine değinilerek bozulmuş; mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davacıların saklı paylarının zedelenmedi­ği gerekçesiyle tenkis isteğinin reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tet­kik Hakimi Murat Ataker’in raporu okundu, açıklamaları dinlendi. Dos­ya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle mirasbırakanın TMK’nın 565/3. maddesi kapsamında saklı payı zedeleme kastıyla temliki işlemi gerçekleştirdiği hususunun kanıt- lanamadığı gözetilerek davanın reddedilmesi doğru olduğuna göre; da-

“1HD.07.02.2019 tarih 2016/3481 Esas 2019/740 Karar”

Dava, tapu iptal ve tescil isteği ile açılmış, yargılama sırasında kami­len ıslah edilerek tenkis isteğine dönüştürülmüştür.

Mahkemece, tenkis isteğinin kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, tarafların 05.11.2005 tarihinde ölen mirasbırakan Sakine’nin çocukları oldukları, mirasbırakan Sakine’nin maliki olduğu 327 parsel sayılı taşınmazı rücu şartlı hibe suretiyle 11.11.2002 tarihinde davalı oğluna temlik ettiği, davacının 20.10.2006 tarihinde açtığı dava ile muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tescil talebinde bulunduğu, bilahare yargılama sırasında 24.04.2008 tarihli dilekçe ile talebini tenkis olarak ıslah ettiği anlaşılmaktadır.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hu­kuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle dava tarihi esas alınarak tenkis talebinin süresinde olduğu gözetilerek tenkise karar verilmesi kural olarak doğrudur. (Hukuk Genel Kurulu 2007/2-99 Esas, 2007/141 Karar sayılı kararı)

Bilindiği üzere, Mirasçılık ve mirasın geçişi miras bırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 s. Türk Mede­ni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 17) Miras bırakan 1.1.2002 tarihinden önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi hükümlerinin, 1.1.2002 tarihinden sonra ölmüşse 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır.

Tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (bağış) yasal sınıra çekil­mesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardan­dır. Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul;miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiple­rinin haklarını zedelemiş olmasıdır. Saklı payların zedelendiğinden söz edilmesi ise kazandırma konusu tereke ile kazandırma (temlik) dışı tere­kenin tümü ile bilinmesiyle mümkündür. Tereke miras bırakanın ölüm tarihinde bırakmış olduğu malvarlığı kıymetleri ile iadeye ve tenkise tabi olarak yaptığı kazandırmalardır. Bunlar terekenin aktifini oluşturur. Mi-

Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (ölüme bağlı tasarruflar ve­ya Medeni Kanunun 565. maddesinin 1, 2 ve 3 bentlerinde gösterilenler) veya saklı payın ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerlerinde özellikle muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken Medeni Kanunun 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli miras­çılardan ise aynı kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisseden fazla olarak alınanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup olmadığına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payını tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gere­kir. Bu işlem sırasında dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi ge­rekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki hakkını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği ve birden çok kişiye yapılan teberru tenkise tabi olursa 563. maddede yer alan, alınanla mütenasip sorumluluk kuralı gö- zetilmelidir.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarru­fun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (Sabit Tenkis Oranı) tasarrufa konu malın paylaşılmasının müm­kün olup olamayacağı (TMK m.564) araştırılmalıdır. Bu araştırma so­nunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımla­rın bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çık­tığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecek­tir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının tercihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercih­ten söz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak

Ne var ki, tenkis yönünden hükme esas alınan raporun hüküm ver­meye elverişli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur. Şöyle ki, mirasbırakan Sakine’ye kendisinden önce ölen eşi Kemal’den 116 parsel sayılı taşınmazda intikal edecek payın değeri tenkis hesabında nazara alınmadığı gibi çekişme konusu taşınmazın seçimlik hakkın kullanıldığı tarihteki değeri esas alınmış bu hesaplamada da hata yapılmıştır.

Hal böyle olunca, yukardaki ilkeler gözetilerek mirasbırakanın ken­disinden önce ölen eşinden iktisap edeceği pay nazara alınarak tenkis hesabının yapılması ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekir­ken anılan hususların göz ardı edilmiş olması doğru değildir.

Her ne kadar tercih tarihindeki değil hüküm tarihindeki değer üze­rinden hesaplama yapılması gerekir ise de, bu hususta davacı tarafın temyizi olmadığından değinilen yön bozma nedeni yapılmamıştır.

Davalının temyiz itirazı değinilen yön itibariyle yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıklanan nedenden ötürü(6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.1.7.2014 tarih 2013/11838 Esas 2014/12681 Karar”

Taraflar arasındaki “Tapu iptali ve tescil, tenkis” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Bolu Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin dava­nın kısmen kabulüne dair verilen 06.05.2009 gün ve 2000/102 E-2009/125 K. Sayılı kararın incelenmesi davacılar vekili ile davalılar vekilleri tara­fından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 08.12.2009 gün ve 2009/8379-12697 sayılı ilamı ile; …Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, tenkis isteği yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; miras bırakanın çekişme konusu 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazları 11.11.1982 tarihli akitle

Davacılar, anılan temliklerin mirasçıdan mal kaçırmak ve saklı pay­larının ihlal etmek amacıyla yapıldığını ileri sürerek eldeki davayı açmış­lar ise de, mahkemece muris muvazaası iddiası yönünden bir araştırma ve inceleme yapılmadan tenkis isteği bakımından hüküm kurulmuş, ne var ki, muris muvazaasına yönelik istek bakımından davacılar tarafın­dan bir temyiz itirazında da bulunulmamıştır.

Dosya kapsamı ile, çekişmeye konu edilen 205 ada 9,122 ve 290 par­sel sayılı taşınmazların davalı H../a ölünceye kadar bakma akdi ile tem­lik edildiği kayden sabittir.

Hemen belirtilmelidir ki; ölünceye kadar bakıp gözetmek sözleşmesi basitçe taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen, bazı yönleri itibarıyla talih ve tesadüfe, ayrıca şekle bağlı bir sözleşme şeklinde tanımlanabilir. Nitekim, söz konusu sözleşme B.K.nun 511.maddesinde, “kaydı hayat ile bakma mukavelesi, akitlerden birinin diğerine ölünceye kadar bakmak ve onu görüp gözetmek şartıyla bir mamelek yahut bazı malların temlikini iltizam etmesinden ibaret olan bir akit” olarak tarif edilmiştir.

Anılan yasanın bu ve devamı maddelerinin açık hükümlerin de be­lirtildiği gibi ölünceye kadar bakım sözleşmesi ile, bakım alacaklısı söz­leşmeye konu olan mamelek veya bazı mallarının mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme, bakım borçlusu da kural olarak bakım alacaklısını kendi ailesi içerisine alıp, ona özenle ölünceye kadar bakıp gözetmek yükümlülüğü altına girer.

Bilindiği üzere; bakım borçlusunun bakıp gözetmek yükümlülüğü, aksi kararlaştırılmadığı sürece bakım alacaklısını ailesi içerisine alıp, ikametini temin etme yanında, besleme giydirme hastalığında hekime götürüp, gerekli ihtimamı gösterme, manevi yönden her türlü yardım ve desteği sağlama gibi ödevleri de içerisine alır. Kuşkusuz bakım borçlusu yükümlülüklerini yerine getirirken, aldığı malların kıymetine, bakım alacaklısının önceden sahip olduğu içtimai mevkiine ve hakkaniyet ku­rallarına göre hareket etmek zorundadır. Öte yandan, yükümlülüklerin

O halde, yükümlülüklerini yerine getirmeyen bakım borçlusuna karşı bakım alacaklısı her zaman fesih hakkını kullanabilmekte, fesih geçmişe etkili (makable şamil) olmak üzere sözleşmeyi sona erdirdiğin­den verdiği şeyi de geri isteyebilmektedir.

Somut olaya gelince; dosya kapsamı, tanık beyanları ile davalılar­dan H… ile annesi olan davalı N../in tarafların miras bırakanı İbrahim ile yaşadıkları, yaşam süresi içerisinde onun maddi ve manevi her türlü ih­tiyacını giderdikleri ve son zamanlarında yatalak olan murise karşı ba­kım görevinin yerine getirildiği görülmektedir.

Kaldı ki, bakım alacaklısı muris İbrahim’in sağlığında akitten kay­naklanan bakım borcunun yerine getirilmediğine dair bir dava açılmadı­ğı gibi böyle bir iddianın da ileri etmediği açıktır. Bu durum karşısında, anılan üç parça taşınmazın temlikinin ivaz karşılığı olduğu gözetildiğin­de tenkis hükümlerini tabi olmayacağı da tartışmasızdır. Vurgulamak gerekir ki, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları ile (vasiyetname ve miras mukavelesi) sağlar arası (hibe) gibi tasarrufları tenkise tabidir.

O halde, 205 ada 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazlar bakımından tenkis isteğinin kabul edilmiş olması doğru değildir.

Öte yandan; her ne kadar 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazlar davalı N../e satış suretiyle temlik edilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme so­nucunda miras bırakanın gerçek iradesinin satış olmayıp mirasçıdan mal kaçırma amacını taşıdığı, bir başka ifadeyle yapılan temlikin bağış amaçlı olduğu saptandığına göre tenkise tabi olacağmda kuşku yoktur.

Diğer taraftan, 116, 151, 140 parseller ile 141 parsel sayılı taşınmazın 4/5 payının davalı N../e rücu koşuluyla bağışlandığı ve onun tarafından da davalı H../a satış suretiyle temlik edildiği gözetildiğinde bu taşın­mazların da saklı payı zedeleme kastının ispatı halinde tenkise tabi ola­cağı açıktır.

Ayrıca, dosya kapsamı ile miras bırakanın dava dışı 95 parsel sayılı taşınmazı 03.05.1989 tarihinde davacı N.. T…’a satış suretiyle temlikinin bedelsiz olduğunun kanıtlanamadığı da anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar ve ortaya konulan ilke ve somut olgular karşısında tenkis hesabının da değişeceği kuşkusuzdur.

Kabul tarzı itibariyle de, davalılar tercih haklarını Türk Medeni Ya­sasının 564. maddesi hükmü uyarınca ayın olarak verme şeklinde kul­landıkları ve, mahkemece sabit tenkis oranına göre davacıların saklı payı oranında iptal ve tescile karar verilmiş olması da doğru değildir. Zira, davalılar tercihlerini ayın yönünde kullandıklarına göre, taşınmazların mülkiyetinin davacılara bırakılması ve davacıların davalılara bedel ödemesi yasal koşul olduğu halde mahkemece bu hususta yanılgıya dü­şülerek yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.

…………….. Mutlak olarak tenkise tabi tasarruflarda (ölüme bağlı tasar­ruflar veya Medeni Kanunun 565.maddesinin 1, 2 ve 3 bentlerinde gösteri­lenler) veya saklı payın ihlal kastının varlığı kesin olarak anlaşılan diğerle­rinde özellikle muayyen mal hakkında tenkis uygulanırken Medeni Kanu­nun 570. maddesindeki sıralamaya dikkat etmek davalı mahfuz hisseli mi­rasçılardan ise aynı kanunun 561. maddesinde yer alan mahfuz hisseden fazla olarak almanla sorumluluk ilkesini gözetmek, dava konusu olup ol- madığına bakılmayarak önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı pa- ymı tamamlamak, sonra sağlar arası tasarrufları dikkate almak gerekir. Bu işlem sırasmda dava edilmeyen kişi veya tasarrufların tenkisi gerekeceği sonucu çıkarsa davacının onlardaki hakkını dava etmemesinin davalıyı etkilemeyeceği ve birden çok kişiye yapılan teberru tenkise tabi olursa 563. maddede yer alan, alınanla mütenasip sorumluluk kuralı gözetilmelidir.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarru­fun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (SABİT TENKİS ORANI) tasarrufa konu malın paylaşılmasının mümkün olup olamayacağı (MK.564) araştırılmalıdır. Bu araştırma so­nunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımla­rın bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çık­tığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecek­tir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının tercihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercih­ten söz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 günlü 4/4 sayılı içtihadı birleştirme kararı uyarınca süratle

Hal böyle olunca; yukarıda değinilen ilkeler gözetilmek suretiyle bir araştırma, inceleme ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir. Ta­rafların temyiz itirazları yerindedir…”)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapı­lan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Davacılar vekili miras bırakanlarının maliki olduğu 12, 122, 140, 141(4/5 payı), 290, 292, 297,116, 451 ve 205 ada 9 parsel sayılı taşınmazla­rının, bir kısmını satış, bir kısmını ölünceye dek bakma akdi ve hibe ile davalılara mal kaçırmak amacıyla temlik ettiğini, miras bırakanın başka­ca malı olmayıp tüm mal varlığını davalılara aktarmasını haklı kılacak hiçbir nedenin bulunmadığını, bakıma muhtaç olmadığını, satış sureti ile devrettiği taşınmazların gerçekte bağışlandığını, temliklerin hepsinin muvazaalı olması nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek, tapu iptali ile tescil, olmazsa tenkis isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, alınan tenkis raporları doğrultusunda davacı N… yö­nünden saklı payının ihlal edilmediği gerekçesi ile davanın reddine; di­ğer davacılar yönünden ise davanın kabulü ile pay olarak tapu iptal tes­cil kararı verilmiştir.

Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle hüküm bozulmuş; Ye­rel Mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğindeki belgelerden; miras bırakanın çekişme konusu 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazları 11.11.1982 tarihli akitle satış yoluyla davalı kızı N../e; yine 116, 451, 140 parseller ile 141 parsel sayılı taşınma­zın 4/5 payını 20.02.1990 tarihli akitle rücu şartlı hibe suretiyle davalı N…’e, O’nun da anılan dört parça taşınmazı 18.09.1995 tarihli akitle da­valı oğlu H../a satış suretiyle; yine 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazları ise 01.02.1994 tarihli akitle ölünceye kadar bakma koşuluyla davalı H…’a, O’nun da, aynı taşınmazları 07.01.1997 tarihli akitle davalı eşi R…’ya satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, bir kısım davacılar her ne kadar başlangıçta muris mu­vazaası hukuksal nedenine de dayanarak tapu iptal ve tescil istemişlerse de, mahkemeye sundukları 13.04.2009 havale tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini tenkise çevirmişlerdir.

Bilindiği üzere, saklı paylarının değerini alamayan mirasçıların mi­ras bırakanlarının, mirastan tasarruf edebileceği kısmı aşan yani saklı paylarına yaptığı tecavüzü ortadan kaldırmak ve geri alınmasını sağla­mak için açtıkları davalar öğretide tenkis(İndirim) davaları olarak ad­landırılmakta olup; tenkis davaları, özünde geçerli olan işlemler için açı­labilir. Yani geçerli olmayan işlemlerde tenkis uygulanamaz.

Eldeki davada davacılar gerek satış suretiyle temlik edilen 12, 292 ve 297 parsel sayılı taşınmazların, gerekse ölünceye kadar bakma koşulu ile temlik edilen taşınmazların miras bırakan tarafından mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak temlik edildiğini ileri sürdüklerine göre, muvazaa iddiasının özünde temliklerin geçerli olmadığı iddiası vardır. Öncelikle satış suretiyle gerçekleştirilen temlik işleminin, muva­zaalı olduğu, yani geçersizliği iddia edildiğine göre tenkise konu olama­yacaktır. Zaten satış işlemin geçerli olması halinde de, ivazlı işlem olaca­ğından yine tenkise tabi olamayacaktır.

Ölünceye kadar bakma akdi ile temlike konu edilen 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin yapılan temliklerin de muvazaalı oldu­ğu, geçersiz olduğu ileri sürüldüğünden tenkise konu edilemez. Kaldı ki, dosya içeriği ve toplanan delillere göre bakım koşulu gerçekleştiğinden ve miras bırakan tarafından bakım borcunun yerine getirilmediğine dair sağlığında bir çekişme de yaratılmadığına göre, temlik ivaz karşılığı ya­pılmış olduğundan, tenkise tabi olmayacaktır.

Çekişme konusu edilen 116, 451, 140 ve 141 parsel sayılı taşınmazın 4/5 payı yönünden ise, davalı N…’e rücu koşuluyla bağışlandığı ve onun tarafından da davalı H../a satış suretiyle temlik edildiği gözetildiğinde bu taşınmazların da saklı payı zedeleme kastının ispatı halinde tenkise tabi olacağı açıktır.

O halde, bir kısım davacıların tenkise yönelik talepleri dava konusu edilen hibeye konu taşınmazlar yönünden araştırılmalıdır.

Hemen belirtilmelidir ki, dosya içerisindeki veraset ilamından miras bırakanın 04.12.1999 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığına göre, eldeki da­vada ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 Sayılı Türk Kanunu Medeni­sindeki tenkis hükümlerinin uygulanacağı açıktır.

Bunun yanı sıra, davalılar her ne kadar ilk cevap dilekçelerinde ter­cih haklarını mal olarak değil de, para olarak kullanacaklarını belirtmiş­lerse de; gerek 26.10.2005 tarihli celsede gerekse 07.11.2007 tarihli celse­deki beyanlarında tercih haklarını mal olarak kullanacaklarını, para öde­yecek durumları olmadığını bildirmişlerdir. Öyleyse Yerel Mahkemece tenkis incelemesi yapılırken davalıların bu istekleri göz önünde bulun­durulmalıdır.

Bu durumda yerel mahkemece yapılacak iş;

1-    Davacılardan N.. T…Tn dava dışı 95 parsel sayılı taşınmazı bedel­siz aldığı kanıtlanamadığından, talepleri konusunda olumlu veya olum­suz bir karar verilmesi,

2-     Davalılardan H../a temlik edilen ölünceye kadar bakma akdine konu 9, 122 ve 290 parsel sayılı taşınmazların temlikinin ivaz karşılığı olduğu anlaşıldığından, çekişmeli parseller yönünden tenkis isteğinin reddine karar verilmesi,

3-     Davalı N../e satılan 12, 292 ve 297 parsellere ilişkin tenkis isteği­nin de yukarıda açıklanan gerekçelerle reddine karar verilmesi,

4-    Davalı N…’e hibe edilen ve O’nun tarafından diğer davalı H../a satış suretiyle temlik edilen 116, 451, 140, 141 parsel (4/5 payı) sayılı ta-

Açıklanan nedenlerle. Yerel Mahkemenin direnme kararı usul ve yasaya aykırı olup; direnme kararının bu değişik gerekçeyle bozulması gerekir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçelerle, H.U.M.K.nun 429.maddesi ge­reğince BOZULMASINA

“HGK.13.04.2011 tarih 2010/1-701 Esas 2011/130 Karar”

Keşif yapılmaksızın davanın reddine karar verilmesi halinde dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği (Nisbi vekalet ücretinin maktu vekalet ücretin­den az olamayacağı hususu gözetilerek) karar verilmesi gerektiği hususu gözden kaçırılmamalıdır.

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, kök mirasbırakan anneanneleri Safiye T/nın malik oldu­ğu 1347, 2054, 2956 ve 1091 parsel sayılı taşınmazların, mirasbırakanın davalı Türker’e verdiği vekaletname kullanılarak, vekil Türker eliyle di­ğer davalı Rebii’ye, daha sonra tekrar Türker’e satış suretiyle devrinin sağlandığını, yapılan işlemlerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile miras payla­rı oranında adlarına tescile, taşınmazların dava dışı 3. şahıslara satılmış olması durumunda, miras paylarına tekabül edecek miktarda tazminata hükmedilmesini istemişler; davacılar vekili, aşamalarda dava konusu 2956 parsel sayılı taşınmazla ilgili talepten vazgeçtiğini bildirmiştir.

Davalı Rebii, 2000-2003 yılları arasında emlakçilik işi ile uğraştığını, davalı Türker’in İstanbul’da yaşaması nedeniyle dava konusu 1091,1347 ve 2054 parsel sayılı taşınmazları müşteri bulması durumunda satması için vekâleten kendisine devrettiğini, ancak müşteri bulamaması ve emlakçiliği bırakacak olması sebebi ile taşınmazları tekrar Türker’e dev­rettiğini, bu aşamadan sonra taşınmazlarla ilgili bilgisinin olmadığını, Türker’in taşınmazları kendisine devrederken mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı hareket ettiğini bilmediğini, böyle bir niyetten haberdar olsa bu işe aracılık etmeyeceğini, diğer davalı ile birlikte hareket etmediğini; davalı Türker, mirasbırakanın taşınmazların satılıp buradan elde edile­cek para ile kendisine bakılmasını istediğini, bu amaçla kendisini vekil tayin ettiğini, satıştan elde edilen gelirle mirasbırakanın sağlık ve bakım ihtiyaçlarının karşılandığını, muvazaa kastı ve mal kaçırma amacı bu­lunmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, dava konusu 2956 parsel sayılı taşınmaz yönünden fe­ragat nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına, 1091 parselin bölün-

Karar, davalılar vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 25.02.2020 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılar vekili Avukat Z. Sem­ra Karal geldi, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen davacılar Ogün Müezzin vd. vekili Avukat gelmedi, yokluğunda duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin ka­bulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Melek K. tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil, olmadığı taktirde bedelin tahsili istemine ilişkindir.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmüne uyulan bozma ilamı­na, temyiz edenin sıfatına göre ve usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davalılar vekilinin bu yönlere ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itiraz­larının reddine.

Davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Somut olayda, Çorlu Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.06.2013 tarih 2013/654 Esas 2013/562 Karar sayılı veraset ilamına göre, 11.04.2000 tari­hinde ölen mirasbırakan Safiye Tuna’nın mirasçılarının davalı oğlu Tür- ker ile 2006 yılında ölen kızı Safiye Müzzin’in çocukları olan davacılar Ergün ve Ogün ile davacıların dava dışı babası Bekir M. olduğu, eldeki davanın davacılar Ergün ve Ogün tarafından miras payları oranında 26.01.2011 tarihinde açıldığı, anılan veraset ilamına göre davacıların her birinin miras payının 3/16 olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, dava konusu 1091 parsel sayılı taşınmazın bölünmesiyle oluşan ve iptal tesci­line karar verilen 14 noTu parselle ilgili olarak davacıların miras payına ya da mirasbırakanın veraset ilamına atıf yapılmak suretiyle hüküm ku­rulması gerekirken bu husus göz ardı edilerek ve infazda tereddüt oluş­turacak şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Hemen belirtmek gerekir ki; harç kamu düzenine ilişkin olup re’sen gözetilmesi gerektiği gibi, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 323/1-ğ maddesine göre vekille takip edilen davalarda kanun gereğince taktir olunacak vekalet ücretinin yargılama giderleri kapsamında olup, reddedilen kısım üzerinden davalılar yararına vekalet ücretine hükme- dilmesi gerektiği de açıktır.

Somut olaya gelince; eldeki dava 10.000 TL değer gösterilmek sure­tiyle açılmış; feragat edilen ve ret kapsamındaki dava konusu 2956 parsel sayılı taşınmaz yönünden davacı tarafça tamamlama harcı yatırılmamış; 20.02.2013 tarihli ıslah dilekçesiyle dava konusu 2054, 1091 ve 1347 par­sel sayılı taşınmazlar yönünden toplam 486.715,87 TL üzerinden dava değeri ıslah edilerek harcı ikmal edilmiştir. Mahkemece, bedel isteği yö­nünden kabulüne karar verilen toplam değer 368.300,98 TL, iptal tescile karar verilen dava konusu 14 noTu parselde davacıların miras payına isabet eden toplam değer 16.943,7 TL olup, toplam 385.244,68 TL kabul değeri üzerinden alınması gereken nispi karar ve ilam harcı 26.316,06 TL olup peşin alınan 148,50 TL ile 7.480 TL ve 832 TL ıslah harcı mahsup edilince bakiye 17.855,56 TL nispi karar ve ilam harcının davalılardan

Öte yandan, davacı tarafça ıslah suretiyle harcı ikmal edilen toplam 486.715,87 TL dava değerinden bedel isteği bakımından kabul kapsa­mında olan ve harcı tamamlanan toplam 368.300,98 TL düşülünce ret kapsamındaki değerin 118.414,89 TL olduğu ve bu değer üzerinden ka­rar tarihi itibariyle yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uya­rınca davalılar yararına 12.223,19 TL nispi vekalet ücretine ve feragat nedeniyle ret kapsamında olup da harcı ikmal edilmeyerek 10.000 TL dava değeri üzerinden görülen dava konusu 2956 parsel sayılı taşınmaz bakımından 1.980,00 TL maktu vekalet ücreti olmak üzere davalılar ya­rarına toplam 14.203,19 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken mahkemece 13.831,12 TL vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değildir.

Ne var ki; değinilen hususlar yeniden yargılama yapılmasını gerek­tirmediğinden;

Hükmün 3. fıkrasında yazılı ” 1091 Sayılı parselin bölünmesiyle olu­şan ve davalı Türker Tuna adına kayıtlı bulunan; 14 sayılı parselin tapu kadının, davacıların veraset ilamında belirlenen miras hisseleri oranında iptali ile bu hisseler oranında tesciline,” cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine 3. fıkra olarak ” Dava konusu 1091 parsel sayılı taşın­mazın bölünmesiyle oluşan 1419 ada 14 parsel sayılı taşınmazın davalı Türker Tuna adına olan tapu kaydının Çorlu Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.06.2013 tarih 2013/654 Esas 2013/562 Karar sayılı veraset ilamına göre davacıların miras payları oranında iptali ile iptaline karar verilen payla­rın davacılar adına tesciline, kalan payın davalı Türker Tuna üzerinde bırakılmasına” cümlesinin yazılmasına,

Hükmün 6.fıkrasında yazılı “Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar kanunu gereğince alınması gereken 35.080,60 TL karar ve ilam harcının kabul oranına göre davacı üzerine düşen 9.629,62 TL ’den peşin yatan 8.460,50 TL’nin mahsubu ile kalan 1.169,12 TL’nin davacıdan kabul oranına göre davalının üzerine düşen 25.450,97 TL ’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hâzineye irat kaydına,” cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine 6. fıkra olarak ” Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 26.316,06 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 148,50 TL ile 7.480 TL ve 832 TL ıslah harcının mahsubu ile

Hükmün 9. fıkrasında yazılı “Davalılar kendini vekille temsil ettir­diğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir edilen 13.831,12 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalılara verilmesine,” cümlesinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yeri­ne 9. fıkra olarak ” Karar tarihi itibariyle yürürlükte olan Avukatlık As­gari Ücret Tarifesi uyarınca 12.223,19 TL nispi ve 1.980,00 TL maktu ol­mak üzere toplam 14.203,19 TL vekalet ücretinin davacılardan müştere­ken ve müteselsilen alınarak davalılara verilmesine” cümlesinin yazıl­masına, davalıların temyiz itirazlarının değinilen yönlerden kabulü ile 6100 sayılı HMK’nin geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK’nun 438/7. maddesi hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 02.01.2020 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz eden davalılar vekili için 2.540.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilen davacılardan alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.25.02.2020 tarih 2017/1981 Esas 2020/1291 Karar”

Asıl dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil ve tazminat, birleştirilen dava muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan Filit G.’in 2 parsel sayılı taşınmazı davalı Fuat’a; 5 ve 228 parsel sayılı taşınmazı davalı Hikmet’e; 7 ve 15 parsel sayılı taşınmazı davalı Ömer F.’a; 321 ada 29 parsel sayılı taşınmazı da­valı Yasemin’e satış suretiyle temlik ettiğini, Hikmetin devraldığı 228 parsel sayılı taşınmazı davalı Zini’ye, Yaseminin devraldığı 321 ada 29 parsel sayılı taşınmazı 3. kişiye devrettiğini, davalıların mirasbırakanın diğer mirasçıları ve yakınları olduğunu, işlemlerin mirasçıdan mal ka­çırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek 2, 5, 7, 15, 228 parsel sayılı taşınmazların miras payları oranında tapu kayıtlarının iptali ile adlarına tesciline, 29 parsel sayılı taşınmazın miras payları oranındaki bedelin davalı Yasemin’den tahsiline karar verilmesini istemişler, birleş­tirilen davada, davalı Hikmet’in 5 parsel sayılı taşınmazı davalı Remzi’-

Davalı Zini davayı kabul etmiş, davalı Fuat davanın reddini savun­muş, diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, dava konusu parseller için bir kısım mirasçılar tarafın­dan açılan ve Yargıtay tarafından onanarak kesinleşen mahkemenin 2008/440 Esas sayılı dosyasının, eldeki dava dosyası için kuvvetli delil oluşturduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, karar davacı­lar vekili tarafından vekâlet ücretine hasren temyiz edilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan Filit G.’in 05.02.2003 tarihinde ölümü ile geride mirasçı olarak dava dışı çocukları Mehmet, Fatime, Haşan, oğlu Sait’in çocukları olan davacılar Zuhal, Emine, Ömer, Aynur, Leyla, Orhan, Sunay, dava dışı Hülya, Fevzi, Eyüp, İbrahim, oğlu Osman’ın çocukları dava dışı Nevin, Nesrin, Ferhat, Nihat, Murat, Ferit, Zelia, Pervin’i bıraktığı mirasbırakan Filit G.in bizzat 27.06.1995 tarihinde 2 parsel sayılı taşınmazı oğlu Hasan’dan olma toru­nu olan davalı Fuat’a; 228 parsel sayılı taşınmazı oğlu Hasan’dan olma torunu olan davalı Hikmet’e; 12.03.1998 tarihinde 5 parsel sayılı taşın­mazı oğlu Hasan’dan olma torunu olan davalı davalı Hikmet’e; 03.02.2003 tarihinde 321 ada 29 parsel sayılı taşınmazı Fuat’ın eşi olan davalı Yasemin’e; mirasbırakana vekaleten davalı Fuat’ın 23.10.2011 ta­rihinde 7 ve 15 parsel sayılı taşınmazları kayınbiraderi olan davalı Ömer Faruk’a satış suretiyle temlik ettiği, davalı Yasemin’in 321 ada 29 parsel sayılı taşınmazı 07.08.2008 tarihinde dava dışı İsmet’e, davalı Hikmet’in 228 parsel sayılı taşınmazı 12.3.1998 tarihinde davalı Zini’ye; 5 parsel sa­yılı taşınmazdaki 928/1760 payını 29.4.2013 tarihinde birleştirilen davalı Remzi’ye, Remzi’nin de 07.05.2013 tarihinde birleştirilen davalı Celal’e devrettiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki harç kamu düzeni ile ilgili olduğundan temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın re’sen gözetilmesi gereken husus­lardandır.

Somut olayda, her bir davalı adına kayıtlı taşınmazlar farklı oldu­ğundan, her bir davalıya karşı ayrı ayrı dava açılması mümkün iken bir­likte dava açılmış olup 6100 sayılı HMK’nun 326. maddesi uyarınca, da­vada haksız çıkan ve aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunan davalı­ların, adlarına kayıtlı taşınmazların ayrı ayrı belirlenen ve davacıların miras payına isabet eden dava değeri üzerinden hesaplanan harç, yargı-

Bilindiği üzere muris muvazaası hukuksal sebebine dayalı dava­larda dava değeri, taşınmazın tümünün değeri üzerinden davayı açan mirasçı ya da mirasçıların miras payına isabet eden değer olup, bu de­ğer üzerinden harç alınması ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekir.

Dava tarihi itibariyle davacıların miras payı (224/1760) oranındaki davalı Fuat adına kayıtlı 2 parsel sayılı taşınmazın değeri 71.638,38 TL; birleştirilen davalı Celal adına kayıtlı 5 parseldeki 29/55 payın değeri; 35.716,02 TL; davalı Zini adına kayıtlı 228 parsel sayılı taşınmazın değeri 40.784,22 TL; davalı Ömer Faruk adına kayıtlı 7 ve 15 parsel sayılı taşın­mazların değeri 93.626,39 TL; davalı Yasemin tarafından 3. kişiye devre­dilen 321 ada 9 parselin değeri 11.476,69 TL olup bu değerler üzerinden harç ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir (15.10.2015 ve 16.10.2015 tarihli bilirkişi raporlarına göre).

Ne var ki, mahkemece 321 ada 9 parsel yönünden hüküm altınan alınan toplam bedel 6.886,012 TL olup anılan bedel temyiz konusu ya­pılmadığından bu husus bozma nedeni yapılmamıştır. Bu halde, 321 ada 9 parsel yönünden harç ve vekalet ücretinin hüküm altına alınan bedel üzerinden hesaplanacağı da kuşkusuzdur.

Somut olayda asıl dava, 10.000,00 TL, birleştirilen dava 10.000,00 TL değer gösterilmek ve harçlandırılmak suretiyle açılmış, keşif sonrası 293.787,14 TL değer üzerinden harç ikmal edilmiş olup mahkemece ka­bul kapsamına alınan taşınmazların toplam değeri ise 248.651,02 TL’dir. Bu halde, harç ve vekalet ücreti mahkemece kabul kapsamına alınan ta­şınmazların değerleri üzerinden hesaplanmalıdır.

Anılan bu hususlar yeniden yargılama yapılmasını gerektirmedi­ğinden;

2-     Hükmün (3.) bendinin tümden çıkarılarak, yerine; 3. bent olarak “Davacılar tarafından yatırılan 341,60TL (170,80×2) peşin harç ve tamam­lama yoluyla alınan 4.675,60 TL TL toplamı olan 5.017,2 TL harçtan, 1.529,1 TL harcın davalı Fuat’dan, 01.998,43 TL harcın davalı Ömer Fa- ruk’dan, 146,98 TL harcın davalı Yasemin’den, Harçlar Kanununun 22.maddesi gözetilmek suretiyle 580,36 TL harem davalı Zini’den, 762,35 TL harcın birleştirilen davalı Celal’den alınarak davacılara verilmesine” cümlesinin yazılmasına,

3-     Hükmün (6.) bendinin tümden çıkarılarak, yerine; 6. bent olarak “-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesap edilen 8.131,07 TL avukat­lık ücretinin davalı Faruk’tan, 9.980,11 TL avukatlık ücretinin davalı Ömer Faruk’tan, 2.065,80 TL avukatlık ücretinin davalı Yasemin’den, 4.786,26 TL avukatlık ücretinin davaı Zini’den, 4.228,76 TL avukatlık üc­retinin birleştirilen davalı Celal’den alınarak davacılara verilmesine” cümlesinin yazılmasına davacılar vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itiraz­larının kabulü ile 6100 sayılı HMK’nin geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK’nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

Kooperatifler kanununun 2/2 maddesinde belirtildiği ve yüksek yargıtay içtihatları ile sabit olduğu üzere kooperatif üyeliğinin devri ve temliki her hangi bir şekil şartına tabi tutulmadığından,ve menkul hük­münde sayıldığından,kooperatif hissesinin devri halinde muris muvaza­asından bahsedilemeyecek olup koşullarının bulunması halinde tenkis hükümleri uygulanabilecektir.

İçtihadı Birleştirme Kararı içeriğinden de anlaşılacağı üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil davası açılabil­mesi için her şeyden önce muris adına tapuda kayıtlı bir taşınmaz bu­lunmalıdır. Muris kooperatif hissesini devretmekle henüz muris adına tapuda kayıtlı bir taşınmazdan söz edilemeyeceğinden böyle bir durum­da muris muvazaasına dayalı tapu iptal tescil davası açmakta mümkün olmayacaktır. Açılır ise de red ile sonuçlanacaktır.

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 10.06.2014 Sah günü için yapılan tebligat üzerine temyiz edenler vekili Avukat Yavuz T. ile temyiz edilen vekili Avukat Ebru T.geldiler,duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildiril­di, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi Süleyman Y.tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; miras bırakan Yusuf B.nin 17.10.2005 tarihli resmi akitle 19049 ada 7 nolu parseldeki koopera­tif hissesini; 16.2.2007 tarihli resmi akitle 15914 ada 2 parseldeki payının tamamını, 15900 ada 1 parseldeki 47,85,86 ve 87 nolu bağımsız bölüm­lerdeki paylarını davalıya satış suretiyle temlik ettiği, murisin 15.9.2010 tarihinde ölümü ile mirasçı olarak ikinci eşi davalı, dava dışı müşterek iki çocuğu ile önceki eşinden olma çocukları davacılar ve dava dışı iki çocuğunun kaldığı sabittir.

Çekişme konusu 19049 ada 7 parsel yönünden kooperatif üyeliği­nin davalıya devri işlemi bağışlama niteliğindedir. Bir başka ifadeyle kişisel hakkın temliki niteliği taşıyan kooperatif hissesinin devri iş­leminde 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygu­lanması olanaklı değildir. Bu temlikin koşullarının varlığı halinde tenkis hükümlerine tabi olacağı açıktır. Bu nedenle mahkemece, 19049 ada 7 parsele yönelik davanın reddine karar verilmiş olması bu gerekçe ile sonucu itibariyle doğrudur. Davacıların bu hususa değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Davacıların diğer temyiz itirazlarına gelince;

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide ”muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Ka­nunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşul­larından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluştu­rulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük

Somut olaya gelince; mahkemece yapılan araştırma ve uygulama so­nucu kooperatif hissesi haricindeki çekişme konusu diğer taşınmazların resmi akitte gösterilen değeri ile o tarihteki gerçek değerleri arasında açık nispetsizlik bulunduğu, murisin varlıklı bir insan olup 2. eşi davalıya ta­şınmazları temlik etmesinin makul ve zorunlu bir sebebinin bulunduğu­nun tespiit edilemediği davalının alım gücünün bulunmadığı, miras bıra­kanın davalı ile ikinci evliliğini yaptıktan sonra ilk eşinden olan çocukları ile ilişkisinin azaldığı, davalıyı kayırdığı dosya kapsamıyla sabittir.

Belirlenen bu olgular, yukarıda açıklanan ilkelerle birlikte değerlen­dirildiğinde dava konusu taşınmazların miras bırakan tarafından dava­lıya temlikinin bedelsiz, muvazaalı ve mirasçıdan mal kaçırma amaçlı olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca; 19049 ada 7 nolu parsel haricindeki diğer çekişme ko­nusu taşınmazlar yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.

Davacıların bu yöne değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulüy­le, hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMA­SINA, 28.12.2013 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz edenler vekili için 1.100.00.-TL. du­ruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.10.06.2014 tarih 2013/7325 Esas 2014/11433Karar”

Taraflar arasında görülen davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi S. A.’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı kooperatif hisse­sinin iptali ve miras payı oranında tescil, olmazsa bedelin tahsili, olma­dığı taktirde tenkis isteğine ilişkindir.

Davalı, muris ile aralarındaki 14.12.2004 tarihli devir sözleşmesi ile bedeli karşılığında dava konusu hisseyi devraldığını, murisin başkaca mal varlığına sahip olup mal kaçırma kastı bulunmadığını, miras bıra­kanın kamyon şoförlüğünü yapabilecek yaşı ve gücü olmaması ve ihti­yacı nedeniyle devir işlemini yaptığını, murisin sağlığında sahip olma­dığı bir hakkı mirasçılarının kanuni halefi olarak kullanamayacaklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakan Fehim Y.’in 20.03.2007 tarihinde evli olarak ölümü üzerine geriye mirasçı olarak da­vacı kızı Ümriye, davalı oğlu Reyhan ve dava dışı mirasçıları eşi Şükriye ile çocukları Yaşar ve Kadriye’nin kaldığı, çekişme konusu S.S 36 nolu A. Civarı Kamyoncular Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifindeki ortaklık payı­nı Kocaeli 6.Noterliği’nin 14.12.2004 tarihli Üyelik Hakkı Devir Sözleş­mesi ile davalı oğlu Reyhan’a 100.000.000.TL bedel karşılığında kesin olarak devrettiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, kaynağını Borçlar Yasasının 18. maddesin­den (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 19.maddesi) alan 01.04.1974 tarih, % sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, muris muvazaası, aynen;” bir kim­senin mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacı ile gerçekte bağışlamak istediği tapu sicilinde kayıtlı taşınmaz malı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun ger­çekleşmiş bulunması halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılarm görünürdeki satış sözleşmesinin B.K.’nun 18. maddesine dayanarak muvazaalı olduğunu ve gizli bağış sözleşme­sinde şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabilme­lerine olanak veren hukuki bir olgu” olarak tanımlanmaktadır

Buna göre, miras bırakanın mirasçıdan mal kaçırma amaçlı temlik yaptığının kabul edilebilmesi için temlik edilen şeyin tapuda muris adı­na kayıtlı taşınmaz olması gerekmektedir.

Ne var ki, davacı muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı iptal ve tescil isteği yanında, terditli olarak tenkis isteğinde de bulunmuş, mahkemece, tenkis isteği bakımından ise bir araştırma yapılmış de­ğildir

Bilindiği gibi; mirasçılık ve mirasın geçişi miras bırakanın ölüm tari­hinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 17). Mi­ras bırakan 1.1.2002 tarihinden önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Me­denisi hükümlerinin, 1.1.2002 tarihinden sonra ölmüşse 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümlerinin uygulanması gerekir.

Tenkis (indirim) davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyen ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmaların (bağış) yasal sınıra çekil­mesini amaçlayan, öncesine etkili, yenilik doğurucu (inşai) davalardan­dır. Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul; miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiple­rinin haklarını zedelemiş olmasıdır. Saklı payların zedelendiğinden söz edilmesi ise kazandırma konusu tereke ile kazandırma (temlik) dışı tere­kenin tümüyle bilinmesiyle mümkündür. Tereke miras bırakanın ölüm tarihinde bırakmış olduğu mal varlığı kıymetleri ile iadeye ve tenkise tabi olarak yaptığı kazandırmalardır. Bunlar terekenin aktifini oluşturur. Miras bırakanın borçları, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 743 sayılı Kanun uygulanacaksa bir aylık 4721 sayılı Kanun uygulanacaksa üç ay­lık nafakası, terekenin defterinin tutulması, mühürlenmesi, cenaze mas­rafları gibi giderler de pasifidir. Aktiften belirtilen borçların indirilmesi net terekeyi oluşturur. Tereke bu şekilde tespit edildikten sonra mirasın açıldığı tarihteki fiyatlara göre değerlendirilmesi yapılarak parasal ola­rak miktarının tespiti gerekir. (TMK m.565) Miras bırakanın TMK’nin 564. maddesinde belirlenen saklı paya tecavüz edip etmediği bulunan bu rakam üzerinden hesaplanır. Tasarruf oranı aşılmış ise tasarrufun niteli­ğine göre icap ederse kazandırma işleminde, saklı payları zedeleme kas­tının bulunup bulunmadığı objektif (nesnel) ve sübjektif (öznel) unsurlar dikkate alınarak belirlenmelidir. Zira tasarruf oranını aşan her kazan­dırmada saklı payları zedeleme kastının varlığından söz edilemez.

Davalıya yapılan tasarrufun tenkisine sıra geldiği takdirde tasarru­fun tümünün değeri ile davalıya yapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (Sabit Tenkis Oranı) tasarrufa konu malın paylaşılmasının müm­kün olup olamayacağı (TMK m.564) araştırılmalıdır. Bu araştırma so­nunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kısımla­rın bağımsız bölüm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çık­tığı takdirde sözü geçen 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecek­tir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının tercihinin kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercih­ten söz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 günlü 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarmca sür’atle dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malın, karar tarihindeki rayice göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımından bulunacak naktin ödetilmesine karar verilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında; muris muvazaasıyla ilgili 1/4/1974 günlü ve 1/2 sayılı İçtihadi Birleştirme Kararı, tapulu taşınmaz­ların satışıyla ilgili ve konusuyla sınırlı olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu olayda uygulanamaz.

Ancak; muvazaalı işlemlerin bağlayıcı bir hukuki sonuç doğurmaya­cağı 6098 sayılı TBK. 19. (818 sayılı BK. 18.) maddesinde genel bir ilke ola­rak düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Bundan dolayı, somut olay­daki uyuşmazlığın 6098 sayılı TBK’nun 19. maddesi kapsamında değer­lendirilip çözümlenmesi gerekeceği ve incelemenin yapılacağı açıktır.

Hâl böyle olunca, davacının talebinin TBK’nun 19. maddesi kapsa­mında incelenip değerlendirilmesi, ayrıca tenkise ilişkin değinilen kural­lar gözetilerek de bir araştırma ve soruşturma yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme­lerle yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması isabetsizdir.

Davalının bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sa­yılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.02.12.2015 tarih 2014/11329 Esas 2015/14003 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil olmazsa tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Barış B.’ün raporu okundu,açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ile miras payı oranında tescil olmazsa tenkis istemine ilişkindir.

Davacı, babası olan ortak miras bırakan Yusuf A.’un fiil ehliyeti bulunmadığı sırada S.S. Ö. Konut Yapı Kooperatifindeki üyelik hakkını ikinci eşi olan davalıya devrettiğini, ayrıca işlemin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ile mi­ras payı oranında adına tesciline olmazsa tenkise karar verilmesini is­temiştir.

Davalı, kooperatife murisin değil kendisinin üye olduğunu, ancak ödeme güçlüğü içine düşünce kooperatif taksitlerinin ödenmesi amacıy­la murise üyelik hakkını devrettiğini, ödeme sıkıntısı sona erince de üye­lik hakkını muristen tekrar devraldığını, murisin ödediği aidatları ise minnet karşılığı ödemesi nedeniyle kendisinden talep etmediğini, halen ödemelerin devam ettiğini belirtip davanın reddini savunmuştur.

Dosya içeriği, toplanan deliller ve geri çevirme neticesinde temin edilen belgelerden; 1949 doğumlu miras bırakan Yusuf A.’un 09.03.2011 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak ilk eşi Bilgi’den olma çocuğu davacı Aykut ve 04.12.1983 tarihinde evlendiği ikinci eşi davalı Müşerref ile müşterek çocukları Serhan ve Kaan’ın kaldığı, davalının 18.01.2007 tarihinde S.S. Özsehakent Konut Yapı Kooperatifine üye olduğu ve üye­lik hakkını murise 30.10.2008 tarihinde temlik ettiği, murisin ise üyelik hakkını davalıya 27.01.2011 tarihinde devrettiği, yargılama sırasında 16.10.2012 tarihli kat mülkiyeti tesisi ile 2356 ada 1 parsel B blokta bulu­nan mesken niteliğindeki 11 nolu bağımsız bölümün kooperatif adına kayıtlanıp bilahare üyelik hakkına binaen 02.11.2012 tarihli ferdileşme işlemi ile davalı adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 11.04.1990 gün ve 1990/1-152-1990/236 sayılı kararında da vurgulandığı üzere, davada dayanılan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nede­nin bir arada gösterilmesinde ilke olarak usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur.

Davada, ehliyetsizlik hukuki sebebi yanında muris muvazaası hu­kuki sebebine de dayanıldığına göre, hukuki ehliyetin kamu düzeni ile ilgili olduğu gözetilerek önemine binaen öncelikle inceleme yapılması gerekeceği kuşkusuzdur.

Ne var ki, mahkemece ehliyetsizlik yönünden hiçbir araştırma ve inceleme yapılmamıştır.

Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve so­nuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gü­cü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yü­kümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Türk

Hemen belirtmek gerekir ki, Türk Medeni Kanunu’nun 15. madde­sinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durum­lar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından, karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. Bu ilke 11.6.1941 tarih 4/21 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da aynen benim­senmiştir.

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında; bir kimsenin ehliyetinin tespitinin şahıs ve mal varlığı hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar bü­yük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar.

Bu durumda, tarafların gösterecekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor raporları, hasta gözlem (müşahede) kağıtları, film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur. Bunun yanında, her ne kadar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu­nun 282. maddesinde belirtildiği gibi bilirkişinin “oy ve görüşü” hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, yaş küçüklüğü, akıl hasta­lığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı za­manda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik neden­lerin belirlenmesi, çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hal böyle olunca; hukuki ehliyetsizliğin kamu düzeni ile ilgili oldu­ğu gözetilerek önemine binaen öncelikle incelenmesi, tarafların bu yönde bildirecekleri tüm delillerin toplanması, varsa murise ait sağlık kurulu raporları, hasta müşahade kayıtları, reçeteler vs. istenerek 2659 sayılı Ya­sanın 7 ve 16. maddeleri gereğince Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kuruluna gönderilerek kooperatif üyelik hakkının davalı Müşerref’e ya­pılan temlik tarihi (27.01.2011) itibariyle murisin hukuki ehliyete sahip olup olmadığının raporla saptanması, ehliyetsizliğin saptanması halinde ehliyetsizlik hukuksal nedenine dayalı iptal-tescil isteğinin kabul edil­mesi; aksi halde (miras bırakanın ehliyetli olduğunun anlaşılması halin­de) miras bırakanın ”S.S. Ö. Konut Yapı Kooperatifindeki’’ üyeliğini davalıya devri işleminin bağışlama niteliğinde olduğu, bir başka ifa­deyle kişisel hakkın temliki niteliği taşıyan kooperatif hissesinin dev­ri işleminde 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uy­gulanması olanağı bulunmadığı gözetilerek muris muvazaası hukuk­sal nedenine yönelik iptal-tescil isteğinin reddedilmesi; koşulların oluşması halinde yapılan işlemin tenkise tabi tutulacağı nazara alına­rak tenkis isteği bakımından gerekli araştırma ve değerlendirme yapı­larak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik soruşturma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.

Davacı vekilinin bu yönlere değinen temyiz itirazı yerindedir. Kabu­lü ile yerel mahkeme kararının açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.06.04.2016 tarih 2014/16316 Esas 2016/4228 Karar”

Murisin,kendisi öldükten sonra eşini güvence altına almak,onun zorda kalmasını önlemek amacı ile bir taşınmaz temlik etmesi halinde de yine muris muvazaasından bahsetmek mümkün olmayacaktır.

Murisin amacı diğer mirasçılardan mal kaçırmak olmayıp yıllarını paylaştığı hayat arkadaşına bir güvence sağlamak onun daha sonraki yaşantısını kolaylaştırma amacıyla temlik yapılmıştır.

Murisin iradesine saygı duymak gerekir, ancak hiç şüphe yok ki her somut olay kendi içinde değerlendirilmeli ve tereddüde mahal bırakma­yacak şekilde murisin gerçek iradesinin açıklığa kavuşturulması gerekir.

Bir genelleme yaparak muris şu miktardaki ve şu değerdeki taşın­mazını eşine temlik etmiş ise muris muvazaası olmaz demek mümkün değildir. Her somut olay kendi içinde değerlendirilmeli, mevcut delillere göre incelenip irdelenmelidir.

Yargılamaya hakim olan ilkeler başlıklı 6100 sayılı HMK’nın 25.maddesi “Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hakim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz.

Kanunda belirtilen durumlar dışında hakim kendiliğinden delil top­layamaz.” Hükümlerini içermektedir.

Hakim yukarıdaki madde metninden de anlaşılacağı üzere davalı beyanlarnı dikkate almak zorunda olup, davalının bu yönde bir beyanı yok ise kendisi re’sen bunu dikkate alamayacaktır.

İspat külfetinin davacıda olduğu hususu gözetilerek delil durumu­na ve davacının davasını ispat edip edememesine göre bir karar verile­cektir.

Yine aynı yasanın taleple bağlılık ilkesi başlıklı 26.maddesi de “Ha­kim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucunda daha azına karar ve­rebilir.” Hükümlerini içermektedir.

Hakim yukarıdaki madde metninden de anlaşılacağı üzere davalı beyanlarını dikkate almak zorunda olup, davalının bu yönde bir beyanı yok ise kendisi re’sen bunu dikkate alamayacaktır.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; 1943 doğumlu miras bı­rakanın 27 ada 357 sayılı parseldeki 8 numaralı bağımsız bölümünü 26.04.2011 tarihinde davalı eşi Yeter’e satış suretiyle temlik ettiği, 30.12.2011 tarihinde öldüğü, yasal mirasçı olarak ilk eşinden olma davacı çocukları ile 1.7.2008 tarihinde evlendiği ikinci eşi olan 1961 doğumlu davalının kaldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih % sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Ka­nunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşul­larından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluştu­rulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top-

Somut olaya gelince; miras bırakanın mal satmaya ve paraya ihtiya­cının olmadığı, taşınmazın gerçek bedeli ile akit bedeli arasında fark bu­lunduğu açıktır.

Ancak; mahkemenin de kabulünde olduğu üzere, genellikle 2.evliliklerde ve genç bir kadınla evlenilmesi halinde, evlenilen eşe taşınmaz verilmesi, yurdumuzun bir gerçeğidir. Nitekim somut olayda miras bırakanın davalı ile evlenmeyi sağlamak amacı ile taşınmazı tem­lik ettiği açıktır. 1.4.1974 tarih ¥2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının mi­ras bırakanın diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla esasen bağış­lamak isterken, tapu memuru önünde iradesini satış şeklinde açıklaması halinde uygulanabileceği kuşkusuzdur. Bu halde miras bırakanın mal kaçırmayı amaçladığından söz etme olanağı yoktur. Bedeller arasındaki aşırı oransızlıkta tek başına muvazaanın kanıtı değildir.

Hal böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken, ya­nılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalının, temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.21.01.2014 tarih 2013/16526 Esas 2014/816 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacılar veki­li tarafından yasal süre içerisinde davalı tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 20.06.2017 Sah günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat Okay S. geldi, davetiye tebliğine rağmen diğer temyiz eden da­vacılar Ayşe K. v.d. vekili Avukat gelmedi, yokluğunda duruşmaya baş­landı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesi-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Davacılar, ortak miras bırakanları SadıkTn maliki olduğu 143 ada 13 parsel sayılı taşınmazı mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla davalıya satış yoluyla devrettiğini, yapılan devrin muvazaalı olduğunu, asıl ama­cın taşınmazı miras bırakanın ikinci eşi dava dışı Meryem’e kazandır­mak olduğunu, davalı Ali’nin miras bırakanın komşusu ve yakın arka­daşı olduğunu ileri sürerek, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptalini ve miras payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir.

Davalı, miras bırakanı tanıyor olmasının muvazaa iddiasını doğru­lamayacağını, taşınmazı dava dışı Meryem’e devretmek üzere almadığı­nı, satış bedelini ödemek suretiyle edindiğini, öte yandan iddianın ileri sürülüş biçiminden inançlı işleme dayanıldığını ve bu iddianın ancak yazılı delil ile ispatlanabileceğim bildirip davanın reddini savunmuştur.

Muvazaa olgusunun kanıtlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin verilen karar, Dairece; “Somut olaya gelince; mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli ve elverişli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur. Hal böyle olunca, çekişme konusu taşınmazın davalıya miras bırakanın ikinci eşine devredilmek üzere temlik edildiği iddia edil­diğine göre, bu iddia üzerinde durulması, yukarıdaki ilkeler doğrultu­sunda araştırma ve inceleme yapılarak çekişme konusu taşınmazın tem­likinin mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olarak temlik edilip edilmedi­ğinin değerlendirilmesi, ondan sonra hasıl olacak sonuca göre karar ve­rilmesi” gerekçesiyle bozulmuş, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde yapılan temlikin mirasçılardan mal ka­çırma amaçlı ve muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, hükmüne uyulan bozma ilamında uyuş­mazlığın niteliği de vurgulanmak suretiyle araştırılması gereken husus açıkça belli edilmiştir. Bozmaya uyulmuş olmakla bozma lehine olan ta­raf yönünden kazanılmış hak oluşacağı kuşkusuzdur. Bozma ilamına uyan mahkeme, bozmada işaret edilen hususları yerine getirmek zorun­dadır. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bu temel usul kuralı ihlal edilerek bozma gerekleri yerine getirilmemiştir.

Hal böyle olunca, davacı tanıklarının yeniden dinlenilmesi, ikinci eşe kazandırma iddiasının doğru olup olmadığı üzerinde durulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir iken bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Davalı vekilinin temyiz itirazı açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma ne­denine göre davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 02.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tari­fesi gereğince gelen temyiz eden taraflardan davalı vekili için 1.480.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin diğer temyiz edenlerden alınmasına, alınan pe­şin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.20.06.2017 tarih 2014/21333 Esas 2017/3658 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Gülçin Türkay’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Davacılar, miras bırakanları Dursun N.’nun mirasçılarından mal ka­çırmak amacıyla ve muvazaalı olarak ikinci eşi olan Nazlıya taşınmazın l/2payını satış suretiyle devrettiğini, mirasbırakandan sonra çocuksuz ölen Nazlı’nm tek mirasçısının Hazine olduğunu ileri sürerek mirasbırakan tarafından temlik edilen 1/2 payın tapusunun iptaliyle pay­ları oranında adlarına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı Hazine, dava konusu taşınmazın miras bırakan tarafından eşi Nazif ya satış sureti ile devredildiğini ve bunu eşini güvence altına almak için yaptığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; miras bırakan Dursun N/nun 21.06.2009 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak ilk eşinden olma da­vacı çocukları Aynur, Metin, Yavuz Selim ile dava dışı Fatih Çetin ve ikinci eşi Nazlı’nın kaldıkları, miras bırakanın çekişme konusu 169 ada 90 parsel sayılı taşınmazın 16 payını 24.09.1999 tarihinde ikinci eşi Naz- lı’ya satış yolu ile temlik ettiği, Nazlı’nın da 30.03.2011 tarihinde çocuk­suz ölümü ile Hâzinenin tek mirasçı olduğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Ka­nunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşul­larından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluştu­rulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top­lanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekle­ri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleş­meyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, da­valı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihin-

Somut olaya gelince;mahkemece dinlenen tanıklar; davacıların Nazlı’nın üvey evlatları olması nedeni ile miras bırakan öldükten son­ra üvey annelerine bakmayacakları düşüncesi ve bu amaçla miras bı­rakanın dava konusu temlik işlemini yaptığını bildirmişlerdir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli, 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere,muris mu­vazaasından söz edilebilmesi için murisin mirasçıdan mal kaçırmayı amaçlaması gerekmektedir. Olayımızda ise murisin amacı mirasçılar­dan mal kaçırma değil, ikinci eşi Nazlı’yı koruma altına almaktır.

Hal böyle olunca davanın reddine karar verilmesi gerekirken ya­nılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Kabule göre de; mirasçılardan Fatih Ç. dava açmadığı halde tüm mirasçılar adına tescile karar verilmesi de doğru değildir.

Davalının bu yönlere değinen temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün(6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayı­lı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.14.09.2017 tarih 2015/1007 Esas 2017/4350 Karar”

Ancak her davada da ayrı inceleme yapılması gerektiği kuşkusuz- dur,murisin ikinci eşine bir adet taşınmazını evlenmeyi temin etmek ona maddi bir güvence sağlamak amacı ile ona temlik etmesi halinde muris muvazaasından bahsetmek mümkün olmazken murisin çok sayıda ta­şınmazını veya taşınmazlarının tamamını ikinci eşe temlik etmesi halin­de muris muvazaası olabilir,her somut olaya ve dava dosyası içeriğine göre murisin gerçek iradesini tespit etmek gerekecektir.

Mahkemece, asıl ve birleşen davanın 25269 ada 1 parsel sayılı ta­şınmazdaki 55 nolu bağımsız bölüm yönünden davanın kabulüne, diğer istekler bakımından davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 20.03.2012 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat B…. Y………………………………………………………………… ile tem­yiz edilenler vekili Avukat E…

…S…

….. geldiler duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olun­duğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra ge­len vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi S…

….A…

…..  tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tes­cil olmadığı takdirde tenkis isteğine ilişkin olup mahkemece, sair istekle­rin reddine 25269 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki 55 no’lu bağım­sız bölüm bakımından muris muvazaası ile illetli olduğu gerekçesiyle tapu iptal ve tescil davasının kabulüne karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, birleşen davanın davacısı M………………… G……. ilk eş­ten olma, diğer davacı A………………… C…………………………………………………….. ise 2. Eşten olma çocuk, davalı ise 3. Eştir. Miras bırakan M…………………………………… V…., maliki olduğu Karşıyaka’ da kain 9323 ada 1 parseldeki 5 no’ lu bağımsız bölümün intifamı üzerinde bırakarak çıplak mülkiyetini 3. eşi olan davalı Serpil’e satış suretiyle temlik etmiş, o da, edindiği bu taşınmazı ahara satarak oradan elde ettiği para ile kabul kapsamına alınan 55 no’lu bağımsız bölümü 3. kişiden satın almak sure­tiyle edinmiştir. Buna göre, çekişmeli taşınmaz miras bırakanın doğru­dan davalıya temlik ettiği bir taşınmaz değildir. Öyle ise, bu taşınmaz bakımından muris muvazaasının hukuki dayanağını teşkil eden 1.4.1974 tarih, 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararının somut olayda

O halde, bu taşınmaz bakımından iptal tescil isteğinin reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Davalının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerle (6100 sayılı

Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.’nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 21.12.2011 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 900.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.20.03.2012 tarih 2011/13413 Esas 2012/30108 Karar”

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil-tenkis davası so­nunda yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmak­la dosya incelendi,Tetkik Hâkimi Melek K/un raporu okundu, açık­lamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı pay oranında tapu iptali ve tescil, davalıya devredilen minibüsün satışı ile hattın devrine ilişkin işlemlerin iptali ve miras paylan oranında adlarına tes­cili, olmadığı taktirde tenkis isteklerine ilişkindir.

Davacılar, muris babaları Bekir A/un maliki olduğu 2747 parsel sayılı taşınmazı kendilerinden mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı olarak ikinci eşi davalı Esma’ya satış suretiyle temlik ettiğini, murisin maliki olduğu minibüs ve taşıma kooperatifindeki hissesinin de dava-

Davalı, muris ile 17.05.2008 tarihinde evlendiğini,kısa bir süre son­ra murisin 40.000-TL civannda borcu olduğunu öğrendiğini, Bağkurdan emekli olabilmek için murisin minibüsü ve hattını satılığa çıkardığını, dava dışı kardeşi Feridun ve babası Cengiz K.’ın minibüs ve hattını al­maya karar verdiklerini, babası Cengiz KıranTn Halkbankasından kredi aldığını ve aynı gün murisin Bağkur prim borçlarının Halkbankası üze­rinden 24.000-TL olarak ödendiğini, yine babası Cengiz’in tarlasını 11.500-TL’ye satarak murisin borçlarını kapattığını, böylece muris eşine toplamda 35.500-TL para vermiş olduğunu, satış tarihi itibariyle mini­büs ve hattın toplam değeri nazara alındığında bunlann değerinin mu­rise ödenmiş olduğunu,yapılan devrin bağış olmadığını, dava konusu eski evi alırken de altınlarını bozdurduğunu, bu ziynetlerin toplam 35.000-TL ettiğini ve karşılığında evin verildiğini, muris için Esnaf ve Sanatkarlar Koop.den 3.000-TL, 1.500-TL miktarında kredi temin ettiği­ni, murisin ölümünden sonra da bu krediyi kendisinin ve kardeşinin ödediğini, davacıların borçların ifasına katılmadıklarını belirterek da­vanın reddini savunmuş ve savunma yolu ile murise yaptığı 35.500-TL ödemenin tenkis oranında geri verilmesini ve muris öldükten sonra murisin borçları ve cenaze masrafları için ödenen 3.730,14-TL’nin de da­vacılardan tahsilini istemiştir.

Mahkemece; davalının murisin borçlarını ödediği ve buna karşı­lık murisin evini, minibüsü ve minibüs hattını davalıya devrettiği, murisin mal kaçırma ve davacıları mirastan mahrum etme amacıyla değil borcunu ödeme amacıyla hareket ettiği, davalıya yapılan temlik ve devirlerin gerçek bir satış işlemi olduğu gerekçesiyle davanın red­dine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu 2747 parsel sayılı 400 m2 miktarında kargir evli bahçe vasıflı taşınmazın tamamı muris Bekir adına kayıtlı iken 18.10.2010 tarihinde tamamını satış yolu ile davalı eşi Esma’ya temlik ettiği, yine murisin adına kayıtlı 1993 model minibüsü 16.07.2008 tarihinde noterde yapılan satış işlemiyle, S.S. 176 Direcik Köyü Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifindeki hissesini de 17/07/2008 tarihinde davalı eşine devrettiği, murisin 21.982,00-T1

Somut olayda; murise ait minibüs ile taşıyıcılar kooperatifindeki hattın davalıya devir işleminde 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Bir­leştirme Karrının uygulanamayacağı, TBK 19. maddesi (BK. 18) kap­samında değerlendirme yapılabileceği açıktır.

Ne var ki; muris Bekir’in Bağkur prim borçlarının davalının baba­sı tarafından ödendiğinin banka kayıtları ve tanık beyanlarıyla sap­tanması karşısında minibüs ve hattına yönelik isteğin reddedilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davacıların bu yöne ilişkin temyiz itirazları yerinde değildir.Reddine.

Davacının çekişme konusu taşınmazla ilgili temyiz itirazlarına ge­lince;

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak miras­çısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğ­rultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış söz­leşmesi de Türk Medeni Kanunu nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanu- nu’nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu ­nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulun­duğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile ge­çersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin ger­çek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacı-

Somut olay, yukarıda değinilen olgular ve açıklanan ilkeler çerçe­vesinde değerlendirildiğinde, her ne kadar davalı, altınlarını satarak çekişme konusu taşınmazı satın aldığını savunmuş ise de bu savun­manın kanıtlanamadığı, toplanan delillerden ve tüm dosya içeriğinden çekişme konusu 2747 parsel sayılı taşınmazını murisin, ilk eşinden olma davacı çocuklarından mal kaçırma amacıyla davalıya temlik etti­ği sonucuna varılmaktadır.

Hâl böyle olunca, 2747 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile red­dine karar verilmiş olması doğru değildir.

Davacıların temyiz itirazları değinilen yönüyle yerindedir. Kabu­lü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan pe­şin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

“l.HD.05.04.2018 tarih 2015/9174 Esas 2018/8751 Karar”

Davalılar, davalı Özcan’ın dava konusu taşınmalardaki 7/8 payını bağış suretiyle diğer davalı Müşerref’e devrettiğini, davalı Müşerref’in iyi niyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, muris muvazaası olgusunun kesinleşmiş mahkeme ilamı ile sabit olduğu ve davalı Müşerrefin iyiniyetli olmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, diğer mirasçı Lilüfer tarafından açılan Çivril Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/71 Esas, 2010/49 Karar sayılı ilamıyla muvazaa olgusunun saptandığı ve davalı Müşerrefin ise Öz- can’ın kızı olduğu dolayısıyla durumu bilen veya bilmesi gereken ko­numunda olup iyiniyetli sayılamayacağı, TMK’nun 1023. maddesinin koruyuculuğundan yararlanamayacağı gözetilerek tapu iptal ve tescil isteğinin kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davalı­ların bu yöne ilişkin temyiz itirazları yerinde olmadığından reddine.

Davalıların öteki temyiz itirazlarına gelince;

Mirasbırakan Ali C.’un 29.08.2002 tarihinde öldüğü, geride eşi Paki­ze, davacı kızları Zeynep ve Raziye, dava dışı kızı Lilüfer, torunları Tah­sin, Müzeyyen, Mehmet Emin, Irza ile davalı oğlu ÖzcanTn mirasçı ola­rak kaldıkları, davalı Müşerrefin ÖzcanTn kızı olduğu, mirasbırakanın maliki olduğu 4718 ve 562 parsel sayılı taşınmazları 11.08.1998 tarihinde davalı Özcan’a satış suretiyle, davalı ÖzcanTn da taşınmazlardaki 7/8 payını 22.08.2013 tarihinde davalı Müşerrefe bağış suretiyle devrettiği, Çivril Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/71 Esas, 2010/49 Karar sayılı dosyasında dava dışı mirasçı Lilüfer KorkmazTn açtığı muris muvaza­asına dayalı tapu iptal ve tescil istemli aynı taşınmazlara ilişkin dava­nın kabul edildiği ve kararın derecatten geçerek 01/02/2011 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297/2. maddesi uyarınca, hüküm sonucu kısmında; istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği ve hakimin doğru sicil oluşturma görevi gözetile­rek her bir taşınmaz bakımından usul hükümleri uyarınca infazda te­reddüt yaratmayacak biçimde hüküm oluşturulması gerekmektedir.

Anılan bu husus; doğru sicil oluşturma ilkesinin bir sonucu olup do­lu pafta ilkesine aykırı düşmektedir. Öte yandan devletin sicil oluştur­madan kaynaklanan görevi ve kamu düzeniyle ilgili olduğundan re’sen gözetilmesi gerekeceği de kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca; mahkemece ada ve parsel numaraları değişen ye­ni parseller üzerinden hüküm kurulması gerekirken infazı mümkün ol­mayacak şekilde sayfası kapatılan eski parsel numaraları üzerinden ka­rar verilmesi doğru olmadığı gibi, hükümde davacılar adına miras pay­ları oranında iptal ve tescile karar verildiği halde hangi veraset ilamının hükme dayanak gösterildiğinin veya davacıların miras paylarının açıkça yazılmaması ayrıca kalan payın kayıt maliki üzerinde bırakılmasına ka­rar verilmemesi de doğru değildir.

Kabule göre ise; dava paya ilişkin açıldığı halde keşfen belirlenen ve harcı ikmal edilen dava değerinin davacıların miras payına isabet eden miktarı üzerinden davada vekille temsil edilen davacılar yararına avukat­lık ücreti tayin ve takdir edilmesi gerekirken taşınmazın tamammın değeri üzerinden fazla harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi de isabetsizdir.

Davalıların değinilen yönler itibariyle yerinde bulunan temyiz iti­razlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yol­laması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASI­NA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oy birliğiyle ka­rar verildi.

“l.HD.26.09.2018 tarih 2015/16216 Esas 2018/12847 Karar”

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, miras bırakanları Saime M.’nin maliki olduğu 188 parsel sayılı taşınmazdaki 13 nolu bağımsız bölümü, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla davalı oğluna satış suretiyle muvazaalı temlik ettiğini ileri süre­rek, miras payları oranında tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı, iddiaların yersiz olduğunu bildirip, davanın reddini savun­muştur.

Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi S. A.un raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelen­di, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tes­cil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu 188 parsel sa­yılı taşınmazınl3 nolu bağımsız bölümünün tarafların miras bırakanı Saime M.tarafmdan 29.12.1993 tarihli akit ile davalı oğlu Osman’a satış suretiyle devredildiği, davacılarında, temliki işlemin mirasçılardan mal kaçırma amacıyla muvazaalı yapıldığını ileri sürerek, eldeki davayı aç­tıkları anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nispi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçı­sını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, ger­çekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi söz­leşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultu­sunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve 1-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki söz­leşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706., Borçlar Kanunun 213. ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespi­tini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki, bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yö­nünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının durak­samaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuş­turulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz top-

Öte yandan, miras bırakan tarafından sağlığında hak dengesini gö­zeten, kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir pay­laştırma yapılmışsa, mal kaçırmak kastından söz edilmeyeceğinden olayda 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Kararının uygulanamayacağı da kuşkusuzdur.

Somut olaya gelince; dava dışı mirasçılar tarafından aynı taşın­mazla ilgili olarak açılan Kadıköy 6. A.H.M.nin 1998/213 esas 1999/608 karar sayılı dosyasında, temliki işlemin bedelsiz ve muvazaalı olduğu saptanmış, ancak temlikin bağış amacıyla yapıldığı gerekçesiyle iptal tescil yerine tenkis isteği yönünden hüküm kurulmuştur. Bu kararın davacılar tarafından temyiz edilmemesi, sadece davalı tarafından tem­yiz edilmiş olması nedeniyle hüküm onanarak kesinleşmiştir.

O halde, anılan ilamın eldeki dava bakımından, bir başka ifade ile temliki işlemin muvazaalı olduğu yönünden güçlü delil teşkil ede­ceği gözetilerek, dosyada toplanan deliller ve yukarıda değinilen ilke­ler ile anılan dava dosyası birlikte değerlendirildiğinde, temliki işle­min mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş ol­ması doğru değildir.

Davacıların temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle, hükmün açıkla­nan nedenlerden ötürü HUMK.’nun 428.maddesi gereğince BOZULMA­SINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine oy birliğiyle karar verildi.